Foto: Aglaia Bouma / Naturalis
Een goede advocaat doet soms wonderen. Misschien geldt dat ook voor de harkwesp (Bembix rostrata) die 6 april vol overtuiging is verkozen tot Insect van het Jaar 2025. De wesp kreeg maar liefst 46 procent van de stemmen in deze jaarlijkse verkiezing. Op de tweede plaats eindigde de blinde kleine knotssprietkever (Claviger testaceus) met een schamele 19 procent van de stemmen. De harkwesp was dan ook geadopteerd door de bekende advocaat Bénédicte Ficq, jaren achtereen verkozen tot beste vrouwelijke strafpleiter in Nederland.
De harkwesp is de grootste graafwesp van Nederland, die vooral in duinen leeft. De vrouwtjes hebben een kam aan hun poten waarmee ze zand wegharken en hun nest graven. De zorgzame wesp legt haar eitjes op gevangen vliegen en zorgt er ook voor dat de larven steeds verse vliegen te eten krijgen.
De wesp kreeg in 1758 de naam Apis rostrata (‘gebekte bij’) toebedeeld door Linnaeus, de Zweedse peetvader van de taxonomie. Hierbij is rostrata de vrouwelijke vorm van rostrum, Latijn voor ‘bek’. Een verwijzing naar de monddelen (het labrum ) die uitlopen in de vorm van een smalle bek. Al snel zag de Deense zoöloog Johann Christian Fabricius, een van de topentomologen van de 18de eeuw, in dat de harkwesp geen bij was en gaf hij de soort in 1775 ruimhartig een eigen genus in zijn Systema entomologiae. In dat naslagwerk verscheen dit genus – mogelijk door een drukfout – echter als Bembyx, terwijl Bembix volgens een revisie van de graafwespfamilie (Sphecidae) uit 1976 echt de correcte spelling is. Om de verwarring nog groter te maken, gebruikte Fabricius in latere publicaties zelf de genusnaam Bembex, wat de herkomst nog onduidelijker maakt. Kortom: qua naamgeving verdient de zorgzame harkwesp zeker geen schoonheidsprijs, maar dankzij de glansrijke uitverkiezing tot Insect van het Jaar kunnen we dat anderhalve eeuw later maar beter snel vergeten.