Personaliarubriek voor biologen voor 2022, tweewekelijks aangevuld.

 

SOORTGENOTEN 2022

 

Sjoukje Heimovaara
Plantwetenschapper Sjoukje Heimovaara (1965) is per 1 juli benoemd tot bestuursvoorzitter van Wageningen University & Research (WUR), als opvolger van Louise Fresco. Zij studeerde plantenveredeling in Wageningen en promoveerde in 1995 in Leiden op onderzoek voor TNO in het Centrum voor Fytotechnologie aan de signaalmoleculen die een rol spelen bij de respons op abscisinezuur in gerstzaad. Vanaf 2002 werkte Heimovaara als directeur R&D en algemeen directeur bij sierteeltbedrijf Royal Van Zanten in Rijsenhout, en was sinds 2020 algemeen directeur van de Agrotechnology & Food Sciences Group van de WUR.

 

ERC Consolidator Grants
De European Research Council heeft 17 maart aan 313 Europese onderzoekers een ERC Consolidator Grant toegekend van gemiddeld 2 miljoen euro. Hieronder bevinden zich negen Nederlandse levenswetenschappers: medisch bioloog Martijn Luijsterburg (LUMC), evolutiebioloog Vincent Merckx (Naturalis), biomedisch wetenschapper Daniël Pijnappels (LUMC), biofysicus Daniel Tam (TUDelft), ontwikkelingsbioloog Marvin Tanenbaum (Hubrecht Institute-KNAW), kankerbioloog en immunoloog Louis Vermeulen (Amsterdam UMC), aquatisch ecoloog Dedmer van de Waal (NIOO-KNAW), biochemicus Markus Weingarth en milieuwetenschapper Daniela Wilson (RUN).

 

VAAM-onderzoeksprijs
Microbioloog Cornelia Welte (1984) van de Radboud Universiteit in Nijmegen ontving 21 februari de vijftiende VAAM-onderzoeksprijs 2022 ter waarde van 10.000 euro van de Duitse Vereinigung für Allgemeine und Angewandte
Mikrobiologie. Ze kreeg de prijs voor haar onderzoek naar de microbiële methaancyclus dat ‘waardevolle inzichten geeft in milieuprocessen en biotechnologische toepassingen’. Welte studeerde biologie in Bonn en promoveerde daar in 2011 op de rol van elektronentransportketens in bacteriële methaanvorming. Hiervoor ontving ze in 2012 de VAAM-promotieprijs. Ze werkt sinds 2013 in Nijmegen en ontving daar in 2017 de Onderwijsprijs Biosciences.

 

Vici’s
NWO-onderzoeksdomein Exacte en Natuurwetenschappen (ENW) heeft 15 maart twaalf Vici-beurzen toegekend van maximaal 1,5 miljoen euro voor de ontwikkeling van een vernieuwende onderzoekslijn en opbouw van een eigen onderzoeksgroep. Hieronder bevinden zich vier levenswetenschappers: cel- en neurobioloog Lukas Kapitein (UU), medisch bioloog Martijn Luijsterburg (LUMC), celbioloog Esther Nolte-’t Hoen (UU) en evolutionair ecoloog Erik Poelman (WU). Eind februari kregen vijf levenswetenschappers ook al Vici-beurzen, van de NWO-onderzoekdomeinen TTW en ZonMw.

 

Verschenen in Bionieuws 6 van 26 maart 2022


 

Ester van der Voet
Bioloog Ester van der Voet (1956) is benoemd tot hoogleraar duurzaam grondstofgebruik bij het Centrum voor Milieuwetenschappen Leiden (CML). Ze studeerde biologie in Leiden en promoveerde daar in 1996 op analyses aan materiaalstromen. Van der Voet is sinds 1991 projectleider industriële ecologie bij het CML en initiator van de masteropleiding Industrial Ecology. Ze is sinds 2012 lid van het International Resource Panel van de Verenigde Naties.

 

Novozymes Prize
Microbioloog Mark van Loosdrecht (1959), hoogleraar milieukundige biotechnologie in Delft, ontvangt 1 april de 2022 Novozymes Prize van 5 miljoen Deense kronen (670 duizend euro) van de Novo Nordisk Foundation. Hij krijgt deze prijs voor zijn innovatief biotechnologisch onderzoek dat heeft geleid tot de ontwikkeling van nieuwe zuiveringsmethoden voor afvalwater, zoals het Sharon-, Anammox- en Neredaproces. Van Loosdrecht studeerde milieutechnologie in Wageningen en promoveerde daar in 1988 op bindingseigenschappen van bacteriën. Hij is sinds 2004 lid van de KNAW en sinds 2007 lid van de Dutch Academy for Technology and Innovation (AcTi). In 2012 ontving hij de Lee Kuan Yew Water Prize, in 2013 de Simon Stevin Meesterprijs, in 2014 een Spinozapremie en in 2018 de Stockholm Water Prize.

