
De geelpoothoornaar (Vespa velutina) heeft zich inmiddels over heel Nederland verspreid en provincies hoeven niet langer ieder nest te bestrijden. Toch staat de soort nog op de Europese lijst van invasieve exoten, vanwege mogelijke schade aan honingbijen en andere insecten. Heeft bestrijden nog zin?
โEr is een ijstijd nodig om hem nog uit Nederland te krijgenโ
Aglaia Bouma, entomoloog bij Naturalisย
โHet bestrijden van de geelpoothoornaar in de hoop dat de soort nog teruggedrongen kan worden is totaal zinloos, en zonde van de tijd en het geld. Er is een ijstijd nodig om hem nog uit Nederland te krijgen. Alleen bij nesten die laag of op risicoplekken zoals schoolpleinen hangen is bestrijding zinvol.ย
โOver de geelpoothoornaar gaan veel hardnekkige fabels rond. Samen met mijn collega Jan Wieringa en Wouter van Steenis van Vereniging Natuurmonumenten bespraken we de feiten dit jaar in een artikel in De Levende Natuur. Op dit moment is niet aangetoond dat de geelpoothoornaar een negatief effect heeft op biodiversiteit. Veel bestrijdingsmethodes zijn slechter voor de natuur dan de hoornaar. De selectiviteit van veel voorjaarsvallen is bijvoorbeeld schokkend โ 99 procent van de gevangen insecten zijn geen geelpoothoornaars. Deze vallen heten selectief omdat ze eigenlijk elke dag geleegd moeten worden om die bijvangst te laten ontsnappen. In de praktijk gebeurt dit echter nauwelijks en het ministerie raadt ze nu ook af. Omdat er nog weinig onderzoek is gedaan is het lastig om de totale ecologische balans uit te zoeken, helemaal met de effecten van klimaatverandering er tussendoor.
โAlleen in het najaar is de geelpoothoornaar een significante predator. De Europese hoornaar heeft er bijvoorbeeld geen last van. Ik snap dat imkers wel willen blijven bestrijden, maar biodiversiteit heeft daar niet veel mee te maken. Als ze hun kasten in de schaduw zetten, of de opening richting struikgewas richten, hebben geelpoothoornaars veel meer moeite om op honingbijen te jagen. Je hoort ook wel eens dat geelpoothoornaars heftiger gif hebben, maar op dit moment zijn er geen aanwijzingen dat ze giftiger zijn dan gewone wespen of andere hoornaars. Sowieso is het oproepen van de bevolking om geelpoothoornaars te doden onbegonnen werk: mensen zijn slecht in het determineren van insecten en zoโn oproep leidt ertoe dat allerlei andere insecten gedood worden.โ
โBestrijden blijft noodzakelijkโ
Marianne Meijboom, beleidsadviseur Biodiversiteit & Bijengezondheid bij de Nederlandse Bijenhoudersvereniging.
โHet bestrijden van de geelpoothoornaar blijft noodzakelijk. We vinden het jammer dat de aanpak steeds verder versnipperd raakt. Sommige provincies financieren nog het verwijderen van alle nesten, terwijl andere alleen nesten weghalen in Natura 2000-gebieden of wanneer de openbare veiligheid in het geding is. Het probleem is dat elk nest dat je laat hangen weer voor meerdere nesten in het volgende jaar zorgt. Als je de groeifactor laag houdt, blijven de aantallen beter beheersbaar en koop je tijd voor de ontwikkeling van nieuwe bestrijdingsmethoden en wordt er meer bekend over de effecten van de toename van de populatie in een gebied.
โDe geelpoothoornaar wordt soms neergezet als alleen een imkerijprobleem, omdat de jacht op honingbijen verzwakte en dode bijenvolken tot gevolg heeft. De risicoโs zijn echter veel groter. Het is een invasieve exoot met een zeer breed dieet en nauwelijks natuurlijke vijanden. Hierdoor vermenigvuldigen en verspreiden de geelpoothoornaars zich snel, met gevolgen voor natuur en veiligheid. Geelpoothoornaars jagen bij voorkeur op grotere insecten. Eรฉn nest eet per jaar zoโn 11 tot 13 kilo aan insecten op: ongeveer 120.000 vliegen, wespen, bijen, vlinders en andere bestuivers. Dat is een toenemende aanslag op een insectenpopulatie die het al zwaar heeft. Ook voor mensen zijn hoornaars niet zonder risico. Ziekenhuisopnames na steekincidenten door een nestverstoring komen dan ook steeds vaker voor.
โHet bestrijden van nesten is arbeidsintensief. Er zijn selectieve vallen om koninginnen weg te vangen in het voorjaar, zenders worden gebruikt om nesten op te sporen en vervolgens wordt het nest mechanisch verwijderd, zonder gebruik van chemicaliรซn. Als imkers zijn we dankbaar voor alle inzet en innovaties van de afgelopen jaren. Tegelijkertijd is er nog veel dat we niet weten en zijn meer onderzoek, middelen en samenwerking nodig voor een effectieve en efficiรซnte beheersing van deze exoot.โ
