Sorry als ik jouw column te serieus nam, en de dubbele bodem miste, maar ik zag ‘m echt niet (column ‘Sorry’, Gert van Maanen, Bionieuws 6 juli). Daarom neem ik het betoog serieus. Ik denk dat sorry zeggen helemaal niet gemakkelijk is, want je zegt sorry als je iets echt fout gedaan hebt, terwijl je te goeder trouw dacht dat je het goed deed. Alleen als je snel even gemakkelijk sorry zegt voor van alles dat misging in de wereld, of je er nu zelf bij betrokken was of niet, dan is het makkelijk. Het wordt nog makkelijker als je dan ook al kunt aangeven wie er het meest schuldig is (jij niet, maar wel...). Dergelijke sorry’s wantrouw ik van harte, daar zeg ik geen sorry voor.


Ik denk dat de hele gedachte van sorry zeggen voor collectieve schuld aan iets dat ooit ver voor ons fout is gegaan, een belachelijke exercitie is, lees daarover ook het uitstekende essay van Eric C. Hendriks in NRC Handelsblad van vrijdag 5 juli (‘Er staat geen rekening open met het slavernijverleden’). Het leidt tot niks positiefs, integendeel, en vooral niet als het van die gemakkelijke sorry’s zijn. Ook deze is te makkelijk: Er is iets mis met de landbouw (dogma van publieke opinie en populair op social media in Nederland), en Wageningen heette landbouwuniversiteit, weet veel van landbouw en heeft er veel in betekend, ERGO schuldig. Net als jij kom ik van de Rijksuniversiteit Groningen. Met het Rijk is ook van alles mis (het Rijk jaagt bijvoorbeeld dagelijks, eh sorry, minutelijks, zwermen vliegtuigen over mijn huis), dus ik denk dat alle Rijksuniversiteiten nu wel sorry mogen zeggen. Gelukkig hebben we daar meer van dan landbouwuniversiteiten, daar wordt de schuld weer collectiever van.


De inhoud: Ipbes geeft aan dat de biodiversiteit snel achteruit gaat, en dat het mede door de landbouw komt, met name de moderne efficiënte landbouw. De landbouw die er ook voor heeft gezorgd dat we de laatste decennia geen honger meer hebben, behalve in conflicten (zoals in Jemen, daar liggen weer mooie sorryrollen voor andere takken van wetenschap). Bij Yuval Noah Harrare ( Sapiens , 2014) las ik dat sinds Homo sapiens begon de wereld over te trekken, alle andere hominidae hun beste tijd gehad hadden, maar dat ook heel veel dieren, eerst de grote, rap uitstierven. Zelfs al voor de uitvinding van de landbouw. Ook de trek van sapiens naar Australië leidde tot rap uitsterven van allerlei grote dieren, terwijl de oorspronkelijke Australische sapiens nooit landbouw hebben bedreven.


Wageningen Universiteit vierde onlangs het 100-jarig bestaan, dus die eerste tientallen duizenden jaren voor 1918 van achteruitgang van de biodiversiteit zijn van voor ‘onze’ tijd.


Ipbes benadrukt dat het wel heel snel gaat. Dat is zo. Maar in het perspectief van ‘schuld’ (en dus sorry zeggen, mits je dat meent), zou het wel eens kunnen zijn dat de eerste reeks generaties sapiens het nog sneller deden dan wij, per individu gerekend. Wij zijn met miljarden, zij waren een paar verspreide handjes vol. Maar ja, wat maakt dat uit, ze zijn onze voorouders, dus we kunnen ook namens hen sorry zeggen.