 

Vici’s
NWO-domeinen Toegepaste en Technische wetenschappen (TTW) en Gezondheidsonderzoek en Zorginnovatie (ZonMw) hebben 28 februari de toekenning van twaalf Vici-beurzen bekend gemaakt van maximaal 1,5 miljoen euro voor ontwikkeling van een vernieuwende onderzoekslijn en opbouw van een eigen onderzoeksgroep. Hieronder bevinden zich vijf levenswetenschappers: biotechnoloog Kerensa Broersen (UT), immunoloog Klaas van Gisbergen (Amsterdam UMC), viroloog Sander Herfst (Erasmus MC), moleculair ecoloog Merijn Kant (UvA) en medisch bioloog Marcel van Vugt (UMCG). De toekenningen van Vici-beurzen in het wetenschapsdomein Exacte en Natuurwetenschappen (ENW) worden half maart verwacht.

 

Nominaties Future for Nature Awards
Voor de Future for Nature Awards van 50 duizend euro zijn dit jaar negen getalenteerde, internationale natuurbeschermers genomineerd: Tiasa Adhya (viskatten, India), Yolarnie Amepou (tweeklauwschildpad, Papua New Guinea), Shanna Challenger (toornslang, Antigua en Barbuda), Rebecca Cliffe (luiaarden, Costa Rica), Camille Coudrat (wild in Annamite Mountains, Laos), Gabriel Fávero Massocato (reuzengordeldier, Brazilië), José Luis Pérez González (harlekijnkikkers, Colombia), Alona Prylutska (vleermuizen, Oekraïne) en Tomás Rivas Fuenzalida (roofvogels,
Zuid-Amerika). De drie uitgekozen winnaars krijgen in mei hun prijs uitgereikt in Burgers’ Zoo.

 

Verschenen in Bionieuws 5 van 12 maart 2022


 

Laura van Niftrik
Microbioloog Laura van Niftrik (1979) leidt sinds half februari het cluster microbiologie van de Radboud Universiteit in Nijmegen. Ze neemt na 22 jaar de leiding over van microbioloog Mike Jetten. Van Niftrik studeerde biologie in Nijmegen en promoveerde daar in 2008 op de celbiologie van Anammox-bacteriën. Ze ontving in 2009 een Veni- en in 2019 een Vidi-beurs, werd in 2020 benoemd tot hoogleraar microbiële celbiologie en biochemie, en is sinds april 2021 tevens bestuurslid van het Radboud Institute for Biological and Environmental Sciences (Ribes).


Georg Winkel
De Duitse boswetenschapper George Winkel is in Wageningen benoemd tot hoogleraar bos- en natuurbeleid. Hij studeerde forest sciences aan de universiteit van Freiburg en behaalde daar in 2006 zijn doctorstitel en in 2014 zijn habilitatie. Hij was sindsdien werkzaam voor het European Forest Institute in Joensuu (Finland) en Bonn (Duitsland).

 

Directie Hortus botanicus Leiden
Voor het eerst in 430 jaar heeft de Hortus botanicus Leiden een tweekoppige directie. Botanicus en plantentaxonoom Paul Keßler, die sinds 2006 als prefect aan het hoofd van de organisatie staat, vormt sinds 1 januari een duodirectie met bedrijfskundige Peter Inklaar (1985), die de operationele en museale taken op zich neemt. Als collectiebeheerder is plantentaxonoom Roderick Bouman (1991) aangesteld. Hij studeerde biologie in Utrecht en Leiden en doet sinds 2015 parttime promotie-onderzoek bij de hortus aan het tropische plantengenus Phyllanthus.

 

ERC Starting Grant
De European Research Council heeft 7 februari aan 166 Europese onderzoekers een ERC Proof of Concept Grant toegekend van 150 duizend euro. Hieronder bevinden zich negen Nederlandse levenswetenschappers: celbioloog Clemens van Blitterswijk (UM), biotechnoloog David Fernandez Rivas (UT), biomedicus Tom Grossmann (VU), diergeneeskundige Jos Malda (UU), biomedisch technicus Lorenzo Moroni (UM), biomechanicus Jeroen Rouwkema (UT), biomedisch opticus Ivo Vellekoop (UT), immunoloog Martijn Verdoes (Radboudumc) en neurowetenschapper Maeike Zijlmans (UMC Utrecht).

