De omstandigheden zijn passend: het is snikheet wanneer de recensent van Bionieuws door de beeldentuin van het Kröller-Müller Museum loopt voor de kunst- en klimaatwandeling Met andere ogen. De urgentie en gevolgen van klimaatverandering zijn op deze dag sowieso niet te missen, maar de wandeling voegt daar een leuke dimensie aan toe.
Het Kröller-Müller Museum ontwikkelde deze wandeling in samenwerking met Scientist Rebellion, een internationale groep academici die zich zorgen maakt over de opwarming van de aarde. De bedoeling van de wandeling is om bezoekers via kunst stil te laten staan bij de klimaat- en ecologische crisis en na te laten denken over de gevolgen daarvan.
Een mooie vondst, want bij een regulier bezoek aan de beeldentuin zal dat waarschijnlijk niet direct de focus van de meeste mensen zijn. In die zin slaagt de wandeling er absoluut in om bezoekers ‘met andere ogen’ naar de beelden te laten kijken. Neem bijvoorbeeld het eerste beeld waar de wandeling langs voert: Sculpture flottante, Otterlo van Marta Pan. In het gidsje van Met andere ogen – vrij verkrijgbaar bij de ingang van het museum – valt te lezen dat de vijver waarin dit abstracte zwaanachtige object ronddrijft, speciaal voor dit kunstwerk is aangelegd.
Water op de zanderige Hoge Veluwe is immers schaars. De gids legt uit dat heide hierdoor verdort en dieren het zwaar hebben, en koppelt dat aan een bredere trend: het versnelde uitsterven van soorten wereldwijd. Beslist een gedachtegang die het drijvende kunstwerk niet per se uit zichzelf teweegbrengt.
De route voert verder langs in totaal negen kunstwerken, verspreid over de beeldentuin. In de aangegeven tijdsduur – een uur – valt dat rustig te bewandelen. Bij enkele kunstwerken ligt de focus echt op klimatologische aspecten, zoals bij La doppia faccia del cielo van Luciano Fabro, een half gepolijste marmeren steen die de lucht van Italië (gepolijst, blauw) en Nederland (ongepolijst, grijs) representeert.
Meestal is de link met biologie echter gauw gemaakt. Zo liggen de stenen cirkels van Ana Maria Tavares, Secrets of the Waters (for Mnemosyne) op vijf knooppunten van ondergrondse waterwegen in de beeldentuin. De kunstenares refereert met een inscriptie zelf al naar water als bron van leven. Het gidsje trekt vervolgens nog een parallel met hoe ecologen het leven duiden als ‘een diep onderling verweven systeem’, terwijl mensen zich ten onrechte vaak als losstaand daarvan beschouwen.
Datzelfde thema komt ook terug in de bronzen beuk temidden van echte beuken – Faggio di Otterlo van Giuseppe Penone – waarin de kunstenaar zijn eigen lichaamsvorm heeft verwerkt. Bij andere werken staat Met andere ogen onder meer stil bij de habitatgebondenheid van plantensoorten en het idee dat een gebrek aan natuurkennis gevoelens van verbintenis en urgentie in de weg staan.
Bij elk kunstwerk staat in de gids een kort tekstje onder ‘Wat kan jij doen?’, en dat voelt soms wel een beetje gekunsteld. Er staan leuke ideeën tussen, maar de link tussen bijvoorbeeld de waterknooppunten van Ana Maria Tavares en ‘start een gemeenschappelijke groentetuin’ voelt toch wat ver weg. In de inleiding van Met andere ogen geven de schrijvers overigens aan dat hoewel Scientist Rebellion individuele acties heel waardevol vindt, ze zich daarnaast ook op partijen als bedrijven, banken en regeringen richten.
Gezien de relatief korte tijdsduur die nodig is om deze kunst- en klimaatwandeling te voltooien, valt die goed te combineren met een uitgebreider museumbezoek of wandel- dan wel fietstocht door de Hoge Veluwe. Met andere ogen vormt dan een mooi reflectief moment.
Met andere ogen
Kröller-Müller Museum, Otterlo
doorlopend
combi-ticket museum en park € 27,75, museum gratis met museumjaarkaart