IN BEDRIJF
Een klimaatkamer waar schimmels welig tieren op houtblokjes, een ruimte waar grote waterstralen tegen een kozijn aanspuiten, een volgende ruimte waar testers inbrekersgereedschap op deuren loslaten en een testlaboratorium waar een machine om de paar seconden bilvormige blokken in een stoel drukt. Een rondleiding door de labs en testruimtes van SHR laat zien hoe breed het bedrijf georiënteerd is. Het bedrijf test alles wat met hout, houtbewerking en bouwen te maken heeft. ‘Tegenwoordig testen we ook de stevigheid van meubels’, licht René Klaassen (foto) de billen toe. Bioloog Klaassen is ook verantwoordelijk voor de business development bij SHR en heeft kennis van alle bedrijfsactiviteiten. Zijn eigen specialiteiten zijn echter het herkennen van houtsoorten, houtaantasting door bacteriën en schimmels, houtinspecties en zogenoemde Life Cycle Assessments. ‘Veel van het werk waarmee ik te maken heb gebeurt hier’, zegt hij in een ruimte met microscopen, binoculairs en een grote hoeveelheid preparaten. Hier werken we aan herkenning van houtsoorten en doen we onderzoek naar aantasting van houten funderingspalen.’
SHR ontstond vijfentwintig jaar geleden als Stichting Hout Research. Oprichters waren drie mensen die tot dat moment bij TNO testwerk deden voor de certificering van ramen, deuren en kozijnen. Holger Militz, ook werkzaam bij de vakgroep bosbouw van Wageningen Universiteit, werd directeur. ‘Het succes van SHR is grotendeels aan hem te danken’, zegt Klaassen. ‘Hij was een heel actieve man met veel kennis van hout en houtverwerking. Binnen de kortste keren trok SHR de hele branche naar zich toe. Binnen vijf of zes jaar werkten er veertig mensen.’ De komst van nieuwe werknemers zorgde ook dat het bedrijf zich met nieuwe takken van sport ging bezighouden, zoals houtmodificatie. Klaassen: ‘Houtmodificatie is een milieuvriendelijke tegenhanger van verduurzaming van hout met koper, chroom en arseen, het bekende groene tuinhout. Zo waren we betrokken bij de ontwikkeling van de Plato-methode, waarbij hout op hoge temperaturen wordt gemodificeerd. Een andere succesvolle methode die deels bij SHR is ontstaan, is het acetyleren van hout. Daarbij brengen we azijnzuuranhydride in het hout in. Het azijnzuur bindt aan het hout op plekken waar normaal water bindt. Omdat water minder goed aan hout kan binden, is dat hout veel droger, waardoor het niet door schimmels wordt aangetast. En als je het verbrandt, komen gewoon CO en water vrij.’
Zelf was Klaassen de eerste bioloog bij het bedrijf. Hij had zich al aardig toegelegd op hout. Hij studeerde biologie in Utrecht met als hoofdvak de zureregenproblematiek, en bijvakken als bosbouw en houtanatomie. Tijdens deze studie deed hij ook een opleiding tot timmerman. Later promoveerde hij op houtanatomie bij het Rijksherbarium van de Universiteit Leiden. ‘Hout is een heel mooie combi als je iets praktisch en wetenschappelijks wil doen’, aldus Klaassen.
Goeroe
Een van grote pijlers waarmee hij nu bezig is, is houtaantasting van met name paalfunderingen. ‘In de jaren negentig waren er in Haarlem huizen die ineens inzakten. Bij nader onderzoek bleek het om aantasting door bacteriën te gaan. Daar was nauwelijks wat over bekend. Ik heb toen de goeroe op het gebied van bacteriële houtaantasting benaderd, de Zweedse hoogleraar Thomas Nilssen. Met hem heb ik binnen een internationaal consortium ontrafeld hoe dat proces werkt. Wij adviseren nu gemeenten en woningbouwverenigingen en testen regelmatig palen om een levensverwachting te kunnen uitspreken.’
Verder is Klaassen betrokken bij het houtsoortenloket, dat voor handelaren bepaalt wat voor hout ze hebben gekocht. ‘Door FSC-certificering komt er weer meer tropisch hardhout op de markt, vaak ook onbekende soorten, waarvan we de eigenschappen nog niet kennen. Ook dat onderzoeken wij. Wanneer een houtsoort potentie heeft voor de Europese markt, kunnen de resultaten ook worden opgenomen in het Houtvademecum . We hebben veel kennis en een enorme database die ook voor andere partijen van belang kan zijn, we delen onze kennis graag.’
foto Koen Moons