Een Nieuw-Zeelandse niet-vliegende ‘Herculuspapegaai’ maakte in de komkommertijd even een reuzenvlucht in de media als de grootste papegaai die ooit geleefd heeft. De fossiele vogel met een geschat gewicht van zeven kilogram en lichaamshoogte van een meter dook begin augustus wereldwijd op in National Geographic, Der Spiegel, The Washington Post, The Guardian, RTL Nieuws, het NRC en de Volkskrant. Geen gek resultaat voor twee hooguit 15 centimeter lange en ongeveer 16 tot 19 miljoen oude en incomplete tibiatarsi, vogelpootbotjes van gefuseerde scheen- en voetwortelbeenderen, waarop de claim gebaseerd is (Biology Letters, 7 augustus). De fossiele botjes zijn al in 2008 gevonden in een bekende vindplaats voor Miocene fauna bij het plaatje Saint Bathans, centraal op het Zuidereiland van Nieuw-Zeeland. Ze waren in de collectie van het nationale Te Papa Tongarewa-museum in Welllington toegewezen aan een adelaar, tot een Australische promovendus ze nog eens tegen het licht hield.

Reconstructie
De tibiatarsi waren groter, maar leken verder heel veel op de grootste, nog levende en nu enige niet-vliegende papegaai: de geelgroen gevlekte kākāpō (Strigops habroptila). Deze endemische soort voor Nieuw-Zeeland heeft door predatie van geïntroduceerde ratten, honden en katten op de rand van uitsterven gestaan, maar is dankzij een kostbaar en ingrijpend herstelplan met een huidige populatie van 142 volwassen exemplaren en 72 kuikens weer enigszins op de weg terug. De iconische soort voor natuurbeschermers is door de Flinders University in Adelaide handig gebruikt om een ‘reconstructie’ van de nieuw beschreven reuzenpapegaai te fotoshoppen.

 

Reconstructie van de reuzenpapagaai Heracles inexpectatus, met drie kleine inheemse winterkoninkjes aan zijn voeten. Artist impression: Brian Choo, Flinders University, Adelaide.

 

Onverwacht
Ook de naamgeving heeft vast bijdragen aan het kortstondige en wellicht onverwachte mediasucces van de Herculuspapegaai: Heracles inexpectatus. De onderzoekers brengen een nieuw genus in stelling, genoemd naar de Griekse held Heracles – onder Romeinen Herculus – die als zoon van oppergod Zeus twaalf onmogelijke opdrachten wist te voltooien. De soortaanduiding inexpectatus verwoordt het onverwachte van de vondst. Helemaal onverwacht is de vondst van een reuzenvogel overigens niet: de vindplaats bij Saint Bathans heeft meer reusachtige eilandvormen van vogels opgeleverd, waaronder loopvogels als kiwi-achtigen, de uitgestorven Aptornis en moa, maar ook reuzenganzen en -adelaars.