 

Bestuur Amsterdam Neuroscience
Amsterdam Neuroscience, het gezamenlijk onderzoeksinstituut van het Amsterdam UMC, de Vrije Universiteit Amsterdam en de Universiteit van Amsterdam, heeft een nieuw bestuur, met als voorzitter moleculair bioloog Guus Smit (SILS-UvA) en als leden neurowetenschapper Yolande Pijnenburg (Amsterdam UMC) en moleculair bioloog Marten Smidt (CNCR, VU).

 

Verschenen in Bionieuws 4 van 26 februari 2022


 

Hans Clevers
De Utrechtse stamcelbioloog Hans Clevers (1957) van het Hubrecht Instituut en Prinses Máxima Centrum wordt 18
maart hoofd pharma research and early development bij het Zwitserse farmaciebedrijf Roche in Basel. Hij studeerde biologie en geneeskunde in Utrecht en promoveerde daar in 1985 op immunologisch onderzoek. Hij was van 1991 tot 2002 hoogleraar immunologie en sinds 2002 hoogleraar moleculaire genetica in Utrecht, van 2002 tot 2012 directeur van het Hubrecht Instituut, van 2012 tot 2015 KNAWpresident en vanaf 2015 onderzoeksdirecteur van het Prinses Máxima Center voor kinderoncologie. Clevers ontving onder meer een Spinozapremie (2001), Heinekenprijs (2012), The Breakthrough Prize in Life Sciences (2013), Nationaal Icoon (2014), Prijs Akadademiehoogleraar (2016), Erasmus Medal (2018) en ERC Advanced Grant (2021). En van 2005 tot 2007 was Clevers columnist voor Bionieuws.

 

Julia Jones
De Britse zoöloog Julia Jones, hoogleraar conservation science aan de Bangor University in Wales, is in Utrecht voor vijf jaar benoemd tot hoogleraar op de Prins Bernhard Leerstoel voor internationale natuurbescherming. Ze studeerde zoölogie in Cambridge en doet al meer dan twintig jaar onderzoek aan natuurbescherming in Madagaskar, in samenwerking met de Université d’Antananarivo. De Prins Bernhard Leerstoel is in 1987 bij de Universiteit Utrecht opgericht ter gelegenheid van de 75ste verjaardag van Prins Bernhard (1911-2004) als erkenning voor zijn rol in internationale natuurbescherming.

 

Agnes Oomen
Milieutoxicoloog Agnes Oomen van het RIVM is bij het Instituut voor Biodiversiteit en Ecosysteemdynamiek van de Universiteit van Amsterdam (IBED-UvA) benoemd tot bijzonder hoogleraar chemicals and planetary health, gefinancierd door Stichting Bèta Plus. Zij studeerde moleculaire wetenschappen in Wageningen en promoveerde in 2000 in Utrecht op de orale biobeschikbaarheid van bodemverontreinigingen als pcb’s, lindaan en lood. Sindsdien is ze verbonden aan het RIVM in Bilthoven met als specialisatie gezondheidsrisico’s van nanomaterialen, stofdeeltjes, rubbergranulaat en poly- en perfluoralkylverbindingen (pfas).

 

Koos Verstraten †
Fysisch geograaf Koos Verstraten (1943), oud-medewerker bij IBED-UvA, is 12 januari overleden. Hij studeerde fysische geografie in Amsterdam en promoveerde daar in 1978 op onderzoek aan metamorf gesteente. Hij werkte sindsdien aan de UvA als lector en van 1980 tot zijn emeritaat in 2008 als hoogleraar fysisch-geografische bodemchemie en bodemfysica.

 

Verschenen in Bionieuws 3 van 12 februari 2022


 

Jeroen Geurts
Neurowetenschapper Jeroen Geurts (1978) is sinds 15 januari rector magnificus van de Vrije Universiteit Amsterdam (VU). Hij studeerde neurowetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam (UvA) en promoveerde in 2005 aan de VU op onderzoek aan multiple sclerose. Geurts werd in 2012 hoogleraar translational neuroscience aan de UvA en leidt sinds 2013 de afdeling anatomy and neuroscience van Amsterdam UMC. Hij is sinds 2017 bestuurslid van NWO en president van ZonMw.

