Bionieuws

Plant & Dier

Het échte oerrund komt eraan

Een taurosstier in een van de Limburgse natuurgebieden. Foto (c) Ronald Goderie

‘Terugfokken is letterlijk omgekeerde fokkerij. We kruisen en selecteren, alleen ligt het doel de andere kant op. We willen juist moderne productiekenmerken weer inruilen voor zelfredzaamheid en streven naar een oerrund dat kan overleven in Europese natuurlandschappen.’ Dat vertelt ecoloog Ronald Goderie van Stichting Taurus. Hij werkt aan het project Rewilding Europe, dat oerrunderen als grazers inzet voor beheervan verlaten landbouwgebieden. Goderie spreekt consequent over taurossen, de naam die zijn stichting koos voor het oerrund dat zij terugfokt. Het project trekt veel aandacht, zo getuigt de feature over oerrunderen in Science van 4 december.

Het taurosproject heeft een stevige hoef in Nederland, want in Limburgse natuurgebieden lopen al meer dan honderd taurossen rond. ‘We hebben per terrein een kleine stabiele fokgroep, de stieren circuleren we in eenstierencarrousel’, vertelt Goderie op donderdag 19 november op het symposium van ARK Natuurontwikkeling in Kerkrade. ‘Taurossen leveren een plus op begrazing’, stelt Goderie. Het Limburgse grenspark Kempen-Broek is volgens hem de bakermat voor uitzettingen elders. ‘Taurossen zijn de nieuwe vaandeldragers van natuurontwikkeling.’

Gevaarlijk

In het fokprogramma werkt Goderie samen met de Wageningseonderzoeksgroep Fokkerij en genetica. Die heeft door vergelijking van770 duizend eenlettervariaties in het dna (SNPs) vastgesteld dat hetItaliaanse runderras maremmana en Spaanse runderrassen genetisch het nauwst verwant zijn aan het oerrund Bos primigenius, dat bijnavierhonderd jaar geleden uitstierf. Het fokprogramma kreeg recent een extra anker door de genoomanalyse van het dna van een 6750 jaar ouddijbeen van een oeros (Genome Biology, 26 oktober).

Goderie denkt dat de taurossen die nu in Limburg rondlopen al goed hetbeeld van het oerrund benaderen. ‘Van de grotschilderingen van Lascauxweten we dat ze een flink seksueel dimorfisme hadden. Koeien zijn rooden kleiner dan de zwarte stieren. Ze zijn relatief groot, staan rank en hoog op hun poten en hadden flinke hoorns’, aldus Goderie. In Kroatië is gebleken dat ze die hoorns echt nodig hebben om wolven van zich af te houden. Taurossen zien er wild uit, maar zijn volgens hem niet echtgevaarlijk voor mensen, als die zich aan basale gedragsregels houden. Na enkele incidenten woedt hierover in Limburg wel een publieke discussie. ‘Omgang met publiek nemen we daarom mee in het fokprogramma.’

De tauros benadert volgens Goderie het oerrund beter dan het heckrund.Dat hebben de Duitse gebroeders Heck begin vorige eeuw door vrij lukraak terugkruisen verkregen, vindt hij. ‘Heckrunderen zijn te klein en de hoorns staan verkeerd.’ Ecoloog Frans Vera, die ooit heckrunderen koos als eerste grazers van de Oostvaardersplassen, kent de kritiek. ‘We hebben toen het beste rund genomen dat voorhanden was, dus ik voel me niet aangesproken’, zegt Vera. ‘Je kunt een oerrund fokken op verwildering, maar ook de natuur haar gang laten gaan. Dan krijg je vanzelf een verwilderd oerrund.’