Lieve examenleerlingen,
School is eigenlijk een vreemd iets. We nemen allemaal verschillende mensen met allemaal verschillende breinen, stemmen en talenten, en beoordelen ze allemaal toch op min of meer dezelfde manier: hoe goed ze zijn in toetsen maken. Als een dierentuin die alleen de dieren voert die kunnen brullen.
Voor sommigen van jullie komt het leren vanzelf: je hangt wat in je stoel, luistert half mee en kijkt eens in je Binas en hopsakee: een acht. Anderen gaan alle steunuren, examentrainingen en bijlessen af en halen nog steeds een onvoldoende. Dat voelt oneerlijk, en misschien is het dat ook wel.
Gelukkig is er ook nog een leven na school. In dat leven wordt er nog maar weinig gevraagd naar je schoolcijfers voor biologie en des te meer naar doorzettingsvermogen, sociale vaardigheden, werklust en vindingrijkheid. Jullie hebben geleerd dat ieder organisme z’n eigen rol heeft in een ecosysteem. In een bos lopen niet alleen dieren die kunnen brullen: elke soort wroet, koert, graaft of zingt op z’n eigen plekje, in zijn eigen niche.
Ik heb vanuit mijn niche deze drie weken besteed aan volkomen geritualiseerd gedrag. Eerst zelf jullie examen maken, daarna met collega’s klagen over nakijkmodellen of kringverslagen die de knoop net de verkeerde kant op doorhakken. Tot slot twee keer het spel ‘Puntje erbij, puntje eraf’ spelen. Aan het eind rolt er een nummertje uit dat, samen met de andere examenscores, bepaalt of jij door mag met je leven of dat je een andere afslag moet nemen.
Van de week was hier op school het open podium, waar ik een paar van jullie prachtige optredens heb zien geven en anderen juist achter de schermen heb zien helpen om de rest te laten schitteren. Wat je examenscores ook zeggen: jullie hoeven van mij niet meer te brullen. Ik heb jullie zien vliegen.
Het allerbeste,
Reinder Bosman
Reinder Bosman (1997) is docent biologie en onderzoeken & ontwerpen bij het Goois Lyceum in Bussem. Hij deelt hier zijn ervaringen in en rond zijn klas en het veld.
