Strelitzia reginae

 

‘Zorgt voor een echt junglegevoel’, ‘brengt de tropen in huis!’ en ‘geeft het ultieme vakantiegevoel’. In de sierplantenbranche weten ze wel hoe ze de van oorsprong uit Zuid-Afrika afkomstige paradijsvogelbloem (Strelitzia reginae) moeten verkopen. Deze verwant van gember en banaan komt inmiddels voor in bijna de complete tropen en subtropen: het is zelfs de officiële plant van zowel Tenerife als Los Angeles. Het ultieme symbool voor exotische reizen.

 

Vogelkop
De Schotse botanicus en plantenjager Francis Masson introduceerde in 1773 de paradijsvogelbloem in Kew Gardens en van hieruit begon ook de onstuitbare opmars als sierplant. Dit mede dankzij de spectaculaire bootvormige bloeiwijze, die samen met het grijsgroene en roodgerande schutblad veel weg heeft van een vogelkop. In de Kaap- en KwaZoeloe-Natal-provincies van Zuid-Afrika heten ze ook wel kraanvogelbloemen. De hoog opschietende bloemen hebben een zeer bijzondere anatomie met drie oranje en drie violette kroonbladeren, waarvan er twee spiesvormig rond stijl en meeldraden zijn gevouwen (Nordic Journal of Botany, 1986). De blauwe schittering dankt dit spiesje aan lichtbreking en anthocyaan in epidermale cellen.

 

Strelitzia is door de Britse botanicus Sir Joseph Banks vernoemd naar de geliefde ega van koning George III, Charlotte van Mecklenburg-Strelitz, naast koningin ook amateur-plantkundige en medeoprichter van Kew Gardens. De subtropische plant raakte zo gekoppeld aan een Duits hertogdom ten noorden van Berlijn, wat zijn status als globetrotter versterkt. De plant is extra koninklijk, want de soortsaanduiding reginae betekent ‘van de koningin’.

 

Koel
De bijzondere bloem heeft ook niet-koninklijke huismussen veel te bieden. Niet alleen als snijbloem of kamerplant, maar ook om het huis ingenieus koel te houden. De bijzondere bestuivingswijze door honingzuigers, waarbij de bloemblaadjes openklappen en het stuifmeel vrijkomt als deze vogels gaan zitten op de tot zitstok vergroeide violette kroonblaadjes, inspireerde Duitse onderzoekers tot het zonweringsysteem Flectofin (Bioinspiration & Biomimetics, 2011). Hierbij klappen lamellen zonder scharnier flexibel dicht als de zon er langere tijd op schijnt. Dankzij Strelitzia houden huismussen zo dus juist de tropen uit hun huis.