Nederlandse sleepnetvissers mogen na twee rechterlijke uitspraken niet meer zonder vergunning vissen op de Doggersbank. Het is een doorbraak, die grote kansen biedt voor herstel van het zeeleven in het hart van de Noordzee, stellen Emilie Reuchlin en Milo Laureij van Stichting Doggerland.

De Doggersbank, een ondiep gebied in het hart van de Noordzee met een oppervlak van grofweg België, is van oudsher een productieve kraamkamer. Het is ook ons grootste Nederlandse natuurgebied. Ruim 180 jaar geleden kwamen daar de eerste zeilboten met sleepnetten. Toen sleepnetvisserij met stoomschepen op gang kwam werd de Doggersbank al als overbevist en uitgeput bestempeld.  

Sindsdien heeft sleepnetvisserijtechniek een enorme vlucht genomen en al generaties lang trekken moderne schepen enorme netten, ijzeren deuren en kettingen over de zeebodem, meestal op zoek naar een enkele doelsoort. Daardoor leeft er nu naar schatting nog maar zo’n 5 procent van de oorspronkelijke vispopulaties. 

16 miljard per jaar
De Europese sleepnetvloot bestaat uit zo’n vijfduizend schepen die ongeveer 5,5 miljoen uren in Europese wateren per jaar actief zijn, zowel binnen als buiten beschermde zeegebieden. Je zou hopen dat wij daar als continent welvarender van worden. Maar een recente studie naar de economische impact van de Europese sleepnetvisserij berekende dat deze industrie de samenleving tot 16 miljard euro per jaar kost. De maatschappelijke kosten van sleepnetvisserij zouden negentig keer groter zijn dan de 180 miljoen euro aan winst ieder jaar voor de visindustrie.

Het is dan ook een weinig verfijnde vistechniek. Onderzoekers vonden onlangs zo’n drieduizend verschillende diersoorten in de sleepnetten, waarvan 237 beschermde en bedreigde soorten. Bioloog David Attenborough stelde dit probleem van bijvangst in zijn film Ocean vorig jaar aan de kaak en zei: ‘Bijna alles wat [naast de doelsoort] wordt gevangen, wordt weer overboord gegooid. Meer dan driekwart van de vangst van de trawler kan worden weggegooid. Het is moeilijk om een meer verspillende manier van vissen voor te stellen.’

Schadelijke activiteiten
Ondanks dat beschermde zeegebieden in Europa onder de Vogel- en Habitatrichtlijn niet verder mogen verslechteren, laten overheden er alles toe. Waar de Doggersbank al zeventien jaar geleden beschermd had moeten worden, zien we dat Nederland en andere EU-lidstaten schadelijke activiteiten toe blijven staan voor commerciële en industriële doeleinden en dat de natuur daardoor verder verslechtert. 

Afgelopen december maakte de Rechtbank Gelderland korte metten met het beheerplan voor de Doggersbank, waarin staat welke menselijke activiteiten daar nog toegestaan zijn. Het plan bevatte namelijk nauwelijks maatregelen om de natuur te herstellen en het lukte natuurorganisaties om delen van het beheerplan te laten vernietigen. 

Overheid in zijn hemd
Met de uitspraak in mei van de Rechtbank Den Haag staat de overheid alweer in zijn hemd. De rechter stelt dat Nederlandse sleepnetvissers niet meer zonder vergunning mogen vissen op Doggersbank: de overheid moet handhaven. De rechter gaf hiermee natuurorganisaties Stichting Doggerland, ARK Rewilding Nederland, ClientEarth en Blue Marine Foundation gelijk. Tien jaar van vrijstelling voor de visserijsector in dit gebied blijkt in strijd te zijn geweest met geldende natuurwetten. 

Gelukkig is de natuur weerbaar, en ze kan zich herstellen. Als het maar de tijd en ruimte daarvoor krijgt. In het programma Rewilding Dogger Bank werken zeven natuurorganisaties in Nederland, Duitsland, Denemarken en het Verenigd Koninkrijk samen om dit bijzondere gebied te herstellen als het kloppende hart van de Noordzee.

Herstelmaatregelen
Volgens de huidige wetten moet 30 procent van de zee in 2030 beschermd zijn en volgens de nieuwe Natuurherstelwet moeten wij in 2030 in 30 procent van de aangetaste zeegebieden herstelmaatregelen uitvoeren. Deze zomer dient de Nederlandse regering haar Natuurherstelplan in bij de Europese Commissie. 

Dit plan is niet alleen een verplichting, maar ook een grote kans om eindelijk werk te maken van grootschalig herstel van de Doggersbank en andere beschermde zeegebieden. Het is tijd dat de overheid uit de weerstand komt en zinvol natuurbeleid gaat voeren met de natuur als uitgangspunt in plaats van de industrie en de economie.

Emilie Reuchlin is bioloog en politicoloog en directeur van Stichting Doggerland

Milo Laureij is politicoloog en manager Communicatie en Public Affairs van Stichting Doggerland