Een natuurhistorische expositie die meer toont dan biodiversiteit en ecologisch belang. Het bos van Suriname eert de Surinaamse natuur zonder het kolonisatieverleden te schuwen.
‘De natuur heeft een stem. Kom luisteren’, zo promoot Naturalis de nieuwe tentoonstelling Het bos van Suriname. Wie de expositiezaal op de zevende verdieping binnengaat, merkt al snel dat die zogenoemde ene stem van de natuur in werkelijkheid uit vele verschillende klanken bestaat. Bladergeritsel en dierengeluiden ondersteunen de verhalende mannenstem van de introductiefilm die speelt op een groot projectiescherm bij de ingang van de zaal. Ergens verderop klinkt nog meer geluid, waaronder een zangerige vrouwenstem die bezoekers in het Engels toespreekt. Het bos van Suriname vertelt het verhaal van de Surinaamse natuur dan ook niet door de ogen van een buitenstaander, maar vanuit het perspectief van verschillende woudbewoners.
Treffend
Het cultuurhistorische aspect is treffend, zeker gezien de aanleiding van de tentoonstelling: op 25 november een halve eeuw geleden, werd Suriname een onafhankelijke republiek, los van Nederland. In de expositie wanen bezoekers van Naturalis zich echt even in het Surinaamse bos, dat nog altijd meer dan 90 procent van het oppervlak van het land beslaat. Verspreid over de zaal – die is begrensd door metershoge fotowanden – staan pilaren vermomd als bomen. Op doeken aan het plafond fladderen projectievlinders vrolijk in het rond en een deel van de vloer is veranderd in een rivier vol bewegende kaaimannen. In het midden van de ruimte rijst een enorme replica van de kankantriboom (Ceiba pentandra) op; een heilig symbool voor de Surinaamse gemeenschappen die dit bos al eeuwenlang bewonen. Vele van de tentoongestelde collectiestukken zijn in het halfduister gehuld, tot iemand die komt kijken ze eigenhandig belicht door op het lichtknopje te drukken. Zo is er telkens iets nieuws te zien en te ontdekken; kinderen, maar ook volwassenen, kunnen geruime tijd ronddwalen in Het bos van Suriname .
Inheemsen
De tentoonstelling laat de ecologische, spirituele en culturele belangen van het Surinaamse regenwoud zien en benadrukt dat mens en natuur hier onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Op tekstbordjes verspreid door de zaal komen Inheemsen (de oorspronkelijke bewoners van Suriname) en Marrons (de gevluchte tot slaaf gemaakten en hun nakomelingen) aan het woord, die door het koloniale verleden met elkaar samenleven. Naast planten en dieren zijn er ook cultuurhistorische bronnen en objecten te zien. Er is ruimte voor prachtige verhalen over het bezielde bos, maar ook voor de koloniale (verzamel)geschiedenis en de impact daarvan op de Surinaamse natuur. Naturalis nodigt uit tot reflectie en schuwt niet om duidelijk te maken dat Europese wetenschappers, in een context van ongelijkheid en geweld, hebben geprofiteerd van de kennis van Inheemsen en Marrons. Aandacht voor de dekolonisatie van Suriname is er daarentegen vrijwel niet.
Het bos van Suriname is dan ook geen hommage aan vijftig jaar zelfstandigheid, maar wel een eerbetoon aan de Surinaamse natuur naar aanleiding van dit onafhankelijkheidsjubileum. De tentoonstelling zet bezoekers aan om aandachtig te kijken en te luisteren. De hartenkreet ‘Wij zorgen voor het bos, en het bos zorgt voor ons’, staat centraal: elk wezen in het woud is onderdeel van hetzelfde ecosysteem dat zorg vraagt én geeft.
HET BOS VAN SURINAME – Naturalis Biodiversity Center, Leiden t/m 28 februari 2027 18 euro, gratis met Museumkaart