Deze nieuwstoets hoort bij het artikel ‘Hollandse meesters in metamorfose’ en sluit aan bij het thema ecologie.
VRAGEN
1. Het artikel vertelt dat kunstenaars de metamorfose van insecten in kaart hebben gebracht. Langs welke stadia verloopt de levenscyclus van een vlinder?
2. De schrijver van het artikel gebruikt de begrippen ‘metamorfose’ en ‘gedaanteverwisseling’ voor hetzelfde biologische proces. Leg uit waarom de levenscyclus van een vlinder een voorbeeld is van volledige gedaanteverwisseling.
3. In het artikel staat dat Merian de levenscyclus van vlinders altijd samen met hun waardplanten afbeeldde. Beschrijf wat met een waardplant wordt bedoeld.
4. De relatie tussen een vlindersoort en haar waardplant kan worden gezien als een producent–consumentrelatie. Licht dit toe.
5. In het artikel wordt benadrukt dat Merian ecologische samenhangen zichtbaar maakte. Stel dat een waardplant uit een ecosysteem verdwijnt. Beredeneer wat dit voor gevolgen kan hebben voor de bijbehorende vlindersoort.
ANTWOORDEN
1. Ei – larve (rups) – pop – vlinder.
2. De levenscyclus van een vlinder is een voorbeeld van een volledige metamorfose omdat de verschillende stadia sterk van elkaar verschillen in uiterlijk, bouw en leefwijze. De rups is bijvoorbeeld aangepast aan het eten van bladeren, terwijl de volwassen vlinder is aangepast aan voortplanting en het verplaatsen over grotere afstanden.
3. Een waardplant is een plantensoort waarop een insect leeft en waarvan het afhankelijk is voor voedsel. In het geval van vlinders is dit meestal de plant waarvan de rups de bladeren eet.
4. De waardplant is de producent, omdat deze via fotosynthese organische stoffen maakt. De rups van de vlinder is een consument, omdat deze organische stoffen opneemt door delen van de plant te eten.
5. Als een waardplant verdwijnt, verliezen de rupsen van de bijbehorende vlindersoort hun belangrijkste voedselbron. Hierdoor kunnen minder rupsen zich ontwikkelen tot volwassen vlinders. Dit leidt tot een afname van de populatie of zelfs tot het lokaal uitsterven van de vlindersoort.
