Personaliarubriek voor biologen voor 2026, doorlopend aangevuld.
Leo Zwarts
Vogelonderzoeker Leo Zwarts ontving 29 augustus de Gouden Lepelaar van Vogelbescherming Nederland tijdens een bijeenkomst van de Vogelwerkgroep Wageningen. De onderscheiding wordt sinds 1974 jaarlijks toegekend aan mensen die zich uitzonderlijk inzetten voor vogels en hun leefgebied. Zwarts krijgt de prijs voor zijn langdurige onderzoek naar de leefomstandigheden van Europese trekvogels in de Sahel, waar veel soorten overwinteren. Tussen 2011 en 2019 deed hij daar uitgebreid veldwerk. Hij liet onder meer zien hoe sterk trekvogels afhankelijk zijn van regenval en van de boomsoort Faidherbia albida, die voedsel en beschutting biedt. Zijn werk vormt een belangrijke basis voor beschermingsprojecten van Vogelbescherming en Afrikaanse BirdLife-partners in West-Afrikaanse savannes. De Gouden Lepelaar bestaat uit een gouden speldje en oorkonde.
Demelza van der Maas
Museum- en erfgoedspecialist Demelza van der Maas (42) wordt half oktober directeur museum van Naturalis Biodiversity Center. Zij volgt Marjolein van Breemen op, die eerder dit jaar onverwachts overleed. Van der Maas studeerde cultuurwetenschappen en museumstudies aan de Universiteit van Amsterdam en promoveerde in 2014 aan de Vrije Universiteit Amsterdam op onderzoek naar erfgoed en identiteit in de IJsselmeerpolders. Zij werkte onder meer bij de Anne Frank Stichting en het Joods Historisch Museum en was docent aan de Vrije Universiteit. Sinds 2015 werkt zij bij Heineken, waar zij als manager heritage and strategic storytelling mede leiding gaf aan de bezoekersorganisatie en verantwoordelijk was voor erfgoed, publieksbereik en strategische storytelling.
Hans de Kroon
Plantenecoloog Hans de Kroon neemt 11 september afscheid als hoogleraar experimentele plantenecologie aan de Radboud Universiteit met de rede De Waarde van Waarnemingen. De Kroon studeerde biologie in Utrecht en promoveerde daar in 1989. Na postdocs aan Indiana University en de Universiteit Utrecht en een aanstelling in Wageningen werd hij in 2000 hoogleraar in Nijmegen. Zijn onderzoek richt zich op plantinteracties, wortelgedrag, biodiversiteit en het herstel van ecologische gemeenschappen. De Kroon kreeg brede bekendheid door onderzoek naar de sterke afname van vliegende insecten in Duitse natuurgebieden. Hij was onderzoeksdirecteur van het Institute for Water and Wetland Research en is mede-directeur van het Radboud Centre for Sustainability Challenges.
Maaike van de Kamp-Romijn
Bestuurder Maaike van de Kamp-Romijn is per 1 september benoemd tot directeur van het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee. Zij volgt Han Dolman op. Van de Kamp-Romijn studeerde geschiedenis aan de Universiteit Utrecht en werkte van 2006 tot 2013 als senior beleidsmedewerker bij onderzoeksfinancier NWO. Daarna was zij adviseur en manager hoger onderwijs en onderzoek bij Birch Consultants. Sinds 2016 werkt zij bij Naturalis Biodiversity Center, waar zij directeur onderzoek en onderwijs is en sinds 2022 ook plaatsvervangend algemeen directeur. Daar richtte zij zich onder meer op onderzoeksstrategie, infrastructuur, samenwerkingen en maatschappelijke positionering van biodiversiteitsonderzoek.
Martin Giera
Klinisch chemicus Martin Giera houdt 4 september zijn oratie als hoogleraar klinische chemie aan het Leids Universitair Medisch Centrum. Zijn rede heeft als titel Everything is intertwined: Metabolism, life, and the logic of interdependence. Giera studeerde farmacie aan de Universiteit Heidelberg en Ludwig-Maximilians-Universität München en promoveerde in 2007 in München op farmaceutische chemie. Daarna werkte hij onder meer aan de Vrije Universiteit Amsterdam, Harvard Medical School en het LUMC, waar hij sinds 2015 hoofd is van de Metabolomics Group en sinds 2025 hoogleraar. Zijn onderzoek richt zich op metabolisme en metabolomics, met bijzondere aandacht voor lipiden, cholesterolstofwisseling en ziekten als multiple sclerose, alzheimer, MASH en sepsis. Daarbij ontwikkelt zijn groep methoden om stofwisselingsnetwerken beter te meten, begrijpen en mogelijk gericht te beïnvloeden.
Ákos Kovács
Microbioloog Ákos Kovács is per 1 september benoemd tot onderwijsdirecteur van het Instituut Biologie Leiden, voor een periode van vier jaar. Hij volgt Dennis Claessen op. Kovács studeerde biologie aan de Universiteit van Szeged in Hongarije en promoveerde daar in 2003 cum laude op microbiële biotechnologie. Na postdocs in Szeged en Groningen werkte hij als groepsleider aan de Friedrich Schiller-Universität Jena en vanaf 2017 als hoogleraar bacteriële fysiologie en genetica aan de Technical University of Denmark. Sinds 2023 is hij hoogleraar microbiomecology aan de Universiteit Leiden en groepsleider bij het IBL. Zijn onderzoek richt zich op bacteriële interacties en evolutie in complexe gemeenschappen, biofilmvorming en plantmicrobiomen. In 2026 werd Kovács gekozen tot fellow van de European Academy of Microbiology.
Han Dolman
Ecohydroloog Han Dolman nam 28 augustus afscheid als directeur van het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee. Hij stond sinds 2021 aan het hoofd van NIOZ, waar fundamenteel onderzoek wordt gedaan naar estuariene, kust- en oceaansystemen en dat nationale onderzoeksinfrastructuur voor zeeonderzoek beheert. Dolman promoveerde in 1988 in de fysische geografie aan de Rijksuniversiteit Groningen en werkte daarna bij het Centre for Ecology and Hydrology en Alterra. Sinds 2001 is hij hoogleraar ecohydrologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam, waar hij ook directeur was van de afdeling aardwetenschappen. Zijn onderzoek richt zich op de interactie tussen landgebruik, hydrologie, atmosfeer en biogeochemische kringlopen, onder meer via metingen en modellering van koolstofuitwisseling tussen biosfeer en atmosfeer.
Andrea Maier
Internist-geriater Andrea Maier is door het Amerikaanse tijdschrift TIME opgenomen in de eerste lijst met Longevity Leaders. De lijst, die 20 augustus verscheen, belicht twaalf wetenschappers en vernieuwers op het gebied van verouderingsonderzoek en gezond ouder worden. Maier studeerde geneeskunde aan de Universiteit van Lübeck en werkte eerder onder meer bij het LUMC, VUmc en de University of Melbourne. Sinds 2016 is zij hoogleraar gerontologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam en sinds 2021 Oon Chiew Seng Professor in Medicine and Functional Ageing aan de National University of Singapore. Daar leidt zij de Academy for Healthy Longevity. Haar onderzoek richt zich op biologische veroudering, kwetsbaarheid, spierverlies en interventies die de gezonde levensduur kunnen verlengen. Ook is zij founding president van de Healthy Longevity Medicine Society.
