Bionieuws

Ecologie & Evolutie

Fitte duivels zijn het vatbaarst

Tasmaanse duivels die veel agressief gedrag vertonen, lopen de grootste kans besmet te raken met de gevreesde snuitkanker. Foto: Wayne McLean

De Tasmaanse duivels die het meest vatbaar zijn voor de besmettelijke snuitkanker zijn de fitste individuen met de hoogste overleving en reproductie. Dat schrijven Australische en Amerikaanse onderzoekers 10 mei in Ecology Letters. ‘Dat is verrassend’, zegt eerste auteur Konstans Wells, ‘het druist in tegen de aanname dat besmetting van de zwakkeren in een populatie juist zorgt voor verspreiding van infectieziekten.’

Bijtwonden
Tasmaanse duivels zijn vatbaar voor een van de weinige besmettelijke vormen van kanker: devil facial tumour disease. Door bijtwonden dragen besmette individuen cellen over die uitgroeien tot dodelijke tumoren. Onderzoekers waren benieuwd hoe die besmettingskans zich verhoudt tot overleving en reproductie. Ze onderzochten de fitness-consequenties van de ziekte door meer dan tien jaar aan veldgegevens te combineren met nieuwe statistische technieken.

Tumoren
Daaruit blijkt dat fitness van besmette individuen aanzienlijk hoger is dan niet-besmette individuen. Hoewel tumoren vaak uiteindelijk lethaal zijn, hebben Tasmaanse duivels met kleine tumoren een hogere overlevingskans dan individuen die nooit geïnfecteerd raakten. Vrouwelijke besmette duivels krijgen bijna twee keer zo vaak als gezonde vrouwtjes een nestje, die bovendien ook groter is in omvang.

‘Dominante duivels vertonen
vaker agressief gedrag,
bijvoorbeeld bij paringen’

Helemaal zeker van het mechanisme zijn de onderzoekers nog niet, maar ze hebben wel een voor de hand liggende hypothese. ‘Dominante duivels vertonen vaker agressief gedrag, bijvoorbeeld bij paringen’, verklaart Wells. ‘Dat agressieve gedrag betekent dat ze een grotere kans lopen een geïnfecteerd mannetje te bijten en daardoor zelf besmet te raken.’

Tasmaanse duivels zijn zeer vraatzuchtige, vleesetende buideldieren die nu nog uitsluitend leven op het Australische eiland Tasmanië. Foto Griffith University, Tasmania


De onderzoekers toonden eerder aan dat de duivels mogelijk resistentie ontwikkelen tegen de kanker (Nature Communications, 2016). ‘Ook in deze studiepopulatie vonden we een afname in waarschijnlijkheid dat de duivels geïnfecteerd raken. Deze recente afname van de infectiekracht kan duiden op resistentie, of komen door een afname van het aantal dominante individuen.’

Impact
De impact van de ziekte op overleving van de soort is volgens de onderzoekers nog moeilijk in te schatten. Maar de bevindingen zijn wel van belang voor het beheer, stelt Wells. ‘We weten nu dat vaccinatie van dominante individuen efficiënter is dan willekeurige vaccinatie. En als herintroductie van individuen aan de bestaande sociale structuren tornt, kan dat meer bijtgedrag opleveren en verspreiding van de ziekte versnellen.’


Filmfragment National Geographic Goes Wild over het agressieve gedrag
van de Tasmaanse duivels tijdens de paring en het risico op overdracht
van snuitkanker.

Dit bericht verscheen in Bionieuws 9 van 20 mei 2017.