Ordeverstoringen in een les heb je in alle soorten en maten. Sommige zijn je eigen schuld: je hebt de verkeerde paragraaf voorbereid, onduidelijke instructies gegeven of je klas iets te veel geprikkeld met een goor weetje of plaatje. Vervelend, maar kun je van leren. Andere komen vanuit je leerlingen: een gestolen etui, een anekdote uit het weekend of een doorgegeven briefje. Met adequaat ingrijpen en een voldoende boeiende les krijg je die ook wel onder controle.

De frustrerendste categorie zijn de ordeverstoringen waar je niks aan kunt doen. De glazenwasser die ineens de ramen van je lokaal onder begint te spuiten, de intercom die je les onderbreekt voor een onverstaanbare aankondiging van een schoolfeest, een scheikundecollega die op de gang een demonstratieproefje doet, dat werk. Maar de grootste boeman is natuurlijk de wesp in het lokaal.

De wesp in het lokaal is een mooie illustratie van hoe je de boel als docent uiteindelijk nooit écht onder controle hebt. Hoe vaak je ook uitlegt dat wespen juist handige muggenpredatoren zijn en dat ze je nooit aanvallen zo lang je ze niet lastig valt, hoe rustig je ook probeert te blijven: 95 procent van de leerlingen zal bij een wesp in het lokaal lichtelijk in paniek raken. Al was het maar omdat iemand die rustig blijft zitten terwijl er een wesp om diens hoofd zoemt raar wordt gevonden.

Hoe je ingrijpt is al even ingewikkeld. Roepen dat iedereen rustig moet blijven helpt net zo goed als in de intercity omroepen dat de remmen het nog prima doen. Doodslaan is akelig en getuigt niet van respect voor de natuur. Als je hem probeert te vangen riskeer je dat je minutenlang als een idioot achter zo’n beest aan rent en de laatste resten van je lesstructuur en waardigheid met wesp en al het raam uit gooit. 

De enige optie: de wesp zo lang mogelijk negeren. Als hij eenmaal gesignaleerd is rest er niets anders dan de les even stil te leggen, ramen en deuren open te doen en te wachten tot de ongenode gast vanzelf zijn weg naar buiten vindt. Soms is er een fanatieke leerling die hem een handje op weg helpt, maar vaak genoeg gaat het ook zonder wel. Eind goed al goed: meteen een praktijkvoorbeeld van extensief natuurbeheer.

Reinder Bosman (1997) is docent biologie en onderzoeken & ontwerpen bij het Goois Lyceum in Bussum. Hij deelt hier zijn ervaringen in en rond zijn klas en het veld.