De nijlgau is een dier van tegenstrijdige imago’s. De grootste antilope van Azië laat zich dan ook niet graag in een hokje steken. De eerste tegenstrijdigheid verschijnt al in de naam nijlgau, afgeleid van nilgai, dat in het Hindi ‘blauwe koe’ betekent. De antilope is echter geen koe en alleen in precies het juiste licht zijn de grijze nijlgau-mannetjes met een beetje fantasie blauw te noemen.
Hoewel de nijlgau eigenlijk geen koe is, wordt de antilope door Hindoes wel als verwant van de heilige koe gezien. Hier duikt een tweede tegenstrijdigheid van de nijlgau op: de antilope is veelal beschermd vanwege zijn mogelijke verwantschap met de heilige koe, maar wordt door boeren als een plaag beschouwd (Environmental Challenges, 2025). Nijlgaus eten de planten van akkers en vertrappen wat achterblijft, waardoor regelmatig voedseltekorten ontstaan. De boeren proberen met elektrische hekken de antilopen te weren, maar weten niet goed wat ze met de dieren aan moeten.
Mengelmoes
Philip Lutley Sclater wist waarschijnlijk net zo min wat hij met de bijzonder uitziende antilope aan moest toen hij – voortbordurend op eerdere naamgevers – de huidige naam Boselaphus tragocamelus introduceerde in 1883 (Zoological Society of London, 1883). De naam lijkt een mengelmoes van ogenschijnlijk willekeurige dieren, maar moedigt wel aan om eens goed naar de nijlgau te kijken. De genusnaam Boselaphus is een combinatie van bos en elaphus, wat rund en hert betekent. De Hindoes hebben laten zien dat zij iets van een rund terugvinden in de nijlgau, maar de langwerpige kop en dunne poten hebben ook wel iets weg van een hert.
De soortaanduiding tragocamelus is eenzelfde samentrekking van twee dieren, die op het eerste gezicht ook niets met de nijlgau te maken hebben. Tragocamelus is een samenvoeging van tragos en kamelos, wat neerkomt op (mannelijke) geit en kameel. Het sikje aan de nek van de nijlgau en de korte hoorns wekken wel de indruk van een geit, maar de kameel is toch moeilijk terug te vinden. Hoe zorgvuldig de benoeming van de nijlgau ook probeert te zijn, deze antilope blijft vooral een herinnering aan de menselijke neiging om tegenstrijdigheden te willen ordenen.