Bionieuws

Ecologie & Evolutie

Fossiele Nessie met weke delen duikt op

Het gereconstrueerde en bijzonder complete skelet van het 93 miljoen jaar oude zeereptiel Mauriciosaurus fernandezi. Foto Eberhard Frey

In Mexico is een bijzonder gedetailleerd en compleet fossiel van een jonge plesiosaurus ontdekt, waarin sporen van weke delen zichtbaar zijn. Uit analyses aan het 93 miljoen jaar oude fossiel van het zeereptiel Mauriciosaurus fernandezi blijkt dat dit dier schubachtige stroomrichels bezat en ongeveer zwom als een lederschildpad (Boletín de la Sociedad Geológica Mexicana, 20 februari online). Plesiosauriërs zijn tijdgenoten van de dinosauriërs die in zee leefden en model stonden voor het Monster van Loch Ness.

Plesiosauriër
‘Het is heel bijzonder als je zulke duidelijke sporen van weke weefsels aantreft in zulke oude fossielen’, vertelt paleobioloog Eric Mulder, conservator van museum Natura Docet Wonderryck Twente in Denekamp en tweede auteur van het artikel. Hij assisteerde het Duits-Mexicaanse onderzoeksteam geleid door reptielenexpert Eberhard Frey van het Staatliches Museum für Naturkunde in Karlsruhe, en determineerde op afstand skeletdelen van de plesiosauriër aan de hand van gedetailleerde foto’s.


Beschrijving van de skeletonderdelen van Mauriciosaurus. Bron: Ebenhard Frey e.a., 2017


‘Het fossiel is zo goed bewaard gebleven doordat het snel naar de zuurstofloze zeebodem is afgezonken en op de rug terechtkwam’, vertelt Mulder. ‘De ingewanden zijn door rotting als het ware door de buikwand geëxplodeerd en de resten zijn vervolgens snel met fijn sediment bedekt geraakt. Het is grofweg te vergelijken met hoe oude Egyptenaren mummies prepareerden.’ Zo zijn in het fossiel sporen van het buikvlies zichtbaar, van onderhuids vetweefsel en van gestroomlijnde richels met schubben die zich uitstrekten van kop tot staart en flipperuiteinden. De onderzoekers denken dat het dier qua lichaamsvorm veel leek op de lederschildpad, de grootste nog levende zeeschildpad die tot 7 kilometer per uur zwemt. ‘Mauriciosaurus was nog wel iets sneller vanwege de grote achterflippers en iets slankere vorm’, meent Mulder.

De fossiele plesiosaurus was ongeveer 2 meter lang en een juveniel exemplaar, wat de taxonomische indeling bemoeilijkt. De nieuwe soort is vernoemd naar de lokale zakenman en fossielenliefhebber Mauricio Fernández Garza, die het fossiel schonk aan een lokaal museum. Het fossiel is samengesteld uit 28 kalksteenplaten en gevonden in een kalksteengroeve bij Vallecillo in Noordwest-Mexico. Mulder: ‘Ze waren bijna tot cement vermalen, dus het is een klein wonder dat het skelet er nog is en zo compleet is.’

(Dit bericht verscheen in Bionieuws 6 van 25 maart 2017)