Bionieuws

Nomen est Omen

Verward zeewindvaantje

De gekraagde vlokslak, een fotogeniek zeenaaktslakje dat nu massaal opduikt in de Oosterschelde. Foto: Peter H. Bragt, Stichting Anemoon / Nature Today

Aeolidiella alderi

Soortenjagers scoren graag primeurs. In het veld of een museumlade een nieuwe soort ontdekken. Of als eerste een soort vinden die nieuw is voor Nederland. Sportduiker Bas van der Sanden vond zo’n primeur bij het opschonen van zijn archief digitale onderwaterfoto’s. De eerste waarneming van de gekraagde vlokslak (Aeolidiella alderi) in Nederlandse kustwateren dateert van 26 juli 2012, meldt Stichting Anemoon (Nature Today, 27 maart). De fotogenieke zeenaaktslak is betrapt net buiten de haven van Burghsluis in de Oosterschelde, een kilometertje van de nu onttroonde ontdekking een half jaar eerder.

Het oranje getinte zeenaaktslakje met op de rug een verwarde haardos aan papillen, die bij de kop een kraag vormt, is aan een flinke opmars in Nederland bezig. In 2015 wordt de soort al op bijna alle duiklocaties in de Oosterschelde aangetroffen. Op enkele plaatsen is het al de meest voorkomende soort is. De vlokslak verstopt zich graag onder lege schelpen van Japanse oesters, waarop ook zijn lievelingsmaaltijd groeit: golfbrekeranemonen. De vondst van karakteristieke eisnoeren maakt het zeker dat het diertje zich hier gevestigd heeft en niet wordt verward met de nauwverwante verborgen vlokslak (Aeolidiella sanguinea) en kleine vlokslak (Aeolidiella glauca).

Verwarring heerst zeker rond de wetenschappelijke naamgeving. De Britse natuuronderzoeker William Pennington Cocks doopte het diertje in 1852 Eolis alderi. Een eerbetoon aan tijdgenoot Joshua Alder, auteur van de monografie van Britse nudibranchia of naaktkieuwige zeenaaktslakken. De genusnaam komt van de Griekse god van de winden Aeolis en is af komstig van de Franse anatoom George Cuvier. Die was echter nogal slordig met namen en lanceerde naast het genus Aeolis ook Eolia, Eolidia en Aeolidia. Minstens twee zittingen van de International Commission on Zoological Nomenclature waren nodig om de kluwen te ontwarren en in 1985 is de gekraagde vlokslak zelfs benoemd tot typesoort van het genus Aeolidiella.

Wie weet zit ergens in de cloud of op een harde schijf van een onderwaterfotograaf nog een gekraagd vlokslakje te wachten om binnenkort weer een Nederlands primeurtje te scoren.

(Dit bericht verscheen in Bionieuws van 9 april 2016)