Veni’s
Onderzoeksfinancier NWO kende 16 juli aan 205 onderzoekers Veni-subsidies toe van maximaal 320 duizend euro, voor drie jaar onderzoek. Onder de biologisch en biomedisch relevante toekenningen bevinden zich projecten van onder anderen neurobioloog D. Abur (RUG), immunoloog R. Admiraal (Prinses Máxima Centrum), microbioloog L.E. Bäcker (RUG), biomedisch technoloog V.B. Bacheva (RUG), dementieonderzoeker S.C.M. de Boer (Amsterdam UMC), neurowetenschapper E.J.P. Boven (Erasmus MC), ontwikkelingsneuroloog N.H.P. Claessens (UMC Utrecht), Alzheimeronderzoeker E.M. Coomans (Amsterdam UMC), kankeronderzoeker A.M. Cornel (Prinses Máxima Centrum), immunoloog F. Dammeijer (Erasmus MC), hematoloog T. van Duijl (Amsterdam UMC), paleobioloog M.A.D. During (UU), biofysicus N.A. Erkamp (TUE), geneticus A. van Esbroeck (Erasmus MC), immunoloog M.V. Farrell (AMOLF), kankerbioloog L.M. Frank (Prinses Máxima Centrum), neurowetenschapper A. Geballa-Koukoula (VU), immunoloog M. Ghiboub (Amsterdam UMC), celbioloog J.T. Hees (VU), geneticus W. Höps (Radboudumc), immunoloog D. Hoving (LUMC), kankerimmunoloog F. Johnson (NKI), entomoloog P.N. Karssemeijer (WUR), neurobioloog J. Kupke (VU), plantwetenschapper C.L. Lago (WUR), microbioloog Y. Liu (WUR), viroloog N.I. Mazur (UMC Utrecht), biomedicus R.L. McIntyre (Erasmus MC), viroloog A. Muralidharan (UU), kankerbioloog J. Nehme (UMCG), schimmelgeneticus U. Oggenfuss (WUR), neurowetenschapper M.N. Oude Lohuis (Nederlands Herseninstituut), voedingswetenschapper Q. Ren (WUR), moleculair bioloog A.K.M. Rosendahl Huber (Hubrecht Instituut), moleculair bioloog M.S. van Ruiten (TUD), marien ecoloog F.O.H. Smulders (UvA), microbioloog B.R. Terlouw (WUR), diabetesonderzoeker R. van Tienhoven (LUMC), hematoloog D. Trasanidou (Amsterdam UMC), plantwetenschapper M.A. Veltman (UL), neurowetenschapper S.C.W. van der Veldt (RUG), evolutionair microbioloog J. Vosseberg (NIOZ), geneticus M.P. van de Weijer (Amsterdam UMC) en kankerfysioloog W.R.P.H. van de Worp (UM).
AccellARISE
Onderzoeksfinancier NWO kent 16 juli 3,2 miljoen euro toe aan AccellARISE, een vijfjarige technologische upgrade van de nationale infrastructuur voor soortherkenning ARISE. Daarmee kunnen Naturalis Biodiversity Center en het Westerdijk Fungal Biodiversity Institute moeilijk vindbare Nederlandse planten-, dier- en schimmelsoorten sneller identificeren. ARISE verzamelde sinds 2020 al genetische codes, beelden en geluiden van ongeveer 80 procent van de Nederlandse soorten, maar zeldzame, microscopisch kleine of kwetsbare organismen blijven vaak buiten beeld. AccellARISE zet onder meer sorteerrobots, micro-imaging, genome skimming en energiezuiniger AI in om ook schimmels, algen, plankton en kleine insecten beter te herkennen. Het project wordt geleid door wetenschappelijk directeur Koos Biesmeijer van Naturalis en is gefinancierd vanuit de NWO-ronde Large-scale Research Infrastructure – Upgrade 2025.
Netherlands Proteomics Centre
Onderzoeksfinancier NWO kent 14 juli 3,5 miljoen euro toe aan het Netherlands Proteomics Centre van de Universiteit Utrecht voor de vernieuwing van de Nederlandse proteomics-infrastructuur. De subsidie komt uit het programma Large-scale Research Infrastructure – Upgrade 2025 en is bedoeld voor modernisering van apparatuur, ondersteuning van de faciliteit en integratie van AI-methoden voor dataverwerking. Het Netherlands Proteomics Centre is al 25 jaar ingebed bij de faculteit Bètawetenschappen van de Universiteit Utrecht en wordt geleid door chemicus Albert Heck en farmaceutisch onderzoekers Kelly Stecker, Fabio Marino en Pavel Sinitcyn. Proteomics richt zich op grootschalig eiwitonderzoek en speelt een belangrijke rol in onderzoek naar onder meer kanker, auto-immuunziekten, infecties en de ontwikkeling van nieuwe therapieën.
Martijn Luijsterburg
Humaan geneticus Martijn Luijsterburg hield 6 juli zijn oratie als hoogleraar transcriptie en DNA-reparatie aan het Leids Universitair Medisch Centrum. Zijn rede had als titel De kwetsbare code: over obstakels op het genetische spoor. Luijsterburg studeerde moleculaire biologie en biotechnologie aan Hogeschool Utrecht en medische biologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Hij promoveerde in 2008 aan de Universiteit van Amsterdam en werkte daarna als postdoc aan het Karolinska Institutet in Stockholm en het LUMC. Sinds 2025 is hij hoogleraar in Leiden. Zijn onderzoek richt zich op de vraag hoe cellen schade aan DNA herkennen en repareren, vooral wanneer RNA-polymerase vastloopt tijdens het aflezen van DNA. Daarbij ontdekte zijn groep onder meer nieuwe reparatie-eiwitten die betrokken zijn bij erfelijke aandoeningen.
Joris Koene
Joris Koene hield op 2 juli zijn oratie als hoogleraar integratieve biologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Zijn rede heeft als titel Sticky business: beyond snails, slime and sex. Koene studeerde zoölogie aan de Vrije Universiteit en promoveerde in 1999 in de biologie aan McGill University. Na postdocs in Philadelphia en Münster keerde hij in 2002 terug naar de Vrije Universiteit, waar hij sinds 2025 hoogleraar is. Zijn onderzoek richt zich op hermafroditisme, seksuele selectie en voortplantingsgedrag bij dieren, met vooral slakken als modelsysteem. Koene werkte onder meer samen met Naturalis en is betrokken bij onderwijsvernieuwing, proefdiervrije anatomie en fysiologie en bio-artprojecten.
Detmer Sipkema
Marien microbioloog Detmer Sipkema is per 1 juli benoemd tot persoonlijk hoogleraar mariene microbiologie aan Wageningen University & Research. Sipkema studeerde bioprocestechnologie in Wageningen en promoveerde daar in 2004. Daarna werkte hij als postdoc aan UC Berkeley, bij CEAB-CSIC in Spanje en opnieuw in Wageningen, waar hij sinds 2011 universitair docent mariene microbiologie was en vanaf 2017 universitair hoofddocent. Zijn onderzoek richt zich op de ecologie en chemische interacties van mariene organismen en de micro-organismen waarmee zij samenleven, met bijzondere aandacht voor symbioses tussen dieren en microben. Daarbij onderzoekt hij onder meer bioactieve stoffen uit zeeorganismen, inclusief soorten uit de nog grotendeels onbekende diepzee, die mogelijk aanknopingspunten bieden voor nieuwe antibiotica, antivirale middelen of kankertherapieën.
Friedrich Förster
Biofysicus Friedrich Förster van de Universiteit Utrecht is 30 juni gekozen tot lid van de European Molecular Biology Organization. EMBO benoemt jaarlijks onderzoekers die internationaal erkende, uitzonderlijke bijdragen hebben geleverd aan de levenswetenschappen. Förster studeerde natuurkunde aan RWTH Aachen University en promoveerde in 2005 aan de Technische Universiteit München op structurele biologie. Daarna werkte hij als postdoc aan University of California, San Francisco en als groepsleider aan het Max-Planck-Institut für Biochemie. Sinds 2016 is hij hoogleraar aan de Universiteit Utrecht. Förster ontwikkelt methoden om moleculaire processen direct in levende cellen zichtbaar te maken, onder meer met cryo-elektronentomografie en computationele reconstructies. Zijn groep onderzoekt hoe cellen eiwitten maken, verwerken en transporteren, en hoe verstoringen daarin kunnen bijdragen aan ziekten.
