Bionieuws

Onderwijs & Werk

Bewuster door het leven met Ecogames

Een klas van de Dr. Algraschool in Leeuwarden speelt de Wijk & Water Battle. Foto: Grendel Games

Ecogames dompelen de speler onder in een andere wereld en maken de gevolgen van klimaatverandering soms plots akelig concreet.

‘De opwarming van de aarde, het uitputten van onze fossiele brandstoffen en het verlies aan biodiversiteit. De wereld is in een rap tempo aan het veranderen en het is onze plicht hier voor de volgende generatie iets aan te doen. Het probleem is alleen dat weinig mensen zich iets concreet kunnen voorstellen bij zo’n toekomstige wereld’, dat zegt Joost Raessens, hoogleraar mediatheorie aan de Universiteit Utrecht en coördinator van het Utrecht Center for Game Research.

Klimaatvraagstukken
Op 30 januari organiseerde hij het symposium Ecogames: Game Research meets Sustainability waar experts uit verschillende vakgebieden bijeenkwamen om de mogelijke rol van games te verkennen in de overstap naar een duurzame maatschappij. Het uiteindelijke doel van die games? Mensen betrekken bij klimaatvraagstukken. Raessens: ‘Wat betekent het als de aarde alleen maar warmer wordt of de biodiversiteit sterk afneemt? En hoe ziet een wereld zonder fossiele brandstoffen er eigenlijk uit? Met games kun je mensen zo’n wereld tonen, laten ervaren, en bewust maken van de mogelijke gevolgen van ons gedrag. Anders blijft het alleen maar bij lege kreten.’

‘Door een spel komen abstracte begrippen opeens tot leven.’

‘Klimaatverandering is van groot maatschappelijke belang, maar dat is bij de publieke opinie niet echt terug te vinden’, vertelt Raessens. ‘Uit recent onderzoek blijkt dat slechts 1,5 procent van de burgers zich uit zichzelf bezighoudt met klimaatvraagstukken. Ongeveer 30 procent vindt klimaatverandering een belangrijk onderwerp, maar alleen als je er specifiek naar vraagt. En 20 procent interesseert het helemaal niets. Ik dacht: dat kan beter!’ Volgens Raessens kunnen games hierbij een belangrijke rol spelen en uiteindelijk zelfs mensen aanmoedigen hun gedrag te veranderen. ‘Door een spel komen abstracte begrippen opeens tot leven.’

Ecogames
Studenten van Joost Vervoort, gameonderzoeker aan de Universiteit Utrecht en de University of Oxford en spreker op het symposium, ontwikkelen momenteel dit soort ecogames. Zo vertelt Vervoort over een spel waarbij in een landbouwveld een groot geestachtig gedaante staat, die de wereldbevolking representeert. Spelers moeten snel gewassen verbouwen om haar te voeden, wat haar behoefte aan voedsel alleen maar vergroot. Spelers kunnen op verschillende manieren de opbrengst van hun gewassen verhogen, maar kunnen zo nooit het spel winnen. Dan kan alleen door ook het afval dat het gedaante produceert te recyclen. De boodschap: met alleen maar meer produceren kom je er niet.

Toekomstscenario's
‘Ik probeer in mijn werk altijd toekomstscenario’s te schetsen en bedenken, en die nieuwe toekomsten met games te verkennen’, vertelt Vervoort. ‘Daarbij ben ik niet geïnteresseerd in scenario’s waar nieuwe technologieën onze redding zijn, of doomscenario’s. Aan die negativiteit heb je niet veel. Het gaat erom dat het spel een inventarisatie is van nieuwe radicale en inventieve ideeën om met klimaatvraagstukken om te gaan en zo juist een zonnige toekomst schetsen. Vervolgens kun je die verschillende ideeën ook in games implementeren en testen.’

‘Het is met dit soort projecten altijd een uitdaging om alle actoren bij elkaar te brengen.'

Vervoort doelt hiermee op het project Bright Spots: Seeds of Good Anthropocene, waarbij onderzoekers over de hele wereld, waaronder Vervoort, spelenderwijs op positieve manier alternatieve toekomstscenario’s verkennen. En met resultaat: het project Health in Harmony in Indonesië is hier een voortvloeisel van en slechts een van de vele voorbeelden. De lokale bevolking krijgt gratis of tegen zeer lage kosten gezondheidszorg, in ruil voor hun toewijding om het regenwoud ter plekke te beschermen. Vervoort: ‘Het is met dit soort projecten altijd een uitdaging om alle actoren, zoals milieuorganisaties, stakeholders of scholen, bij elkaar te brengen. Maar ook dat kan spelenderwijs en dat maakt het werk juist zo interessant.’

Waterwezentjes
Dichter bij huis zijn er ook goeie ideeën, zoals het op het Ecogames-symposium gepresenteerde spel Wijk & Water Battle. Het betreft een platformspel, waarbij de huisjes van kleine waterwezentjes in het waternetwerk van Leeuwarden regelmatig overstromen door het intensieve watergebruik van de mensen in de stad. Kinderen moeten de wezentjes door spellevels heen helpen en stellingen beantwoorden. Het waterverbruik van de ouders heeft via een slimme watermeter direct invloed op het spel: bewuster watergebruik betekent meer beschikbare levels in het spel van hun kinderen. ‘Een prachtig voorbeeld van een succesvolle ecogame’, meent symposiumorganisator Raessens. Op 6 maart start een Water Battle waarin basisscholen met elkaar de strijd aanbinden in bewust watergebruik.

Krachten bundelen
Volgens Raessens gebeurt er in Nederland ontzettend veel op het gebied van serious games, spellen die speler vooral moeten informeren, maar is dat werk erg versplinterd. ‘De mensen uit het vakgebied van de serious games kennen elkaar nauwelijks, en weten elkaar dus ook nog onvoldoende te vinden. Daar ligt een belangrijke taak voor ons bij het Utrecht Center for Game Research: het in kaart brengen van al die verschillende projecten in Nederland. In een volgende stap moeten onderzoekers en gameontwikkelaars elkaar opzoeken en inspireren. En dat was ook gelijk een belangrijk doel van dit symposium. Om hogescholen, universiteiten, ministeries, gamebedrijven, milieuorganisaties en het bedrijfsleven allemaal kennis te laten maken met ecogames en de krachten te bundelen. Gezien de opkomst en interesse is dat in ieder geval goed gelukt.’

Voor meer info: j.raessens@uu.nl; www.gameresearch.nl

(De bericht verscheen in Bionieuws 3 van 11 februari 2017)