Bionieuws

Column

Piek

Mount Darwin en Mount Mendel in de Sierra Nevada van Kings Canyon National Park in Californië. Foto: Summit Point

Veel hebben we er nog niet van gemerkt, maar 2016 was een echt Mendeljaar. Het is immers dit jaar 150 jaar geleden dat de brave Moravische monnik Gregor Mendel zijn erfelijkheidswetten publiceerde. Een echte piek in de wetenschapsgeschiedenis. En dat allemaal doordat Mendel op zeer uitgekiende wijze de overerving van zeven eigenschappen volgde in kruisingsexperimenten met erwten. Geen onbelangrijk detail in het Jaar van de Peulvruchten (zie: ‘Mendel was een briljante hybride’).

Mendel werd in zijn eigen tijd niet echt begrepen en blijft ook een beetje een tweeslachtig figuur doordat hij zowel wetenschapper als geestelijke was. Een kwestie die hem nog steeds achtervolgt: in zijn woonplaats Brno is nog steeds animositeit tussen het klooster en de universiteit over welke aspecten van Mendel aan de orde moeten komen in tentoonstellingen. Zelf was Mendel waarschijnlijk niet zo’n scherpslijper, eerder een levensgenieter: rondbuikig vanwege zijn liefde voor goed eten, en kettingroker van sigaren.

Over Mendel onderhoud ik – gelukkig met flinke tussenposen – een briefwisseling met de Utrechtse wetenschapshistoricus Ton Munnich, auteur van de essaybundel Verlichting of Darwinsme? uit 2014. Hij verwijt mij – en andere biologen – geloof in het ‘wonderlijke sprookje over Darwin als grote grondlegger’ van de biologie. Evolutie is een verbindend element in de biologie, maar de volgorde is dan volgens Munnich ‘eerst de Mendel-stap en dan de Darwin-stap’. Erfelijkheid (Mendel) creëert variatie en nieuwe levensvormen en natuurlijke selectie (Darwin) vernietigt hier vervolgens een groot deel van. Munnich suggereert daarom biologen vooral essay 6 uit zijn boek te lezen, een suggestie die ik graag doorgeef.

Volgens Munnich is Darwin een door biologen zwaar over het paard getilde trendvolger die zijn faam dankt aan een Angelsaksische promotiecampagne; terwijl Angelsaksen Mendel juist stelselmatig kleineerden. Omdat er geen eenduidige schaalverdeling voor heldendom bestaat, ben ik daarom toch even op zoek gegaan naar iets met meer fundament: iets meer rots onder de voeten. Die bestaat zowaar in de Sierra Nevada van Kings Canyon National Park in Californië. Hier hebben de bergpieken rond Evolution Valley keurig namen gekregen als Mount Darwin, Mount Haeckel, Mount Huxley, Mount Lamarck, Mount Mendel en Mount Wallace. Mount Mendel en Mount Darwin liggen qua hoogte het dichtst bij elkaar, verschillen maar 37 meter, maar er kan er maar één echt de hoogste zijn: I rest my case.


Gelukkig is er in 2017 geen plaats voor
typisch mannengedoe over de grootste

Gelukkig is er in 2017 geen plaats voor typisch mannengedoe over de grootste. Dan vieren we als Nederlandse biologen trots op 10 februari dat 100 jaar geleden de eerste vrouwelijke hoogleraar is benoemd: plantenziektekundige Johanna Westerdijk. Het wordt hoog tijd om de Vaalserberg te hernoemen. Ik wens daarom iedereen een strijdbaar 2017 en geef u graag het motto van Westerdijk door: ‘Werken en feesten vormt schoone geesten’.