Met maar liefst 38 procent van de stemmen wist de grote rietsigaargalvlieg (Lipara lucens) dit jaar de verkiezing tot Insect van het Jaar te winnen. Dat maakte Aglaia Bouma, entomoloog en initiatiefnemer van deze ludieke strijd, 12 april bekend bijradioprogramma Vroege Vogels. Ook onder mede-insecten is de waardering voor de grote rietsigaargalvlieg waarschijnlijk hoog: de sigaarvormige gallen die dit beestje in riet maakt vormen een populaire schuilplaats voor allerhande zespotige bewoners.
Criteria voor nominatie van Insect van het Jaar zijn onbekendheid en een goed verhaal. Die bekendheid heeft ambassadeur en podcastmaker Chris Bergström geprobeerd op te krikken voor de grote rietsigaargalvlieg, en met succes: Lipara lucens stak er met 38 procent van de stemmen bovenuit. De andere vier genomineerde insecten moesten het dit jaar met 11 tot 19 procent van de stemmen doen.
Knagen en wroeten
Bergström typeerde de grote rietsigaargalvlieg onder meer als ‘oplosser van de woningnood onder insecten’. Moedervlieg legt haar eitje in een rietstengel (Phragmites australis). Als daar een larve uitkomt begint die in het riet te knagen en wroeten, waardoor een hormonale disbalans in de plant ontstaat. Dat levert een houtige, sigaarvormige verdikking in het riet op: een gal. De binnenkant daarvan vormt voedsel voor de larve, én voor stiekeme huisgenoten – andere soorten larven bijvoorbeeld. Is de larve verpopt dan laat ‘ie bij het verlaten van de gal een uitvlieggaatje achter. Dat vormt weer een mooie opening voor allerhande insecten om de leegstaande gal als schuilplaats of nestgelegenheid te gebruiken.
De wetenschappelijke naam van de grote rietsigaargalvlieg is minder bijzonder. Zowel genus als soortstoevoeging betekenen vrij vertaald uit het Oud-Grieks en Latijn ‘glimmend’. De glimmende glimmer dus, en dat terwijl de grote rietsigaargalvlieg niet per se een bijzonder glinsterend uiterlijk heeft. Naamgever Johann Wilhelm Meigen, een Duitse entomoloog, benoemt deze eigenschap in zijn beschrijving dan ook niet (Systematische Beschreibung der bekannten europäischen zweiflügeligen Insekten, 1830). Wel heeft Meigen het meermaals over de ‘fijne beharing’ van de vlieg. Die kleine haartjes geven het dier een lichte glans. Echte glans heeft de grote rietsigaargalvlieg natuurlijk onlangs pas verworven, met zijn benoeming tot Insect van het Jaar.