 

Rob Schuurink
Plantenwetenschapper Rob Schuurink is benoemd tot hoogleraar plant specialized metabolism and defence aan de UvA. Hij promoveerde in 1992 in Leiden en werkte voor zijn aanstelling bij het Swammerdam Institute for Life Sciences-UvA in 2001 achtereenvolgens voor UC Berkeley in Californië, het Max Planck Institute for Plant Breeding in Keulen en de Heriot-Watt University in Edinburg.

 

Ellen Weerman
Aquatisch ecoloog Ellen Weerman is benoemd tot lector klimaatrobuuste landschappen: verbinden van landbouw en natuur bij HAS Hogeschool en NIOO-KNAW. Ze studeerde milieuwetenschappen bij het Van Hall Instituut en aquatische ecologie in Wageningen, en promoveerde in 2011 in Nijmegen op onderzoek aan diatomeeën. Ze werkte daarna als postdoc in Groningen en was sinds 2012 lector toegepaste biologie bij de HAS Hogeschool in Den Bosch.

 

De Levende Natuur
Het oudste natuurblad van Nederland, De Levende Natuur – opgericht in 1896 door Jac. P. Thijsse, Eli Heimans en Jasper Jaspers jr., heeft twee nieuwe hoofdredacteuren: de natuurjournalisten Koos Dijksterhuis en Rob Buiter, ook bekend van Trouw, Vroege Vogels en Bionieuws. De Levende Natuur, tijdschrift voor natuurbehoud en -beheer, brengt zes keer per jaar artikelen gebaseerd op recent ecologisch onderzoek. Dijksterhuis en Buiter volgen als duo de bioloog en wetenschapsjournalist Rik Nijland op.

 

ERC Starting Grants
De European Research Council heeft 10 januari aan 397 jonge Europese onderzoekers een ERC Starting Grant toegekend van gemiddeld 1,5 miljoen euro. Hieronder bevinden zich twaalf Nederlandse levenswetenschappers: synthetisch bioloog Marie-Eve Aubin-Tam (TUD), biomedisch ingenieur Nienke Bosschaart (UT), moleculair bioloog Pingtao Ding (UL), humaan geneticus Sabine Fuchs (UMC Utrecht), celbioloog Matilde Galli (HL-KNAW), biotechnoloog Juan Garaycoechea (HL-KNAW), gedragsbioloog Edwin van Leeuwen (UU), biomedisch ingenieur Geert Litjens (Radboudumc), radiobioloog Julie Nonnekens (Erasmus MC), microbioloog Tessa Quax (RUG), biomedisch ingenieur Anthal Smits (TUE) en chemisch bioloog Willem Vellema (RU).

 

Verschenen in Bionieuws 2 van 29 januari 2022


 

Sjon Hartman
Plantenwetenschapper Sjon Hartman (1987) is bij de Universiteit Freiburg benoemd als junior hoogleraar plant environmental signalling and development. Hij studeerde biologie in Utrecht en promoveerde daar in 2020 op ecofysiologisch onderzoek aan moleculaire processen die planten ondergaan bij overstromingen. Hij werkte daarna als Rubicon-postdoc bij de University of Birmingham.

 

Richard Leakey †
De Keniaanse paleo-antropoloog en natuurbeschermer Richard Leakey (1944) is 2 januari op 77-jarige leeftijd overleden. Hij was lid van een echte paleo-antropologenfamilie – met vader Louis, moeder Mary, echtgenoot Meave en dochter Louise – en betrokken bij de ontdekking van fossiele resten van Homo habilis en H. erectus bij Lake Turkana. Hij was directeur van het National Museum of Kenya (1974-1989) en hoofd van Kenya Wildlife Service (1989-1994 en 1998-2004). Leakey verloor in 1993 beide onderbenen bij een vliegtuigongeluk, was politiek actief in Kenia en zette zich mondiaal in voor milieu- en natuurbescherming.

 

Piet Loof †
Nematoloog Piet Loof (1925) is 24 december op 96-jarige leeftijd in Lunteren overleden. Hij werkte vanaf 1955 als aaltjestaxonoom bij het Laboratorium voor Nematologie in Wageningen en werkte tot 2008 aan de nematodencollectie. Hij heeft minstens 160 nieuwe soorten aaltjes beschreven en de gedigitaliseerde Wageningse nematodencollectie is in 2016 naar hem vernoemd.