Kasper Meijer
Marien ecoloog Kasper Meijer ontvangt de KHMW Martinus van Marum Proefschriftprijs 2026, zo werd 29 juni bekendgemaakt. Hij krijgt de prijs voor zijn proefschrift Status Quo or Status Faux: The conservation status of the subtidal Dutch Wadden Sea, waarop hij 7 oktober 2025 promoveerde aan de Rijksuniversiteit Groningen. Meijer studeerde ecologie en evolutie en ecology and conservation in Groningen, waar hij in 2020 summa cum laude afstudeerde en de Unilever Research Prize ontving. In zijn promotieonderzoek combineerde hij veldwerk, langjarige monitoring en ruimtelijke analyses om te onderzoeken hoe effectief de bescherming van het permanent onder water staande deel van de Waddenzee is. Zijn werk laat zien dat beschermde gebieden niet altijd samenvallen met ecologisch waardevolle zones en dat verstoringen van de zeebodem in samenhang moeten worden bekeken. Meijer werkt sinds eind 2025 als postdoc bij het Helmholtz Institute for Functional Marine Biodiversity in Duitsland.
ERC Advanced Grants
De European Research Council kende 23 juni 319 ERC Advanced Grants toe ter waarde van in totaal 838 miljoen euro, waaronder 22 projecten van in Nederland werkzame onderzoekers. Daaronder bevinden zich tien levenswetenschappers en biomedisch onderzoekers: microbioloog Stan Brouns (TUD), ontwikkelingsbioloog Susana Chuva de Sousa Lopes (LUMC), chemicus Wilhelm Huck (RU), epidemioloog Vincent Jaddoe (Erasmus MC), hematoloog Arnon Kater (Amsterdam UMC), neurowetenschapper Christian Keysers (UvA), biomedisch technoloog Jeroen Leijten (UT), moleculair bioloog Jurgen Marteijn (Erasmus MC), biomedicus Willem Mulder (TUE) en celbioloog Maikel Peppelenbosch (Erasmus MC). Hun projecten richten zich onder meer op bacteriofagen, eierstokveroudering, enzymatische netwerken, T-cellen, dna-schadeherstel, weefselkweek en kankerdiagnostiek.
Dorret Boomsma
Gedragsgeneticus Dorret Boomsma sprak 19 juni haar emeritaatrede uit aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Ze studeerde psychofysiologie aan de Vrije Universiteit en behavioral genetics aan de University of Colorado Boulder en promoveerde in Amsterdam cum laude op de genetica van cardiovasculaire risicofactoren. Vanaf 1992 was Boomsma hoogleraar biologische psychologie en hoofd van het Nederlands Tweelingen Register, dat uitgroeide tot een van de grootste tweelingenregisters ter wereld. Sinds 2024 is zij hoogleraar complex trait genetics bij het Center for Neurogenomics and Cognitive Research van de Vrije Universiteit. Boomsma ontving onder meer de Spinozapremie en Merianprijs, werd lid van de KNAW en kreeg een eredoctoraat van de Universiteit van Helsinki.
Jelle Spooren
Plantenmicrobioloog Jelle Spooren ontving 12 juni in de Hortus Botanicus Haren de Hugo de Vries Prijs 2026 voor het beste botanische proefschrift van het voorgaande jaar. Spooren studeerde biologie en environmental biology aan de Universiteit Utrecht en promoveerde daar 8 januari 2025 cum laude op onderzoek naar ziektewerende microbiomen bij planten. Hij onderzocht hoe zieke zandraketten via veranderingen in bodem en bladmicrobioom een beschermende erfenis kunnen achterlaten voor volgende generaties planten (zie ook website Bionieuws: ‘Zieke plant laat beschermende erfenis na’. De prijs is een initiatief van de Koninklijke Nederlandse Botanische Vereniging en het Hugo de Vriesfonds en bestaat uit 5.000 euro. Spooren werkt sinds 2025 als postdoctoraal onderzoeker aan ETH Zürich.
Ciska Veen
Bodemecoloog Ciska Veen is op 11 juni benoemd tot bijzonder hoogleraar bodembiologie aan Wageningen University & Research. Daarnaast blijft zij hoofd van de afdeling terrestrische ecologie bij NIOO-KNAW. Veen studeerde biologie aan de Rijksuniversiteit Groningen, waar zij in 2005 cum laude afstudeerde en in 2011 promoveerde op onderzoek naar interacties tussen bovengrondse grazers, planten en bodembiota in natuurlijke graslanden. Daarna werkte zij met een NWO Rubicon-beurs aan de Swedish University of Agricultural Sciences in Umeå en sinds 2014 bij NIOO-KNAW. Haar onderzoek richt zich op de rol van bodemgemeenschappen, zoals bacteriën, schimmels, nematoden en micro-arthropoden, in ecosystemen. Daarbij onderzoekt zij onder meer hoe bodemleven bijdraagt aan koolstofvastlegging, plantengroei, biodiversiteit en duurzaam landgebruik. Veen is medeoprichter en voorzitter van het Nationaal Centrum voor Bodemecologie.
Miguel Leung en Anne Urai
De Heineken Prizes hebben 9 juni de vier winnaars bekendgemaakt van de tweejaarlijkse Heineken Young Scientists Awards, onder wie twee levenswetenschappers: structureel bioloog Miguel Leung (1996) van het Hubrecht Institute en cognitief neurowetenschapper Anne Urai (1988) van de Universiteit Leiden. Leung ontvangt de prijs in de Medical/Biomedical Sciences voor zijn onderzoek naar eiwitstructuren in zaad- en eicellen, waarbij hij cryo-elektronenmicroscopie, tomografie en kunstmatige intelligentie combineert. Urai krijgt de prijs in the Social Sciences voor haar onderzoek naar informatieverwerking, hersenactiviteit en besluitvorming. De awards zijn bestemd voor veelbelovende jonge onderzoekers in Nederland en bestaan uit 15 duizend euro en een kunstwerk van Karel Martens.
Barbara Gravendeel
Botanicus Barbara Gravendeel hield 8 juni haar oratie als hoogleraar plant en maatschappij aan de Universiteit Leiden. Haar rede had als titel De Hortus als levend lab: nieuwe technologie onthult verborgen relaties tussen soorten. Gravendeel studeerde biologie in Utrecht en promoveerde in 2000 in Leiden op plantensystematiek. Zij werkt sinds 2011 als senior onderzoeker bij Naturalis Biodiversity Center, was lector bij Hogeschool Leiden en van 2019 tot 2025 bijzonder hoogleraar aan de Radboud Universiteit. Sinds 2025 is zij hoogleraar in Leiden en wetenschappelijk directeur van de Hortus botanicus Leiden. Haar onderzoek richt zich op interacties tussen soorten in botanische tuinen, met onder meer dna-analyses, beeld- en geluidsmonitoring en automatische soortherkenning.
Kees Moeliker
Bioloog, schrijver en oud-museumdirecteur Kees Moeliker is 5 juni benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau. Hij ontving de koninklijke onderscheiding tijdens zijn afscheidsreceptie bij Het Natuurhistorisch Rotterdam, waar hij eind 2025 met vervroegd pensioen ging. Moeliker begon daar in 1989 als educatief medewerker, werd later conservator en hoofd communicatie en was van 2015 tot 2025 directeur. Hij maakte het museum bekend met tentoonstellingen, boeken, columns en mediaoptredens over stadnatuur, biodiversiteit en dode dieren met een verhaal. Internationaal kreeg hij bekendheid met zijn onderzoek naar necrofiel gedrag bij eenden, waarvoor hij in 2003 de Ig Nobelprijs ontving. Moeliker blijft aan het museum verbonden als honorair onderzoeker.
AdipoNEXT
ZonMw en het Duitse Ministerie van Onderzoek, Technologie en Ruimte stellen 1,48 miljoen euro beschikbaar voor AdipoNEXT, een project rond de validatie van een nieuwe proefdiervrije testmethode. Het project is 2 juni van start gegaan en wordt gecoördineerd door toxicologen Jorke Kamstra en Juliette Legler van het Institute for Risk Assessment Sciences van de Universiteit Utrecht, waar de methode is ontwikkeld. AdipoNEXT gebruikt menselijke stamcellen en geautomatiseerde microscopie om te meten hoe chemicaliën de vorming en functie van vetcellen beïnvloeden. Doel is een internationaal geaccepteerde testmethode voor metabool verstorende stoffen, als mogelijke basis voor een testrichtlijn van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling. Het project is een samenwerking met onder meer het RIVM, BASF en de Universiteit van Cottbus.
