In Huize Kroes heerst grote paniek. De snackbar in het dorp is gesloten. Het gebouw van de snackbar is gesloopt. In afwachting van een nieuw onderkomen stond de uitbater met een keet op het dorpsplein. Maar nu wordt het plein opnieuw bestraat en moest de keet twintig meter verderop worden verplaatst. Daar mag de snackbar niet open omdat de keet onveilig staat. Wandelaars zouden er in afwachting van hun warme patatten van de stoep gereden kunnen worden door fietsers die niet via het opengebroken plein kunnen. Als de eigenaar toch opengaat, riskeert hij van de gemeente een dwangsom van vijftienduizend euro per dag. Dat klinkt als een megalomaan hoge boete voor een dergelijke overtreding maar als alle dorpsbewoners meebetalen valt het mee: drie euro per inwoner per dag.
Vanuit Europa dreigt binnenkort ook een dwangsom of boete, maar dan voor heel Nederland. In 2027 moet ons oppervlaktewater schoon genoeg zijn voor planten en dieren en niet onbelangrijk, ons eigen drinkwater. De kans dat we die deadline halen is ongeveer even groot als de kans op een meerderheidskabinet, vrede in Oekraïne of Trump in een homobar. Nul van de zevenhonderdvijfenveertig beoordeelde wateren in Nederland haalt een voldoende. Samen met Luxemburg zijn we de slechtste van de klas in Europa.
De afgelopen jaren zochten politiek, bedrijven en boeren vooral naar excuses voor deze wanprestatie. Daar is het water niet schoner van geworden. Ook niet van het intensieve landgebruik door akkerbouw en veeteelt wat door willekeurige drie-letterige politieke partijen geen strobreed in de weg is gelegd. Het wordt alleen maar viezer. De grote vraag is hoeveel het vieze water ons gaat kosten. De verantwoordelijk minister heeft in 2023 antwoord gegeven op deze vraag. Het hangt een beetje af van het humeur van de EU, maar het kan een boete van één tot veertig miljoen euro zijn of een dwangsom van vijfduizend tot driehonderdduizend euro per dag. Een laatste waarschuwing gaan we niet meer krijgen, die hebben we in 2024 al gehad. Erg? Valt mee. In het meest gunstige geval, de lage boetevariant, zijn we eenmalig per Nederlander iets meer dan een stuiver per persoon kwijt aan dit debacle. In het minst gunstige geval kost het ons ruim zes euro per jaar voor de hoge dwangsom.
Ik vermoed dat de politiek deze rekensom ook al heeft gemaakt. Opbrengst landgebruik minus boete EU is winst. Klein detail: kosten voor waterzuivering, natuurherstel en onbetaalbare gezondheidswinst zijn in de berekening niet meegenomen, een land op slot evenmin. Dat laatste wil niemand, want straks mag de snackbar wel open maar hebben we tekort aan aardappels en paarden voor patat en frikandellen.
