Menno Schilthuizen is onderzoeker bij Naturalis en eist gevarengeld
Roy Wiles. Ik schoof wel eens bij hem aan in de kantine van het veldstation in Borneo waar hij een veldcursus tropische ecologie organiseerde. Eminent watermijtenexpert, tropisch-bioloog par excellence, maar vooral een morsige, mopperende veldbioloog van de oude stempel. Tijdens zo’n ontbijt deed hij niets liever dan uitleggen dat hij nog steeds zoveel veldwerk deed omdat hij dan even kon ontsnappen aan het Health & Safety Committee van zijn Britse universiteit – die hem het leven zuur maakte met beleid en regeltjes. ‘They’re the bloody gestapo, that’s what they are’, zei hij dan.
En daar lachten we dan even om, en hadden een gezellig uurtje met het bedenken van hilarische hypothetische regelgeving voor tropisch veldwerk, uiteenlopend van een krokodillenprotocol tot de cursus verantwoord omkopen van dorpshoofden. Tot Roy van tafel ging omdat zijn studenten wakker begonnen te worden en met een scheve grijns nog even een waarschuwende wijsvinger voor mijn gezicht heen en weer zwaaide met de woorden: ‘Wacht maar: jij krijgt er ook nog wel mee te maken!’
Inmiddels zijn we vijf jaar verder en is het lachen me wel vergaan, want de Britse veiligheidsmanie is inmiddels ook overgeslagen op het continent en heeft zelfs onze veldcursus Tropische Biodiversiteit geïnfecteerd. Vandaar dat ik deze zonnige zondagochtend bezig ben een Health & Safety Plan van een Britse universiteit aan te passen voor gebruik op de expedities en veldcursussen die wij jaarlijks in den vreemde organiseren.
‘Vermijd buiten lopen bij slecht zicht of regenachtige omstandigheden’, staat er bijvoorbeeld in. Goed bedoeld, maar als je platwormen of kikkers bestudeert ga je natuurlijk juist bij nacht en ontij op pad. Nog eentje: ‘Werk niet op plaatsen waar er gevaar van vallend gesteente bestaat.’ Maar als je slakkenhuisjes nou vooral te vinden zijn aan de voet van steile kalksteenhellingen? En als je vermoed dat er zich onontdekte soorten onder bevinden?
Sommige beroepen zijn nu eenmaal gevaarlijk omdat je je in risicovolle situaties moet begeven
Het doet allemaal een beetje denken aan die agenten die een drenkeling niet te hulp schoten omdat ze niet opgeleid waren voor werk in water. Sommige beroepen zijn nu eenmaal gevaarlijk omdat je je voor de uitoefening ervan in risicovolle situaties moet begeven. Politieagent, soldaat, mijnwerker… Wat mij betreft hoort veldbioloog ook in dat rijtje thuis. Een veldbioloog gaat naar afgelegen, riskante, moeilijk begaanbare plaatsen om bijzondere organismen te bestuderen. Hij of zij laat zich niet ontmoedigen door regen en wind of slecht begaanbaar terrein, maar zet door waar anderen de moed opgeven – met die nieuwe, onverwachte orchidee of kikker als beloning. En als je in die dappere poging dan onverhoopt mocht sterven in het harnas: het zij zo. Altijd beter dan je dagen slijten achter je computer met de arbo-regels netjes ingelijst aan de muur.