Luís Valente
Evolutiebioloog Luís Valente is per 1 juni benoemd tot bijzonder hoogleraar eilandbiologie aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hij studeerde biologie aan University College London en ecology, evolution and conservation aan Imperial College London en promoveerde in 2010 aan de Royal Botanic Gardens Madrid op evolutionaire patronen in mediterrane floraregio’s. Daarna werkte Valente als Marie Curie-fellow aan Imperial College London, Alexander von Humboldt-fellow aan de Universiteit van Potsdam en onderzoeker bij het Museum für Naturkunde in Berlijn. Hij is senior onderzoeker bij Naturalis Biodiversity Center, waar hij samen met Renske Onstein de onderzoeksgroep Biodiversity Hotspots leidt. Valente onderzoekt hoe biodiversiteit op eilanden ontstaat, zich verspreidt en verdwijnt, en richt zich daarbij ook op soortenbescherming in eilandecosystemen.
Durk Breeuwsma
Natuurinclusief agrariër Durk Breeuwsma uit Sandfirden heeft 30 mei de Gouden Grutto 2026 van Vogelbescherming Nederland gewonnen. De jaarlijkse prijs gaat naar een agrariër die landbouw combineert met bescherming van weidevogels en biodiversiteit. Breeuwsma startte drie jaar geleden een biologisch landbouwbedrijf waarin bodem, water, natuur en landbouw elkaar versterken. Met kruidenrijk grasland, hoog waterpeil, plasdrasgebieden, ruige stalmest en broedeilandjes creëerde hij leefgebied voor onder meer grutto, kievit, tureluur, scholekster, kluut en visdief. De prijs bestaat uit een bronzen gruttobeeld en 5 duizend euro.
Mike Jetten
Microbioloog Mike Jetten nam 29 mei afscheid als hoogleraar ecologische microbiologie aan de Radboud Universiteit met de rede Microbial Methane and Nitrogen Cycling under the Loupe. Hij studeerde moleculaire wetenschappen in Wageningen en promoveerde daar in 1991 op acetaatmetabolisme van methanogene archaea. Na onderzoek in onder meer Osnabrück, het Massachusetts Institute of Technology en Delft werd hij in 2000 hoogleraar in Nijmegen. Jetten is vooral bekend van zijn onderzoek naar anaerobe micro-organismen in de stikstof- en methaancyclus, waaronder anammoxbacteriën en anaerobe methaanoxidatie. Hij ontving onder meer de Spinozapremie, werd KNAW-lid en is sinds februari gastprofessor aan Lund University. Bionieuws publiceerde in het julinummer een afscheidsinterview met hem: ‘Je moet mensen de tijd geven’.
Tinde van Andel
Etnobotanicus Tinde van Andel ontvangt de Distinguished Ethnobotanist Award 2026 van de Society for Ethnobotany, die eind mei bekend werd gemaakt. Zij studeerde biologie aan de Universiteit van Amsterdam en promoveerde in 2000 in Utrecht op onderzoek naar niet-houtige bosproducten in het noordwesten van Guyana. Daarna werkte ze in Utrecht aan medicinale planten in Suriname en sinds 2010 bij Naturalis Biodiversity Center in Leiden. Van Andel is sinds 2015 bijzonder hoogleraar geschiedenis van de botanie en tuinen aan de Universiteit Leiden. Haar onderzoek richt zich op medicinaal en ritueel plantgebruik, traditionele landbouw en de historische verspreiding van plantenkennis tussen Suriname, het Caribisch gebied en West- en Centraal-Afrika. Op 3 juni gaf zij in Montpellier een lezing bij de prijsuitreiking.
North Sea POWER
Onderzoeksfinancier NWO kent ruim 5 miljoen euro toe aan het consortium North Sea POWER voor onderzoek naar de ecologische effecten van windparken op zee. Het zesjarige project wordt geleid door marien bioloog Reindert Nijland van Wageningen University & Research. De onderzoekers bestuderen onder meer of windparken vogels en vleermuizen afschrikken, hoe water- en biomassastromen rond windturbines veranderen en hoe die kennis kan worden gebruikt bij planning en beleid. Het consortium bestaat uit kennisinstellingen, natuurorganisaties, overheden en bedrijven, waaronder de Universiteit van Amsterdam, NIOZ, Naturalis, Sovon, Rijkswaterstaat, TenneT en Ørsted. De toekenning is 22 mei bekendgemaakt en komt uit het NWA-programma voor kennisontwikkeling rond ecologische effecten van offshore windparken.
Naima Starkloff
De KNAW heeft 29 april tien Early Career Partnerships toegekend aan jonge onderzoekers, onder wie ecoloog Naima Starkloff van de Universiteit van Amsterdam. Zij ontvangt 10 duizend euro voor de organisatie van de interdisciplinaire bijeenkomst A cross-cultural approach to international collaborations in ecology. Starkloff is sinds 2024 universitair docent bij het Institute for Biodiversity and Ecosystem Dynamics, waar zij het SNAIL lab leidt. Ze studeerde ecology and evolution aan Bennington College en promoveerde in 2020 aan University at Albany op onderzoek naar vogelmalariaparasieten. De KNAW Early Career Partnerships zijn bedoeld voor onderzoekers die drie tot zeven jaar geleden promoveerden en interdisciplinaire samenwerking willen opzetten of uitbouwen.
Jan van Hooff
Primatoloog Jan van Hooff (1936) ontving 16 mei de Zilveren Stadspenning van Arnhem voor zijn verdiensten voor wetenschap, dierenwelzijn en Burgers’ Zoo. Van Hooff studeerde biologie in Utrecht en promoveerde op het gedrag van mensapen. Van 1980 tot 2001 was hij hoogleraar ethologie en socio-ecologie aan de Universiteit Utrecht. Hij deed vooral onderzoek naar sociaal gedrag, communicatie, conflictoplossing en verzoening bij primaten. Na zijn emeritaat bleef hij verbonden aan Burgers’ Zoo en trad hij veelvuldig op als publieksdeskundige over apen en menselijk gedrag.
KNAW-leden
De KNAW heeft op 7 mei zestien nieuwe leden gekozen, waaronder acht biowetenschappers: psycholoog en gedragsgeneticus Meike Bartels (VU), geneticus Lude Franke (UMCG), epidemioloog Arfan Ikram (Erasmus MC), ecoloog Liesje Mommer (WUR), viroloog Ronald van Rij (Radboudumc), vaccinoloog Meta Roestenberg (LUMC), endocrinoloog Liesbeth van Rossum (Erasmus MC) en moleculair bioloog Michiel Vermeulen (RUN). De nieuwe leden worden 29 september officieel geïnstalleerd.
Dennis Claessen
Microbioloog Dennis Claessen is per 1 september benoemd tot wetenschappelijk directeur van het Instituut Biologie Leiden. Claessen studeerde moleculaire biologie in Groningen en promoveerde daar cum laude op celoppervlakte-eiwitten van draadvormige bacteriën. Na postdocs in Oxford, Newcastle en Groningen stapte hij in 2010 over naar de Universiteit Leiden. Sinds 2020 is hij daar hoogleraar moleculaire microbiologie. Zijn onderzoek draait om groei en meercellige ontwikkeling van streptomyceten, bacteriën die onder meer antibiotica produceren. Claessen was eerder opleidingsdirecteur van de master biologie en onderwijsdirecteur van het Instituut Biologie Leiden.
Louwrens Hacquebord
Geograaf en archeoloog Louwrens Hacquebord (1947) is donderdag 30 april overleden. Hij werd 78 jaar. Hacquebord studeerde fysische geografie in Utrecht en archeologie in Groningen en promoveerde in 1984 cum laude in Amsterdam op onderzoek naar Smeerenburg, de zeventiende-eeuwse Nederlandse walvisvaartnederzetting op Spitsbergen. Vanaf eind jaren zeventig werkte hij bij het Arctisch Centrum van de Rijksuniversiteit Groningen, waarvan hij later directeur werd.
