Door middel van projecten, activiteiten en cursussen over en ín de natuur, belicht IVN Natuureducatie de waarde van de Nederlandse flora en fauna. 

‘Wie de natuur beleeft, gaat er anders naar kijken en er uiteindelijk ook beter voor zorgen’, vanuit die overtuiging tracht IVN Natuureducatie al ruim 65 jaar de verbinding tussen mens en natuur te versterken. ‘We willen kinderen en volwassenen van alle leeftijden en achtergronden laten ervaren hoe gezond en belangrijk, maar ook vooral hoe léuk de natuur is’, vertelt IVN-directeur-bestuurder Jan Dijstelbloem. Met een agenda vol natuuractiviteiten verspreid over heel Nederland is er volgens Dijstelbloem ‘iets voor iedere pet en plek’, zoals een vroege vogelexcursie, gezins-doe-wandeling of plantenruilbeurs. Daarnaast coördineert IVN de gang van zaken in nationale parken en runt de organisatie ook landelijke projecten, (online) cursussen en campagnes. 

Vereniging van verenigingen
‘IVN is een vereniging van verenigingen’, beschrijft Dijstelbloem, ‘waarbij 160 lokale afdelingen elk een eigen vereniging vormen.’ Ongeveer evenveel beroepskrachten ondersteunen de ruim dertigduizend IVN-leden en treden op als voorlichter of projectleider. Dijstelbloem benadrukt: ‘Leden en vrijwilligers zijn onmisbaar binnen onze organisatie. Zij zetten zich geregeld in binnen een werkgroep of helpen eens in de zoveel tijd mee met een activiteit.’ Lang niet alle leden beschikken over een uitgebreide natuurkennis, maar vanzelfsprekend hebben veel van hen wel een zekere affiniteit met biologie. ‘Het is ook zeker niet ongewoon dat leden een academische biologie-achtergrond hebben’, zegt Dijstelbloem. ‘Biologen dragen zo bijvoorbeeld bij aan projectontwikkeling, de inhoud van kenniscursussen en de onderwijzing van andere leden in het tweejarige Natuurgidsenopleidingsprogramma.’ 

Van enkel grijs naar levendig groen
Omdat de organisatie over het gehele land actief is, is het mogelijk om grootse thema’s zoals biodiversiteit en klimaatverandering, te vertalen naar de directe leefomgeving. Zo zet IVN zich door middel van verscheidene initiatieven in voor groene en gezonde buurten, waar mogelijk in samenwerking met organisaties die sociale doelen nastreven. Speciaal opgeleide tuinrangers helpen dorp- of stadgenoten hun tuin natuurvriendelijker in te richten met inheemse planten, en scholen veranderen door gedeelde inspanningen van IVN-medewerkers en leerlingen van enkel grijs naar levendig groen. ‘Uit onderzoek blijkt dat het overgrote deel van de Nederlandse bevolking graag zou zien dat er vanuit de politiek meer aandacht gaat naar de natuur. Tegelijkertijd scoort Nederland heel slecht op natuurverbondenheid’, vertelt Dijstelbloem. De negatieve – niettemin realistische – berichtgeving maakt volgens hem vaak moedeloos. ‘Daar ligt de kracht van IVN. Wij geloven sterk dat iedereen íets kan doen: elk geveltuintje is van waarde. Zo maakt IVN natuurbescherming klein en behapbaar’, aldus Dijstelbloem. 

Geen activistische benadering
IVN kiest bewust niet voor een activistische benadering. Dijstelbloem: ‘We richten ons op natuurbegrip en natuurervaring, gebaseerd op de wetenschap maar los van politieke kwesties. Men kan zo hopelijk goed geïnformeerd zelf een eigen afweging maken.’ De veelgehoorde kritische noot dat natuureducatie vooral natuurenthousiast publiek zou bereiken, neemt Dijstelbloem graag ter harte. ‘Aan de ene kant koesteren we die gedachte, daar komt IVN als organisatie immers vandaan: een groep passievolle gelijkgestemden. Desondanks is het onze missie om de balans tussen mens en natuur in de breedte te herstellen en daar zetten we dan ook volop op in.’ Juist natuur, in de eigen buurt, kan verschillende bevolkingsgroepen samenbrengen, denkt Dijstelbloem. In de praktijk betekent dat volgens hem vooral veel ‘zwermen’: samenwerkingen opzoeken met verschillende partijen en op die plekken waar mensen in het dagelijks leven samenkomen. Dat resulteert in projecten in onder andere het primair en secundair onderwijs, de kinderopvang, zorg en het bedrijfsleven. Dijstelbloem vertelt: ‘Het allermooiste is als we mensen meermaals terugzien. Het cirkeltje is natuurlijk helemaal rond als we de kinderen die eerder samen met ons hun eigen schoolplein hebben aangepakt, op een later moment meenemen op excursie naar een nationaal park en hun laten zien hoe diezelfde natuur er op veel grotere schaal uitziet.’