Ze lijken misschien doodnormale zoetwaterdobberaars, maar ook wilde eenden gaan al decennia in aantal achteruit. Daarom is 2020 uitgeroepen tot het Jaar van de Wilde Eend.

 

Wie een kalm vijvertje in de buurt graag omtovert in een slagveld, heeft slechts een ingrediënt nodig: droog brood. De woeste razernij waarmee wilde eenden zich luidkwaaks storten op de afdankertjes is imponerend, en doet zelfs vermoeden dat dit hun belangrijkste bron van voedsel is. Niks is minder waar. Slakken, kevers, vliegen, wormen, visjes, verschillende zaden en planten, wortels; ze duwen het allemaal via hun karakteristiek brede snavel naar binnen.

 

Niet dat die snavel per se breder is dan die van andere eendensoorten, maar de watervogel heeft zijn wetenschappelijk naam er wel aan te danken. In de tiende editie van Systema Naturae uit 1758 geeft Carl Linnaeus de wilde eend aanvankelijk twee binomiale namen, Anas platyrhynchos en Anas boschas, waarvan de tweede in 1906 uiteindelijk wordt geschrapt. Anas is Latijn voor eend, terwijl platyrhynchos is afgeleid uit de Oudgriekse woorden platys en rhunkos, die respectievelijk breed en snavel betekenen. Breedsnavelige eend dus. Die snavel komt overigens niet alleen goed van pas bij het avondmaal, maar ook bij de burenruzies en mishandelingen waarin de eenden regelmatig verwikkeld raken. Vooral tijdens het vormen van koppeltjes kan het er heftig aan toe gaan: het is niet ongebruikelijk dat rivalen elkaar proberen te verdrinken of de veren uit elkaars borst proberen te pikken.

 

Ondanks al dat geweld, besloten Sovon en Vogelbescherming Nederland 2020 toch uit te roepen tot het Jaar van de Wilde Eend. De vogel mag dan nagenoeg elke zoetwaterbiotoop in het land – tot diep in de stad – hebben geïnfiltreerd, toch gaat het de laatste decennia niet helemaal lekker. Sinds 1990 is al ongeveer 30 procent van de broedpopulatie verdwenen. Dat ligt niet aan verhoogde sterfte van de volwassen vogels of een afname van het nestsucces, en dus richten de twee organisaties zich nu op de kuikenfase. Met de binnenkort te lanceren app KuikenTeller kunnen burgers helpen achterhalen hoeveel jonge eendjes uiteindelijk volwassenheid bereiken.