Hij leidde expedities naar onder meer Spitsbergen, Groenland, Nova Zembla en Antarctica. Zijn onderzoek naar het Behouden Huys wierp nieuw licht op de overwintering van Willem Barentsz en zijn mannen. Hacquebord was van 1994 tot 2013 hoogleraar Arctische en Antarctische Studies in Groningen en speelde een belangrijke rol in de ontwikkeling van het Nederlandse poolonderzoek.
Craig Venter
Moleculair bioloog Craig Venter (1946) is 29 april overleden. Hij werd 79 jaar. Venter werkte bij de National Institutes of Health aan snelle genopsporing met expressed sequence tags en richtte later eigen instituten en bedrijven op. In 1995 publiceerde hij met collega’s het volledige genoom van de bacterie Haemophilus influenzae, het eerste genoom van een vrijlevend organisme.
Met Celera Genomics concurreerde hij met het publieke humane genoomproject. In 2000 presenteerde hij samen met Francis Collins een eerste ruwe versie van het menselijk genoom. Venter bleef daarna werken aan microbiële diversiteit, minimale genomen en synthetische cellen, en geldt als een van de bepalende figuren in de opkomst van genomics. (zie ook In memoriam op bionieuws.nl)
10X-Factor(y)
Neurowetenschappers en informatici hebben 29 april 9 miljoen euro subsidie ontvangen uit het langetermijnprogramma van het NWO-Kennis- en Innovatieverbond voor het project ‘10X-Factor(y): Towards a Dutch ecosystem for neuromorphic technologies’. Het consortium staat onder leiding van de Rijksuniversiteit Groningen en omvat onder meer onderzoekers van de Radboud Universiteit, de TU Eindhoven, de Universiteit Twente en de TU Delft, evenals TNO en diverse bedrijven. Het project richt zich op de ontwikkeling van neuromorfische technologie: computersystemen die zijn geïnspireerd op de informatieverwerking in het menselijk brein. Doel is de ontwikkeling van snellere en energiezuinigere computersystemen.
Caroline Slomp
Caroline Slomp heeft op 24 april een koninklijke onderscheiding ontvangen in de Orde van de Nederlandse Leeuw. Slomp is hoogleraar geomicrobiologie en biogeochemie aan de Radboud Universiteit. Eerder was zij hoogleraar mariene biogeochemie aan de Universiteit Utrecht, waar zij sinds 1998 werkte en in 2013 tot hoogleraar werd benoemd. Zij ontving onder meer een Vici-beurs (2014) en een ERC Synergy Grant (2019) en werd benoemd tot fellow van de Geochemical Society en de European Association for Geochemistry. Haar onderzoek richt zich op de kringlopen van elementen als koolstof, stikstof en fosfor in aquatische ecosystemen. Met veldwerk, experimenten en modellering ontrafelt zij processen in zee en kustgebieden, met speciale aandacht voor zuurstofarme zones. Daarmee leverde zij belangrijke inzichten in de gevolgen van eutrofiëring en zuurstofloosheid voor ecosystemen en mondiale biogeochemische cycli.
Charlotte Scott
Immunoloog Charlotte Scott ontving 21 april de Baillet Latour Biomedical Award, een prijs van 1 miljoen euro voor onderzoek naar stofwisseling en het maag-darmstelsel. Scott studeerde biochemie in Limerick en promoveerde in 2014 in Glasgow op onderzoek naar macrofagen en dendritische cellen. Na postdocs in België werkt zij sinds 2019 als hoogleraar aan de Universiteit Gent en is zij groepsleider bij het Vlaams Instituut voor Biotechnologie. Haar onderzoek richt zich op de rol van het aangeboren immuunsysteem bij leverziekten. Zij beschreef onder meer een populatie lipide-geassocieerde macrofagen die betrokken is bij weefselherstel, maar bij chronische ziekte schade in stand houdt. Met de prijs wil zij onderzoeken hoe deze celclusters ontstaan en therapeutisch kunnen worden beïnvloed.
Desmond Morris
Zoöloog Desmond Morris (1928) is 19 april overleden. Hij werd 98 jaar (zie ook In memoriam op bionieuws.nl: ‘Desmond Morris maakte van de mens een dier’). Morris studeerde zoölogie in Birmingham en promoveerde in Oxford op het gedrag van de tiendoornige stekelbaars. Hij werkte onder meer aan de Universiteit van Oxford en was van 1959 tot 1967 curator van zoogdieren in de Londense dierentuin. Daarnaast verwierf hij bekendheid als televisiepresentator met het programma Zoo Time. Internationaal doorbrak hij met The Naked Ape (1967), waarin hij de mens benaderde als diersoort en menselijk gedrag verklaarde vanuit evolutie. Het boek werd een bestseller, maar riep ook veel kritiek op vanwege de speculatieve en reductionistische interpretaties van gedrag.
Gert-Jan Euverink en Tom Sleutels
Microbiologen Gert-Jan Euverink en Tom Sleutels van de Rijksuniversiteit Groningen hebben 15 april een ENW-M-subsidie van 419.000 euro ontvangen uit de NWO Open Competitie Exacte en Natuurwetenschappen. Euverink studeerde biologie in Groningen en promoveerde daar in 1995 in de microbiologie. Hij is sinds 2011 hoogleraar biotechnologie. Sleutels studeerde bioprocestechnologie in Wageningen en promoveerde daar in 2010. Hij is als universitair hoofddocent verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen en werkt daarnaast bij onderzoeksinstituut Wetsus. Hun project richt zich op de productie van biologisch afbreekbare kunststoffen met behulp van micro-organismen. Via microbiële elektrosynthese worden vetzuren geproduceerd uit koolstofdioxide en hernieuwbare elektriciteit, die kunnen dienen als bouwstenen voor bioplastics.
Karim Rafie
Universitair docent Karim Rafie van de Rijksuniversiteit Groningen heeft 15 april een ENW-XS-subsidie van 50.000 euro ontvangen uit de NWO Open Competitie Exacte en Natuurwetenschappen. Rafie studeerde chemische biologie in Dortmund en promoveerde in 2017 in Dundee op eiwitbiochemie. Na postdocs in Dundee en Umeå werd hij in 2023 benoemd tot universitair docent in Groningen. Met behulp van kunstmatige intelligentie analyseert hij eiwitstructuren van virussen om zwakke plekken in de virale capside te identificeren. Deze aanpak kan nieuwe aangrijpingspunten opleveren voor antivirale therapieën.
Koen Verhoeven
Plantenecoloog Koen Verhoeven is 10 april benoemd tot bijzonder hoogleraar plantenecologie en evolutie bij het Institute of Biodiversity and Ecosystem Dynamics van de Universiteit van Amsterdam. Verhoeven promoveerde in 2003 in Utrecht in samenwerking met het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO) en de Universiteit van Haifa. Na een postdoc in de Verenigde Staten keerde hij in 2005 terug naar Nederland, waar hij sindsdien werkt bij het NIOO. Sinds 2015 is hij daar senior onderzoeker. Zijn onderzoek richt zich op micro-evolutie en de genetische en epigenetische mechanismen waarmee planten zich aanpassen aan veranderende omstandigheden, zoals klimaatverandering en verstedelijking. Hij is tevens lid van de Commissie Genetische Modificatie en senior editor van het tijdschrift Genes, Genomes, Genetics.
Klaas Timmermans
Marien bioloog Klaas Timmermans nam 9 april afscheid van het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ) na 35 jaar dienst. Timmermans studeerde biologie in Amsterdam en promoveerde daar in 1991 op onderzoek naar de effecten van zware metalen op muggenlarven. Sinds 1991 werkte hij bij het NIOZ, waar hij onderzoek deed naar algen en later vooral naar de ecologie en fysiologie van zeewier. Hij vervulde verschillende leidinggevende functies, onder meer als afdelingshoofd in Yerseke en op Texel. Sinds 2014 is hij tevens hoogleraar mariene plantaardige biomassa aan de Rijksuniversiteit Groningen. Zijn onderzoek richt zich op de rol van zeewier als duurzame bron van voedsel en grondstoffen.
