Voor het twintigste jaar op rij kunnen bezoekers van vogelbescherming.nl/beleefdelente via verborgen camera’s bekijken hoe verschillende vogels deze lente paren, eieren leggen en jongen grootbrengen. Wat levert dat op?

Wat is het doel van Beleef de Lente?
‘Het is bedacht als manier om vogelliefhebbers te laten genieten van momenten die anders verborgen zouden blijven. Doel van Vogelbescherming Nederland is natuurlijk om vogels te beschermen, en dan helpt het om mensen bij te brengen dat vogels dat waard zijn. De helft van de soorten die je bij Beleef de Lente ziet, staan op de Rode Lijst. Beleef de Lente lijkt misschien enkel entertainment, maar we bereiken er een heleboel mensen mee. We kunnen hun steun goed gebruiken’, vertelt Louis van Oort, projectleider Beleef de Lente. 

Hoe is Beleef de Lente in 20 jaar veranderd? 
‘We begonnen met zes camera’s in 2007. Dat is gestaag uitgebreid; het hoogtepunt was zestien vogelsoorten’, geeft Van Oort aan. Sommige van die soorten keren jaarlijks terug – onder meer steenuil, bosuil en slechtvalk – andere niet. ‘We kennen veel mensen die ons tippen over nieuwe mogelijkheden. Dit jaar hebben we bijvoorbeeld voor het eerst een bontbekplevier, op Texel.’ Een andere progressie ligt in de beeldkwaliteit: ‘Op veler verzoek zijn we dit jaar overgestapt naar HD of zelfs full HD. Dat streamen kost data en dus geld, maar het levert behalve mooie beelden nóg iets op. Ik heb net de camera van de lepaars aangezet. Als daar een geringd exemplaar aankomt, kun je die ring nu aflezen. Ook prooien identificeren wordt zo makkelijker’, aldus Van Oort. Zulke waarnemingen hebben aan verschillende wetenschappelijke artikelen bijgedragen. Het project was volgens Van Oort van begin af aan een succes: in 2007 waren er al 250 duizend unieke bezoekers, en dat groeide binnen vier jaar uit tot meer dan een miljoen.

Wat zijn de mooiste vastgelegde momenten?
‘Het meest bekeken filmpje speelt zich af bij een zeearendnest in Friesland. Het nest werd eerst gekaapt door een havik, die succesvol jongen grootbracht. Daarna kwam er een nijlgans, die twaalf eieren legde die allemaal uitkwamen. We weten dat die jongen binnen 24 uur het nest verlaten, dus we hebben toen een camera onder de boom gezet. Daarmee kon je prachtig zien hoe de nijlgansjes van het nest sprongen en door het bladerdak naar beneden stuiterden’, glundert Van Oort. ‘Ook mooi was beeld van ons visarendnest. Dat werd gekaapt door een Canadese gans. Toen de visarendman terugkwam ging die helemaal los. Hij maakte zo’n 250 duikvluchten op die gans af. Die liet zich desondanks niet verdrijven en legde twee eieren. Helaas voor de gans werden de eieren de volgende nacht geroofd door een marter.’

En wat was het hartverscheurendst?
‘Er gebeuren veel heftige dingen. De steenuilouder die het loodje legde bijvoorbeeld, waarna de jongen het niet redden. Of een marter die een nest jonge kauwtjes uitmoordde. Ook altijd pijnlijk is de ooievaar die jongen over de rand kiepert om de overlevingskansen voor de rest te vergroten. We krijgen dan veel klachten binnen, maar we zetten nooit een camera uit en grijpen al helemaal niet in. Gelukkig hebben we zo’n tachtig fantastische vrijwilligers, waarvan een deel als moderator in de chat optreedt en aan de kijkers uitlegt wat er gebeurt. Meestal helpt dat goed om de gemoederen te bedaren’, vertelt Van Oort. 

Wat vinden de vogels er zelf eigenlijk van?
‘Die hebben geen last van de camera’s. De nachtbeelden worden met infrarood gemaakt, dus ook dat merken ze niet. We zorgen ook altijd dat de camera voor het broeden is geïnstalleerd. Dat is ook de reden dat we enigszins gebonden zijn aan roofvogels, die terugkeren op vaste plekken, en nestkastbewoners’, legt Van Oort uit. En hun privacy? ‘Je moet oppassen vogels niet te vermenselijken. Ze zijn zich helemaal niet bewust van die camera’s, dus dat is echt geen issue.’