Drosophila -larven bedekt met muizenogen, proeven over de oersoep, reuzen en dwergen. Drie dvd’s met het beste wat de BBC te bieden heeft over celbiologie, dat belooft Onze Cellen, Genen en Hormonen . De box laat zien dat biologie mooier kan zijn dan sciencefiction.
De Britse geneticus en presentator Adam Rutherford neemt de eerste twee dvd’s voor zijn rekening. De eerste bevat zijn driedelige serie The Cell . Hiervoor reisde Rutherford naar instituten waar de bizarste onderzoeken hebben plaatsgevonden om de ontwikkelingen van bijna vierhonderd jaar celbiologie te schetsen. De eerste aflevering staat in het teken van de uitvinding van de microscoop, het begin van dit vakgebied. In de tweede aflevering staat de ontdekking van dna centraal en in de derde en laatste aflevering licht Rutherford het kunstmatig creëren van nieuw leven uit. In alle afleveringen laat hij onderzoeken zien die bepalend zijn geweest voor het begrip over de morfologie en fysiologie van cellen. Oude tekeningen en al dan niet originele onderzoeksapparatuur, gecombineerd met schitterend nagespeelde levensverhalen geven een directe inkijk in het leven en de gedane waarnemingen en conclusies van de wetenschappers. Aan sciencefiction grenzende moderne onderzoeken schetsen een beeld van wat celbiologie in de toekomst zal brengen.
De afleveringen van The Cell zijn ook los goed te bekijken. Daardoor kunnen leraren ze afzonderlijk bij verschillende onderwerpen in het curriculum tonen, al dan niet verspreid over meerdere leerjaren. Met een beetje voorkennis is deze serie zeer inzetbaar voor zowel de gehele havoals vwo-bovenbouw en bij de vakken algemene natuurwetenschappen of natuur, leven en technologie.
Rutherford neemt ook de twee afleveringen van The Gene Code op de tweede dvd voor zijn rekening. Hierin verklaart hij wat Darwin niet zelf wist, maar wel goed had voorspeld: de invloed van het genoom op evolutie. Door veel verschillende wetenschappers aan het woord te laten, brengt hij niet alleen de multidisciplinaire aanpak van biologisch onderzoek schitterend in beeld, ook belicht hij er de discussie en verschillende opvattingen rondom evolutie mee. Alle organisatieniveaus komen aan bod, waarbij ook beelden uit de series Life en Planet Earth voorbijkomen, evenals elektronenmicroscopische opnames en alles wat daartussen zit. Contexten als rode haarkleur, de ziekte van Duchenne, genexpressie bij embryo’s, de endosymbiosetheorie en het menselijkgenoomproject sluiten goed aan bij het curriculum, zonder te vervallen in een gevoel van ‘kom eens met iets nieuws’.
De sprekende voorbeelden, goed aansluitende analogieën en boeiende afwijkingen maken deze documentaire erg toegankelijk
Deze tweede dvd gaat dieper in op de onderwerpen die in het curriculum worden behandeld. Om de serie goed te kunnen plaatsen is meer voorkennis nodig dan bij de andere series. Dat maakt deze serie dan ook meer geschikt voor 5-havo en 5- en 6-vwo.
Detective
Toonaangevend schrijver, presentator en endocrinoloog John Wass presenteert The Fantastical World of Hormones op de derde dvd. Zijn enthousiasme aanstekelijk noemen zou te zacht zijn uitgedrukt. Als een ware detective duikt Wass in het verleden van de endocrinologie. Door de functie en vele mogelijke afwijkingen aan het hormoonsysteem te laten zien neemt hij de kijker mee op reis om antwoord te vinden op de vraag ‘Wat zijn hormonen?’ Ook deze serie toont weer een zeer diverse selectie onderzoeken, die soms bizar of zelfs barbaars zijn. Deze multidisciplinaire benadering van het onderwerp zorgt voor een mooi overzicht van het ontstaan en de huidige staat van onze kennis over hormonen en hun invloed. Een invloed die verrassend ingrijpend kan zijn! Castraten, organotherapie, cretinisme en de bekendste hormoonklieren – die ook onderdeel uitmaken van het curriculum – passeren de revue.
Interne structuur van een cel.
De sprekende voorbeelden, goed aansluitende analogieën en boeiende afwijkingen maken deze documentaire erg toegankelijk. Deze film is zonder problemen geschikt als inleiding op het onderwerp hormonen in de bovenbouw van zowel havo als vwo.
Het enige nadeel van alle afleveringen die deze dvd-box bevat, is dat ze net niet in een les van 50 minuten passen. Dit probleem is op te lossen door een goede kijkersopdracht te maken en deze na te bespreken met leerlingen. Zo kunnen in een lessenserie van twee á drie lessen al dan niet losse afleveringen een mooie rol spelen. In alle afleveringen worden raakvlakken met de evolutionaire kant van het onderwerp goed beschreven. Dit laat de serie goed aansluiten bij de nieuwe examenprogramma’s van zowel havo als vwo. De mix van oud materiaal, schitterende natuurbeelden, moderne cameratechnieken en heldere animaties zorgt voor de mooie, aansprekende en zeer bruikbare documentaires die we van de BBC gewend zijn.
Yuri Stevens is eerstegraads biologiedocent aan het Pallas Athene College te Ede.
Onze Cellen, Genen en Hormonen BBC B-motion EAN 8717306273398 3-dvd-box, 305 minuten, 29,99 euro
foto ImageSelect