Arthur Ram
Microbioloog Arthur Ram heeft 7 april 1,3 miljoen euro subsidie ontvangen voor onderzoek naar de productie van melkeiwitten met schimmels. Ram studeerde biologie in Amsterdam en promoveerde daar in 1996 op genetisch onderzoek aan gist. Na postdocs in Amsterdam en bij TNO werkt hij sinds 1999 aan de Universiteit Leiden, waar hij sinds 2023 hoogleraar schimmelgenetica en biotechnologie is. Het project ‘FungCows: Fungal Cell Factories for generation of cow-free products’ wordt gefinancierd door het Nationaal Groeifondsprogramma Cellulaire Agricultuur van NWO en Cellulaire Agricultuur Nederland. Het consortium onderzoekt hoe schimmels via precisiefermentatie caseïne kunnen produceren, onder meer met een soort die op gras groeit, wat de productie duurzamer en goedkoper kan maken.
Euan Young
Evolutionair bioloog Euan Young ontvangt de Netherlands Evolutionary Biology Prize 2025 voor de beste publicatie in de evolutionaire biologie. De prijs is toegekend voor het artikel Mothers facing greater environmental adversity experience increases costs of reproduction, verschenen in Science Advances van 7 november 2025. De van oorsprong Schotse Young voerde het onderzoek uit als promovendus aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hij studeerde mariene biologie aan de University of Aberdeen en behaalde een master in evolutionary and behavioural ecology aan de University of Exeter. Op basis van historische gegevens van Finse vrouwen toont hij aan dat vrouwen die tijdens hongersnood meer kinderen kregen, korter leefden, wat wijst op een afruil tussen voortplanting en levensduur onder zware omstandigheden.
Tineke Lenstra
Moleculair bioloog Tineke Lenstra is per 1 april benoemd tot hoogleraar single cell transcription dynamics aan de Radboud Universiteit. Lenstra studeerde biomedische wetenschappen in Utrecht en promoveerde daar in 2012 cum laude op transcriptieregulatie. Na een postdoc bij het National Cancer Institute in de Verenigde Staten werd zij in 2016 groepsleider bij het Nederlands Kanker Instituut. Haar onderzoek richt zich op het realtime volgen van transcriptie in individuele cellen met geavanceerde microscopie. Zij ontving onder meer een ERC Starting Grant (2017), een NWO Vidi-beurs (2022) en een ERC Consolidator Grant (2025).
Daniel Rozen
Microbioloog Daniel Rozen is per 1 april benoemd tot hoogleraar microbial evolution bij het Instituut voor Biologie Leiden (IBL). Rozen studeerde aan Colorado State University en promoveerde in 2000 in de evolutionaire biologie aan Michigan State University. Sinds 2012 werkt hij aan de Universiteit Leiden, waar hij onderzoek doet naar de evolutie en genetica van bacteriën met experimentele evolutiestudies. Zijn onderzoek richt zich onder meer op bacteriële aanpassing, genetische variatie binnen populaties en interacties tussen bacteriën en insecten.
Jan Willem van Groenigen
Bodemecoloog Jan Willem van Groenigen is per 1 april benoemd tot leerstoelhouder bodembiologie bij Wageningen University & Research. Van Groenigen studeerde bodemkunde in Wageningen en promoveerde daar in 1999 in de geostatistiek. Na een postdoc in Californië, gericht op koolstof- en stikstofprocessen in landbouwbodems, keerde hij in 2002 terug naar Wageningen. Daar werkte hij bij Wageningen Environmental Research aan stikstofkringlopen en lachgasemissies, waarna hij in 2007 overstapte naar de leerstoelgroep Bodembiologie. In zijn werk staat de rol van bodemorganismen centraal in de kringlopen van stikstof, fosfor en koolstof, en de betekenis daarvan voor bodemvruchtbaarheid, landbouw en klimaat. Hij volgt Rachel Creamer op als leerstoelhouder.
Roy van Grunsven
Ecoloog Roy van Grunsven is per 1 april benoemd tot buitengewoon hoogleraar resilience of insect populations under climate change bij Wageningen University & Research. Van Grunsven studeerde biologie in Leiden en promoveerde in 2008 in Wageningen. Na werk als ecologisch adviseur en een postdoc in Wageningen en Berlijn, waar hij onderzoek deed naar de effecten van kunstlicht op ecosystemen, trad hij in 2017 in dienst bij De Vlinderstichting. Hij bestudeert de effecten van klimaatverandering en andere stressfactoren op insectenpopulaties, met name vlinders en libellen. Daarbij combineert hij langjarige monitoringsdata met veldexperimenten, gericht op toepassingen in natuurbeheer en beleid. Hij is tevens betrokken bij de Rode Lijsten voor libellen en voorzitter van Dragonfly Conservation Europe.
Redactie Bionieuws
Gert van Maanen (1961) verlaat per 1 april de redactie van Bionieuws om van zijn prepensioen te genieten. Hij studeerde biologie in Groningen en was sinds 2008 hoofdredacteur. Moleculair levenswetenschapper en wetenschapsjournalist Duuk Roodbol (2001) treedt op 7 april aan als redacteur. Hij studeerde molecular life sciences en life science & technology in Wageningen en Leiden, specialiseerde zich in wetenschapscommunicatie en liep stage bij de wetenschapsredactie van de Volkskrant. De redactie bestaat verder uit hoofdredacteur Steijn van Schie en eindredacteur Aafke Kok.
Leo Beukeboom
Bioloog Leo Beukeboom (1962) neemt 2 april met het college 50 years of Sex Determination afscheid als hoogleraar evolutionaire genetica bij de Rijksuniversiteit Groningen (RUG). Hij studeerde biologie in Groningen, promoveerde in 1992 in Rochester (NY, USA) op genetisch onderzoek aan sluipwespen en werd in 2001 benoemd tot hoogleraar evolutionaire genetica aan de RUG. Beukeboom was onder meer directeur van het Center for Ecological and Evolutionary Studies en het Erasmus Mundus Master Programma Evolutionary Biology. Hij is auteur van meer dan 250 wetenschappelijke artikelen en het handboek The Evolution of Sex Determination (Oxford University Press, 2014) alsmede adviseur van de bedrijven Amusca Breeding en Tryptomera. Hij blijft actief als editor-in-chief van het wetenschappelijk tijdschrift Entomologia Experimentalis et Applicata van de Nederlands Entomologische Vereniging.
Future for Nature Awards
Drie getalenteerde, internationale natuurbeschermers ontvangen dit jaar de Future for Nature Awards van 50 duizend euro voor hun beschermingsprojecten: Dayana Blanco Quiroga (27, Bolivia, flamingo’s in Lago Uru Uru), Michele Marina Kameni Ngalieu (35, Kameroen, bedreigde kikkersoorten) en Olabisi Atofarati (33, Nigeria, endemische tandkarpers of killifish). De drie winnaars krijgen hun prijs uitgereikt op 8 mei in Burgers’ Zoo Arnhem.
Paul Bodelier
Ecoloog Paul Bodelier (1966) van NIOO-KNAW is in Nijmegen benoemd tot bijzonder hoogleraar functionele microbiële ecologie. Hij studeerde biologie in Nijmegen en promoveerde daar in 1997 op onderzoek bij het NIOO-centrum in Heteren naar de stikstofkringloop rond de rhizosfeer van liesgras (Glyceria maxima). Bodelier werkte als postdoc bij het Max Planck Instituut voor Terrestrische Microbiologie in Marburg aan methaanemissie uit rijstvelden en vanaf 1999 bij het NIOO-centrum in Nieuwersluis. Hij is sinds 2008 vaste medewerker van NIOO-KNAW, was daar van 2012 tot 2024 voorzitter van de ondernemingsraad en is dat sindsdien van de ondernemingsraad van de KNAW.
Paul Ehrlich†
De controversiële Amerikaanse bioloog en activist Paul Ehrlich (1932) is 13 maart in Palo Alto overleden. Hij is vooral bekend van het boek The Population Bomb (1967), dat hij samen met zijn echtgenoot Anne schreef over overbevolking en waarin zij massale hongersnoden voorspelden. Ehrlich studeerde zoölogie aan de universiteiten van Pennsylvania en Kansas en werd in 1966 hoogleraar biologie en later directeur van het Center for Conservation Biology aan Stanford University. Hij ontving in 1990 samen met ecoloog Edward O. Wilson de Zweedse Crafoordprijs en bleef zijn hele leven waarschuwen voor de impact van bevolkingsgroei op het milieu en biodiversiteit met boeken als Extinction (1981) en Human Natures (2002). Het tijdschrift Nature noemt hem in een in memoriam ‘een van de meest invloedrijke, zij het controversiële, wetenschappers van de twintigste eeuw’.
