De positieflijst bepaalt sinds anderhalf jaar dat veel exotische diersoorten – zoals servals en suikereekhoorns – niet meer mogen worden gehouden. Een rechtszaak dreigt daar dit voorjaar een eind aan te maken en dat is een zwart scenario, schrijft bioloog Eva Schippers van Stichting AAP. Wilde dieren zijn niet geschikt om als huisdier te houden.

Van whitening tandpasta en wasmiddel tot waterketel – van alles wat je in huis kunt halen worden veiligheid en geschiktheid vastgesteld. Voor huisdieren was dat tot vorig jaar nog nooit gedaan. Maar sinds 1 juli 2024 is de Huis- en Hobbydierenlijst – ook wel bekend als de positieflijst – van kracht. De positieflijst maakt het glashelder welke zoogdieren geschikt en toegestaan zijn om als huisdier te houden. 

Sindsdien mogen geen nieuwe exotische zoogdieren meer worden gefokt of uit het wild weggehaald die kunnen lijden onder een bestaan als huisdier in Nederland. Dat voorkomt ongekend veel dierenleed. Dieren die niet geboren worden, hebben in de toekomst immers ook geen opvang nodig als het misgaat. Voor mijn werk bij Stichting AAP betekent deze regelgeving dat we eindelijk kunnen dweilen met de kraan dicht.

Toch loopt er sinds vorig jaar een rechtszaak tegen deze oplossing, waarvoor dierenbeschermers zo lang en hard hebben gestreden. Als de bezwaren van de tegenstanders 28 mei gegrond worden verklaard, bestaat het risico dat talloze dieren weer vogelvrij worden verklaard. Een zwarter scenario is voor mij niet denkbaar: de kraan met dierenleed gaat dan weer vol open.

Trending exotische dieren op TikTok en Instagram zouden dan ook in Nederland weer volop verhandeld worden en iedereen zou impulsief vrijwel elk dier in huis kunnen halen – alleen gevaarlijke dieren zoals grote katachtigen en dieren die ernstig bedreigd worden en onder internationale verdragen vallen, zouden dan beschermd worden.

Sinds ik bij AAP werk, stromen jaar in jaar uit vele honderden, soms zelfs duizenden verzoeken binnen om afgedankte exotische dieren op te vangen. Zoals de servals, die er zo lief uitzien maar in werkelijkheid wilde roofdieren blijken te zijn: ze krabben gezinsleden en visite, worden niet zindelijk, waardoor stankoverlast ontstaat. En de suikereekhoorns die, omdat het nachtdieren zijn, toch niet zo leuk blijken als het op TikTok leek.

Het zijn zomaar twee voorbeelden die ik in mijn werk tegenkom en waar keer op keer dezelfde waarheid achter schuilt: wilde dieren zijn níét geschikt om als huisdier te houden. Ze zijn simpelweg niet aangepast aan het leven met de mens. Hun natuurlijke gedrag en behoeften zijn niet te combineren met een gekooid leven zonder professionele verzorging.

Voor veel mensen is dit probleem onzichtbaar, maar de omvang is groter dan je wellicht zou verwachten. Van de maar liefst 314 soorten zoogdieren die aantoonbaar werden gehouden in Nederland, werden uiteindelijk slechts dertig soorten geschikt bevonden door experts. Over alle andere soorten concludeerden ze dat thuishouden onaanvaardbare risico’s met zich meebrengt.

Ik zie dagelijks dieren die zwaar hebben geleden in een huiskamer of achtertuin. We zien gedragsproblemen: ze likken zichzelf bijvoorbeeld helemaal kaal of lopen eindeloos kleine rondjes in hun verblijf. Veel dieren kregen verkeerde voeding, waardoor hun botten zijn vergroeid of ontzettend broos zijn. Sociale dieren zijn in hun eentje verkocht en kwijnden weg van eenzaamheid.

Wat men ook niet altijd beseft is dat exotische huisdieren ronduit gevaarlijk kunnen zijn voor onszelf, onze omgeving en andere dieren. Sommige dieren zijn levensgevaarlijk door hun klauwen en tanden, anderen kunnen ziekten overdragen. Als een exotisch dier in de natuur wordt gedumpt, kan dit leiden tot de verspreiding van invasieve exoten als eerder de wasbeer. Hier worden inheemse dieren de dupe van, wat de biodiversiteit bedreigt.

Al die problemen worden voorkomen met een positieflijst die een goede verdeling maakt tussen diersoorten die geschikt zijn of juist ongeschikt om particulier te houden. Samen met talloze andere dierenwelzijnsorganisaties pleit AAP dus voor het behoud van deze aanpak, die dierenwelzijn, volksgezondheid en biodiversiteit preventief beschermt.

De Huis- en Hobbydierenlijst is een stap vooruit in onze omgang met dieren. Ze worden hierdoor niet langer onderworpen aan modegrillen, die elkaar sinds de opkomst van sociale media steeds sneller opvolgen. Weer een stap terug, dat kunnen exotische dieren, dierenwelzijnsorganisaties en wij als maatschappij ons niet veroorloven.

Eva Schippers is bioloog en hoofd opvang en rehabilitatie bij Stichting AAP