Soms heb je boeken die je in een flits uitleest. Letterlijk. Recent kreeg ik een paar flipboekjes cadeau. Boekjes met foto’s van Eadweard Muybridge: The man who invented moving pictures. Voortkomend uit de vraag of paarden in galop al hun hoeven tegelijk van de grond hebben (spoiler: ja) ontwikkelde Muybridge een nieuwe fototechniek, die uiteindelijk uitmondde in een uitgebreide serie, genaamd Animal locomotion. Snel achter elkaar gemaakte foto’s van dieren. Een springende kat of een rennend paard, die daardoor haarfijn laten zien hoe het dier beweegt. Frame voor frame is de beweging bevroren, maar snel achter elkaar bekeken… ffffrrrr (het flipboekje door), springt de kat en rent het paard in galop! Je ogen zien foto’s maar in je hoofd wordt het beweging, wordt het: film!
Die fascinatie voor hoe bijzonder film is, herontdekte ik kortgeleden. Ik stuitte op oude blikken met daarin spoelen vol opgerolde film met daarop oude natuurbeelden. Slierten van driehonderd meter aan foto’s, strak opgerold, klaar om in beweging te komen. Als je er 24 per seconde door een projector raast, en er een lamp achter zet, dan vormt zich een bewegend beeld. De nieuwsgierigheid won het van me. En na lang zoeken en veel research lukte het om met een grote 16 millimeter filmprojector de films na decennia van rustig wachten in hun spoel, weer opnieuw af te spelen. De projector maakte een constant ffffrrrr-geluid, vergelijkbaar met dat van een flipboekje, en dat was dan ook precies het effect. Flikkerend op de muur kwamen de beelden tot leven, en was het net alsof ik voor het eerst ooit naar film keek. Met ogen op steeltjes zat ik naast de ratelende projector, en vergaapte ik me aan dat wat er verscheen!
Slierten van driehonderd meter aan foto’s, strak opgerold, klaar om in beweging te komen
Film is tegenwoordig niet meer weg te denken en elke telefoon schiet nu video’s: van 4K tot slow motion. Het internet staat vol met gefilmde beelden. Er wordt zoveel geüpload naar YouTube, dat wat er in één dag bij komt, je daar vijftig jaar over zou doen om het te kijken. Bewegend beeld is dermate normaal geworden, je zou zomaar de magie vergeten van hoe wonderlijk film daadwerkelijk is. Er valt zoveel te zien, waar kijk je nog naar?
Maar in de massa aan beeld zijn er wel degelijk parels. Opnames zo bijzonder dat ze je op een nieuwe manier laten kijken, films die je raken en beeld dat inspireert, ook qua natuur. We mogen in Nederland trots zijn om een heus filmfestival te hebben, specifiek voor natuurfilms! Het Wildlife Film Festival te Rotterdam (3 tot 9 november) is een viering van dat wat Muybridge met z’n paard ooit is begonnen. Opnames van bewegende dieren tot in perfectie doorgevoerd. Adembenemende producties waarin je helemaal opgaat. Met trots was ik eerder al eens jurylid, en prees ik het festival aan in een talkshow waardoor tijdelijk zelfs hun website uit de lucht vloog. Dit jaar host ik het speciale Bird Bird Bird-programma, met in vogelvlucht de beste vogelfilms achter elkaar. De kracht van film is wat het losmaakt, en dat het mensen aanzet tot in actie komen. Meer dan wat dan ook weet bewegend beeld mensen in beweging te krijgen. In galop naar de film dus! Alleen het ffffrrrr-geluid moet je er tegenwoordig zelf bij bedenken.
Auke-Florian Hiemstra studeerde biologie in Leiden, doet onderzoek naar animal architecture , en zoekt nu funding voor een postdoc. Zijn onderzoek is te volgen op BlueSky @aukeflorian