Richard Crooijmans
Moleculair geneticus Richard Crooijmans (1964) is per 1 maart in Wageningen benoemd tot persoonlijk hoogleraar fokkerij en genomica. Hij studeerde biochemie aan de Hogere Laboratoriumschool in Oss en promoveerde in 2000 in Wageningen op onderzoek aan het referentiegenoom, merkers en QTL’s van de kip. Crooijmans werkte vier jaar bij de afdeling Radiotherapie van het Radboudziekenhuis in Nijmegen en stapte in 1990 over naar de afdeling fokkerij en genetica van Wageningen University & Research.
Petra Dankers
Fysisch geograaf Petra Dankers, medewerker nature-based solutions bij Haskoning in Nijmegen is benoemd tot interim directeur van EcoShape, als opvolger van Arjan van der Weck van Boskalis.Ze studeerde fysische geografie in Utrecht en promoveerde in 2006 in Delft op de zetting van klei-zand-mengsels. Dankers werkt sinds 2006 bij Haskoning aan kustbeheer en bouwen met natuur.
Julia Keppler
Voedingswetenschapper Julia Keppler is per 1 maart benoemd tot persoonlijk hoogleraar food process engineering in Wageningen. Ze studeerde voedingswetenschappen aan de Christian-Albrechts-Universität in Kiel en promoveerde daar in 2013 op onderzoek naar het gebruik van natuurlijk melkeiwit als nanotransporter. Na postdocs in Kiel en bij het INRA in Nantes werkt ze sinds 2019 in Wageningen aan fundamentele eiwitwetenschap en duurzame alternatieve eiwitten.
Margot Koster
Microbioloog Margot Koster is in Utrecht benoemd tot hoogleraar onderzoek hoger biologieonderwijs. Ze studeerde biologie in Utrecht en promoveerde daar in 1994 op genetisch onderzoek naar ijzeropname door de bodembacterie Pseudomonas putida. Ze was bij de Universiteit Utrecht onder meer voorzitter van de examencommissie, opleidingsdirecteur bachelor biologie, hoofd onderwijsinstituut biologie en bestuurslid onderwijs van het departement biologie. In 2018 is ze verkozen tot Docent van het Jaar in Utrecht. Voor zover bekend is dit de eerste leerstoel voor universitair biologieonderwijs in Nederland.
Frederic Lens
Evolutiebioloog en houtanatoom Frederic Lens is per 1 maart in Leiden benoemd tot hoogleraar biodiversiteit en anatomie van planten. Hij studeerde plantenwetenschappen aan de KU Leuven en promoveerde daar in 2005 op onderzoek naar evolutionaire en ecologische patronen in de houtanatomie van bloemplanten. Hij werkte als postdoc in Leuven en stapte in 2010 over naar de Universiteit Leiden en in 2014 naar Naturalis Biodiversity Center. Hij is daar sinds 2020 groepsleider en combineert die functie met een deeltijdaanstelling bij Instituut Biologie Leiden. Hij is een van de oprichters van Leiden Biodiversity Network, waarin ook de Hogeschool Leiden, MBO Rijnland en de gemeente Leiden participeren.
Roos Masereeuw
Biofarmacoloog Roos Masereeuw (1967) is per 1 maart benoemd tot interim-decaan van de faculteit Bètawetenschappen van de Universiteit Utrecht als tijdelijk opvolger van Isabel Arends, die op 1 april directeur-generaal wordt bij het RIVM. Zij studeerde biofarmaceutische wetenschappen in Leiden en promoveerde in 1996 aan de Radboud Universiteit in Nijmegen op farmacologische analyses aan rattennieren. Sinds 2015 is Masereeuw hoogleraar experimentele farmacologie in Utrecht en sinds 2023 is zij tevens vice-decaan onderzoek bij de faculteit Bètawetenschappen. In 2009 ontving ze de Schering-Plough-onderzoeksprijs van de Nederlandse Vereniging voor Farmacologie en in 2010 de Prix Galien. In 2022 is ze benoemd als lid van de Koninklijke Hollandse Maatschappij der Wetenschappen (KHMW).
Marleen Riemers
Onkruidecoloog Marleen Riemers (1980 ) is 1 maart benoemd tot instituutsmanager van Wageningen Plant Research. Ze studeerde plantenveredeling en gewasbescherming in Wageningen en promoveerde daar in 2009 op onderzoek aan menselijk handelen in onkruidbestrijding. Riemens werkt al sinds 2003 bij Wageningen University & Research, onder meer als groepsleider gewasgezondheid en strategische adviseur. Ze is sinds 2020 lid van het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) en sinds 2017 programmasecretaris voor de topsectoren Tuinbouw & Uitgangsmaterialen en Agri & Food.
Nico de Haan †
De bekende vogelaar Nico de Haan (1947) is 7 februari overleden. Hij studeerde bosbouw en cultuurtechniek in Arnhem en begon zijn loopbaan als beheerder van natuurgebied Nieuwkoopse Plassen. Vanaf 1974 werkte hij bij Vogelbescherming Nederland, onder meer als plaatsvervangend directeur. De Haan trad regelmatig op in de media en presenteerde televisieprogramma’s als Ja, natuurlijk: vogelparadijzen, Natuurlijk Nico en Baardmannetjes (samen met cabaretier Hans Dorrestijn). Hij publiceerde ook zo’n 25 vogelboeken waaronder De vogelontdekgids (zilveren griffel, 2007), De virtuoze zangvogelgids (2022), Vogels een leven lang (2023) en Koekoeksjong in Zalk (2024).
Theunis Piersma
Dierecoloog Theunis Piersma (1958) nam 27 februari na 50 jaar trekvogelonderzoek afscheid van het NIOZ op Texel. Piersma studeerde biologie in Groningen, promoveerde in 1994 op migratie van kanoeten en werkte sindsdien bij het NIOZ. Hij was in Groningen hoogleraar dierecologie (2003-2012), bijzonder hoogleraar trekvogelecologie (2012-2018) en vanaf 2018 hoogleraar global flyway ecology. Piersma is oprichter van onderzoekscentrum BirdsEye in Leeuwarden. Hij werd in 2009 KNAW-lid, ontving een Spinozapremie (2014), NWO Stairway to Impact Award (2020) en is zowel Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw (2017) als in de Nationale Orde van Mauritanië (2025).
Hans Vliegenthart †
De Utrechtse biochemicus en glycobioloog Hans Vliegenthart (1936) is 12 februari overleden. Hij studeerde scheikunde in Utrecht en promoveerde daar in 1967 op een proefschrift over neurohypofysaire hormonen. Van 1975 tot zijn emeritaat in 2003 was hij hoogleraar bio-organische chemie en in 1988 richtte hij het Bijvoet Centrum voor Biomoleculair Onderzoek op, waarvan hij tot 2000 onderzoeksdirecteur was. In 1989 werd hij erelid van de American Society for Biochemistry and Molecular Biology en in 1990 gekozen tot KNAW-lid en buitenlands lid van de Koninklijke Zweedse Academie van Wetenschappen. Vliegenthart ontving eredoctoraten van de Universiteit van Debrecen (1992), Lille (1993) en Stockholm (1997), in 1998 de Orde van de Nederlandse Leeuw, in 2000 de Bijvoet Medaille en in 2003 de Zilveren Medaille van de Universiteit Utrecht. In 2017 werd hij benoemd tot Fellow van de American Association for the Advancement of Science (AAAS). Bij zijn afscheid als voorzitter van het Utrechts Universiteitsfonds is in 2004 de Vliegenthart Scriptieprijs ingesteld.