 

Tom Lovejoy †
De Amerikaanse bioloog en natuurbeschermer Tom Lovejoy (1941) is 25 december op 80-jarige leeftijd overleden. Hij was president van het Amazon Biodiversity Center, biodiversiteitsadviseur bij World Bank (1999-2002) en werkzaam bij Smithsonian Institution (1987-1998) en World Wildlife Fund-US (1973-1987). Lovejoy was mede-initiator van The First International Conference on Research in Conservation Biology (1978) en introduceerde de term ‘biologische diversiteit’.

 

BaseClear
Het Leidse dna-bedrijf BaseClear wordt sinds 1 januari geleid door microbioloog Derek Butler, al vijftien jaar werkzaam als commercieel directeur bij het bedrijf en mede-oprichter van het microbioombedrijf MyMicroZoo. Butler volgt bioloog Bas Reichert op die BaseClear in 1993 met zijn partner Erna Barel oprichtte. Moleculair microbioloog Alex Van Belkum, voorheen onder meer hoogleraar moleculaire microbiologie bij het Erasmus UMC, is sinds 1 december de nieuwe wetenschappelijk directeur van BaseClear.

 

Entomologieprijzen
Op de Entomologendag van 17 december is de NEV-Dissertatieprijs 2021 van de Nederlandse Entomologische Vereniging toegekend aan het proefschrift Neonicotinoids in nature waarop Henrik Barmentlo (nu: IBED-UvA) in Leiden promoveerde. De Uyttenboogaart-Eliasen Stichting-Masterprijs ging naar de masterthesis Host specificity and spatial variation in cuticular hydrocarbon profiles of the parasitic Alcon Blue butterfly (Phengaris alcon) over het gentiaanblauwtje van biologiestudent Danny Hancock (UvA).

 

Veni’s
Onderzoeksfinancier NWO heeft 16 december Veni-subsidies van maximaal 280 duizend euro toegekend aan 89 jonge wetenschappers voor drie jaar onderzoek. Hieronder zijn 49 levenswetenschappers: immunoloog Alsya Affandi (VUMC), viroloog Zach Armstrong (UL), paleobioloog Lydian Boschman (UU), viroloog Yingying Cong (RUG), biomedisch ingenieur Peter Cossar (TUE), celbioloog Caitrin Crudden (Amsterdam UMC), microbioloog Paula Dalcin Martins (RUN), microbioloog Martijn Diender (WU), medisch bioloog Margo Dona (Radboudumc), plantwetenschapper Maritza van Dop (RUN), biogeomorfoloog Jana Eichel (UU), biochemicus Fabian Eisenreich (UvA), viroloog Carmen Embregt (Erasmus MC), biochemicus Juliette Fedry (UU), biochemicus Max Fürst (RUG), moleculair bioloog Giulia Giunbertoni (UvA), ontwikkelingsbioloog Hélène Gleitz (Erasmus MC), neurowetenschapper Kübra Gülmez Karaca (Radboudumc), immunoloog Dora Hammerl (Erasmus MC), ontwikkelingsbioloog Delilah Hendriks (Hubrecht Institute), biomathematicus Renee Hoekzema (UU), evolutiebioloog Jolien van Hooff (WU), moleculair bioloog Rik Huisman (WUR), viroloog Daniel Hurdiss (UU), neurowetenschapper Philip Jansen (VU), celbioloog Vera Kemp (LUMC), humaan geneticus Marieke Klein (Radboudumc), biochemicus André Kuhn (WUR), milieuwetenschapper Julie Lattaud (VU), ontwikkelingsbioloog Imke Mandemaker (Hubrecht Institute), biofarmaceut Natalie Ortiz Zacarias (UL), milieuwetenschapper Dan Palcu (UU), immunoloog Felix Poppelaars (UMCG), biomedicus Simon Pouwels (UMCG), medisch biochemicus Koen Prange (Amsterdam UMC), kustecoloog Valerie Reijers (UU), klinisch geneticus Julie Rutten (LUMC), immunoloog Fiamma Salerno (LUMC), gedragsbioloog Michelle Spierings (UL), embryoloog Suzan Stelloo (RUN), marien ecoloog Tanja Stratmann (NIOZ), biogeoloog Olivier Sulpis (UU), biofysicus Lisa Tran (UU), neurowetenschapper Anne Urai (UL), marien microbioloog Annika Vaksmaa (NIOZ), immunoloog Lilly Verhagen (Radboudumc), immunoloog Gwenny Verstappen (UMCG), immunoloog Judith Wienke (Prinses Máxima Centrum) en bodembioloog Marie Zwetsloot (WU).

 

Verschenen (m.u.v. laatste twee items) in Bionieuws 1 van 15 januari 2022