Zalf op muggenbeet beschermt tegen zika

Een zalfje voor huidaandoeningen blijkt bij aanbrenging op een muggenbeet ook te beschermen tegen onder andere het zikavirus.

Door de immuunrespons op een muggenbeet te manipuleren met een zalf die reeds voor andere aandoeningen gebruikt werd, zijn muizen beter beschermd tegen door muggen overgedragen ziektes als zika en dengue. Ook op menselijke huidbiopten zijn vroege resultaten positief. Dat schrijft een internationale onderzoeksgroep 22 januari in Science Translational Medicine.

Reeds vijf jaar terug werd de mug, boven de haai en de mens, door de Bill Gates Foundation al uitgeroepen tot het dodelijkste dier ter wereld. Verschillende soorten muggen brengen onder andere malaria, dengue, het zikavirus, het chikungunyavirus en het westnijlvirus over op mensen, die volgens de Wereldgezondheidsorganisatie jaarlijks leiden tot honderden miljoenen besmettingen en honderdduizenden doden.

Ondanks dat deze virussen genetisch van elkaar verschillen, kan het lastig zijn om de correcte ziekteverwekker te identificeren in de vroege stadia van besmetting.

Het tijdig toedienen van het juiste antivirale middel wordt daarmee bemoeilijkt. De auteurs van de studie zochten daarom naar een breed middel tegen alle door geleedpotigen overgedragen virussen, ook wel arbovirussen genoemd.

MUGGENBEET

De onderzoekers richtten zich daarvoor op een eerder stadium in het ziekteproces: hoe het immuunsysteem reageert op muggenbeten en de daardoor overgedragen virussen, nog voordat deze zich verspreid hebben door het lichaam. Door de immuunreactie te bestuderen, zagen zij dat bepaalde aspecten van immuunrespons voorkomen bij alle arbovirussen. In een muizenstudie zagen zij onder andere dat er aan de reactie van de macrofagen in de huid, die op de muggenbeet afkomen, af te lezen is hoe ernstig de infectie is.

De onderzoekers behandelden de muggenbeet vervolgens met imiquimod, een middel dat reeds in gebruik is bij behandeling van bepaalde huidaandoeningen.

Imiquimod activeert de TLR7-receptor in de huid. Deze receptor wordt door de arbovirussen geremd. Activatie zorgde voor een snellere verzameling van de immuuncellen bij de muggenbeet en het verhoogd vrijkomen van antivirale moleculen.

In de muizen leidde dit tot verminderde virale vermenigvuldiging, en een verminderde ernst van het zika- en chikungunyavirus. In menselijke huidbiopten was een soortgelijke bescherming tegen deze ziekten te zien. De onderzoekers hopen dat, nadat het middel uitgebreider is getest, het bijvoorbeeld tijdens ziekte-uitbraken kan worden ingezet als preventief middel bij mensen met een onderdrukt immuunsysteem.

Activatie zorgde voor een snellere verzameling van de immuuncellen bij de muggenbeet