Ad Posthumus †
Ecotoxicoloog Ad Posthumus (1934), van 1986 tot 1998 bijzonder hoogleraar fytotoxicologie van luchtverontreinigende stoffen aan de Vrije Universiteit Amsterdam, is 11 februari overleden. Hij studeerde biologie in Leiden en promoveerde daar in 1967 op onderzoek aan de bacteriële plantentumor kroongal. Hij was van 1968 tot 1998 verbonden aan het Instituut voor Plantenziektenkundig Onderzoek (IPO) te Wageningen.
Vici’s
Onderzoeksfinancier NWO heeft 26 februari aan dertien levenswetenschappers een Vici-beurs toegekend van maximaal 1,5 miljoen euro: neurowetenschapper Esther Aarts (Donders Institute/RU), biomedicus Matthias Barz (UL), milieubioloog Roeland Berendsen (NPEC/UU), geuronderzoeker Sanne Boesveldt (WUR), biofysicus Chase Broedersz (VU), immunoloog Jeroen den Dunnen (Amsterdam UMC), evolutionair psychobioloog Willem Frankenhuis (UvA), hersenonderzoeker Valeria Gazzola (NIN-KNAW), nanobioloog Arjen Jakobi (TUD), viroloog1 Vera Ros (WUR), marien microbioloog Anja Spang (NIOZ/UvA), entomoloog Eveline Verhulst (WUR) en medisch geneticus Wilbert Zwart (NKI).
Bernice Bovenkerk
Filosoof Bernice Bovenkerk (1973) is in Wageningen benoemd tot persoonlijk hoogleraar dier- en milieuethiek. Ze studeerde filosofie aan de Universiteit van Amsterdam en promoveerde in 2012 op onderzoek aan de ethiek van biotechnologie aan de University of Melbourne. Bovenkerk maakte in 2013 de overstap van Utrecht naar Wageningen en ontving in 2018 een Vidi- en in 2025 een Vici-beurs. Ze is lid van de Raad voor Dierenaangelegenheden.
(Deels) verschenen in Bionieuws 03 van maart 2026 (1 Vera Ros stond daar abusievelijk als entomoloog vermeld; GvM, 23 maart 2026)
Isabel Arends
Biotechnoloog Isabel Arends (1966), decaan van de Utrechtse bètafaculteit, wordt 1 april directeur-generaal van het RIVM. Ze studeerde chemie in Leiden en promoveerde daar in 1933 op steenkoolvervloeiing. Arends was postdoc in Ottawa en startte in 1995 als KNAW-fellow bij de TU Delft. Ze werd daar in 2007 hoogleraar biokatalyse en organische chemie, bestuurslid van BE-Basic en in 2013 voorzitter van het departement biotechnologie. Sinds 2018 is Arends decaan bètawetenschappen en hoogleraar duurzame organische chemie in Utrecht.
Marjolein van Breemen †
Bioloog Marjolein van Breemen (1975), directeur museum bij Naturalis in Leiden, is 17 januari plotseling en onverwacht overleden. Ze studeerde biologie aan de UvA en volgde het internationale Noyce Leadership Programma voor managers van wetenschapsmusea. Van Breemen werkte als uitgever bij Elsevier Science, was van 2006 tot 2023 manager educatie en onderzoek en adjunct-directeur bij wetenschapsmuseum NEMO in Amsterdam en sinds 2023 directeur museum bij Naturalis.
Wim van der Poel
Viroloog Wim van der Poel (1958) van Wageningen Bioveterinary Research in Lelystad nam 6 februari afscheid van zijn bijzondere leerstoel emerging and zoonotic viruses in Wageningen. Hij studeerde diergeneeskunde in Utrecht en promoveerde in 1995 op het bovine respiratory syncytial virus (BRSV). Van der Poel werkte bij het RIVM aan zoönosen en sinds 2004 aan opkomende virusziekten in Lelystad.
De Jonge Academie
De KNAW heeft 13 januari tien nieuwe leden benoemd in De Jonge Academie voor een periode van vijf jaar, onder wie microbioloog Nico Claassen (WUR) en bio-ethicus Karin Jongsma (UMC Utrecht).
NWO Science Awards 2025
Het NWO-domein Exacte en Natuurwetenschappen kende 26 november meerdere prijzen van 50 duizend euro toe. De Athena Award voor diversiteit gaat naar biomedicus Aurélie Carlier (UM) en bosecoloog Marielos Peña-Claros (WUR), de Communication Initiative Award naar het initiatief Rolling for Dementia van biomedicus Golnaz Atefi (Radboudumc) en de Diversity & Inclusion Initiative Award naar het initiatief Alice & Eve voor vrouwelijke informatici. Winnaar van de Stairway to Impact Award is pyrogeograaf Cathelijne Stoof (WUR) en de Team Science Award gaat naar de BIOS Lab on a Chip-groep (UT).
ERC Consolidator
De European Research Council kende 9 december aan 349 onderzoekers een ERC Consolidator Grant toe van gemiddeld 2 miljoen euro. Hieronder bevinden zich tien Nederlandse levenswetenschappers: biotechnoloog Miguel Dias Castilho (TUE), neuro-anatoom Stephanie Forkel (RU), neurofysioloog Natalia Goriounova (VU), bionanotechnoloog Arjen Jakobi (TUD), biotechnoloog Riccardo Levato (UU), biomedisch technoloog Sandra Loerakker (TUE), biomedisch technoloog Roy van der Meel (TUE), celbioloog Katharina Sonnen (HI-KNAW), chemisch bioloog Robert de Vries (UU) en microbioloog Cornelia Welte (RU).
ERC Proof of Concept
De European Research Council kende 27 januari aan 136 wetenschappers ERC Proof of Concept Grants toe van 150 duizend euro. Hieronder bevinden zich zeven projecten van Nederlandse levenswetenschappers: neurobioloog Anne-Sophie Hafner (RU), biotechnoloog Frank Hollmann (TUD), biofysicus Mazi Jalaal (UvA), microbioloog John van der Oost (WUR), chemisch bioloog Hermen Overkleeft (UL), moleculair geneticus Nitika Taneja (Erasmus MC) en biochemicus Markus Weingarth (UU).
(Deels) verschenen in Bionieuws 02 van februari 2026
Toby Kiers
Evolutiebioloog Toby Kiers (1976), VU-hoogleraar evolutionaire ecologie, ontvangt in april de Tyler Prize for Environmental Achievement – ‘Nobelprijs voor Milieu’ – voor haar onderzoek aan schimmelnetwerken. Ze studeerde biologie aan Bowdoin College in Maine, promoveerde in 2005 op onderzoek aan rhizobium-vlinderbloemen-symbiose bij UC Davis en is sinds 2020 hoogleraar aan de VU. Kiers is de jongste vrouw ooit die de Tyler Prize in ontvangst neemt. Onder meer ecoloog Edward O. Wilson (1984), primatoloog Jane Goodall (1997) en de Nederlandse meteoroloog Paul Crutzen (1989) en milieutechnoloog Gatze Lettinga (2007) gingen haar voor.
Roy Erkens
Evolutiebioloog en botanicus Roy Erkens (1977) is bij Universiteit Maastricht benoemd tot programmadirecteur van de nieuwe bachelor sustainable bioscience die in september start. Hij studeerde biologie in Utrecht en promoveerde daar in 2007 op evolutionair onderzoek aan het plantengeslacht Guatteria uit de zuurzakfamilie. Erkens was universitair docent in Utrecht en stapte in 2012 over naar het Maastricht Science Programme. Hij is tevens bestuurslid van het NIBI en van Stichting Biowetenschappen en Maatschappij en sinds 2022 voorzitter van de wetenschappelijke adviesraad van Naturalis.
Daniel Hurdiss
De Utrechtse viroloog Daniel Hurdiss (1990) is 2 december voor vier jaar benoemd tot EMBO Young Investigator, een netwerk van de European Molecular Biology Organization. Hij studeerde microbiologie bij de University of Leeds en promoveerde daar in 2018 op onderzoek aan humane virussen. Hurdiss kwam in 2018 als Marie Curie-postdoc naar Utrecht en ontving in 2023 de Beijerinck Premium-prijs van de KNAW.
(Deels) verschenen in Bionieuws 01 van januari 2026
