ETAPPE 16 - Galapagos (EC) - Rapa Nui (CL) - 19 mei-4 juni 2024 e.v.

Vanaf 14 augustus 2023 vaart het Nederlandse zeilschip de Oosterschelde in 2 jaar en 32 etappes de Darwin200 Global Voyage om bijna twee eeuwen na Darwins wereldreis te inventariseren hoe natuur en milieu er wereldwijd voorstaan.


Etappe 16 - Galapagos - Rapa Nui - 19 mei-4 juni 2024


1835

HMS Beagle zet 20 oktober 1835 rechtstreeks koers naar Tahiti: Darwin heeft Paaseiland (Rapa Nui) dus nooit bezocht. Dit meest afgelegen bewoonde eiland in de Stille Oceaan is ruim een eeuw eerder, op Paasdag 5 april 1722, ‘ontdekt’ door de Middelburger Jacob Roggeveen, die het prompt Paasch Eyland doopte. Roggeveen is voor de West-Indische Compagnie met drie schepen en 224 mannen op zoek naar het mythische Zuidland (Terra Australis). Hij treft op het rotseiland zo’n twee-tot drieduizend Polynesische bewoners aan, waarvan er tien door een misverstand in paniek worden doodgeschoten. Toch krijgt Roggeveen na dit eendaagse bezoek nog zo’n zestig kippen en dertig trossen bananen van de gastvrije bevolking, de makers van de kolossale Moai-beelden. Daarna krijgt Paaseiland nog bezoek van Spanjaarden (1770), Engelsen (1774), Fransen (1786, illustratie) en Russen (1802), tot in het echte rampjaar 1862 Peruaanse slavenschepen opdoemen. Die voeren een derde van de bevolking af voor dwangarbeid in mijnen. Slechts vijftien keren terug op Rapa Nui, waarbij minstens één de pokken op het eiland introduceert. In 1877 zijn er nog 110 Paaseilanders over en in 1880 annexeert Chili het eiland.


Een afbeelding van het Franse bezoek aan Paaseiland in 1786 onder leiding van kaptein Jean-François de Gaulaup. Uit Atlas du Voyage de la Pérouse.


2024

Er is veel geschreven over de mysterieuze en kolossale Moai-beelden op Rapa Nui (letterlijk: grote rots): er zijn er zo’n negenhonderd uitgehouwen en nu staan er vijftig rechtop. Het eiland – ter grootte van Texel – is al voor 1250 gekoloniseerd door waarschijnlijk maar één bootlading Polynesiërs. Rapa Nui is door meerdere auteurs (waaronder bioloog Jared Diamond, Collaps, 2005) gebombardeerd tot afschrikwekkend voorbeeld van uitputting van hulpbronnen en ecologische ineenstorting. Zo zijn zeker zeven inheemse vogelsoorten – een reiger, ral, hoen, uil, stormvogeltje en twee papegaaien – inmiddels uitgestorven, net als de grote inheemse palmboom (Paschalococos disperta). De oogst van stammen voor verplaatsing van de 18 ton zware beelden zou tot kaalkap hebben geleid, gevolgd door stammenstrijd, hongersnoden en zelfs kannibalisme. Onder meer de Leidse milieubioloog Jan Boersema weerspreekt die culturele en ecologische instorting door overexploitatie en denkt dat vooral de geïntroduceerde – nu daar uitgestorven – Polynesische rat (Rattus exulans, zie foto) de paaseilandpalmen de das omdeed (Beelden van Paaseiland, 2020). Sinds 1995 staat Rapa Nui op Unesco’s Werelderfgoedlijst en nu vormen stijgende aantallen invliegende toeristen – zo’n 120 duizend op 8 duizend inwoners (in 2018) – de grote ecologische uitdaging.


Een opgezette Polynesische rat (Rattus exulans). Foto: Cliff.


Vanaf 14 augustus 2023 vaart het Nederlandse zeilschip de Oosterschelde in 2 jaar en 32 etappes de Darwin200 Global Voyage om bijna twee eeuwen na Darwins wereldreis te inventariseren hoe natuur en milieu er wereldwijd voorstaan.


Etappe 15 - Puerta Lucia - Galapagos - 14-25 april 2024

1835

Het is dé iconische halte van de Darwin200-expeditie, maar echt een hardnekkige misvatting dat Charles Darwin hier in 1835 zijn evolutionaire eurekamoment beleefde. Hij zet voet aan wal op vier Galapagoseilanden – San Cristóbal, Floreana, Isabela en Santiago – en gaat daar vooral op jacht naar vulkanen. Vanwege stromingen kost een eilandbezoek veel tijd, waardoor Darwin minder dan de helft van de veertig dagen aan wal doorbrengt. Hij is onder de indruk van zeeleguanen (Amblyrhynchus cristatus, ‘walgelijke klungelige hagedissen’; zie foto) en de tamheid van vogels: een flinke Galapagosbuizerd (Buteo galapagoensis) landt – heel onverstandig – op de loop van zijn geweer. Hij noteert ook dat reuzenschildpadden en spotvogels per eiland verschillen, signaleert dat de vogels verwant zijn aan die van Zuid-Amerika, maar verzamelt helaas de vogels van meerdere eilanden in één zak. Darwin ontleedt een zeeleguaan en houdt een levend exemplaar zelfs een uur onder water om vast te stellen dat ze zwemmend en duikend op wieren grazen. Hij maakt een plezierritje op een reuzenschildpad en de Beagle neemt bij vertrek liefst veertig landleguanen en vijftig levende reuzenschildpadden mee: als proviand (en twee kleine schildpadjes als huisdier).



Een zeeleguaan (Amblyrhynchus cristatus). Foto: Naturalis, Wikipedia.

2024

Galapagos is na Hawaii de meest bestudeerde archipel voor soortsradiatie: met minstens veertien soorten darwinvinken, veertien (onder)soorten reuzenschildpadden en vijftien soorten boom- en struikvormige Scalesia-composieten, die endemisch op de Galapagosarchipel voorkomen. In 1835 was de archipel nog vrijwel onbewoond, maar nu wonen er minstens 25 duizend mensen op de eilanden Santa Cruz, Isabela, San Cristobal en Floreana en krijgt de archipel jaarlijks zo’n 220 duizend toeristen op bezoek. Rond 1965 startten de eerste cruises en dat valt ongeveer samen met de oprichting van onderzoekstation Estacion Scientifica Charles Darwin en de instelling van maatregelen voor natuurbescherming. Vanaf 1959 is 97,5 procent van het landoppervlak een beschermd natuurgebied en vanaf 1998 is 200.000 vierkante kilometer aangewezen als zeereservaat. Voor invasieve soorten – ratten, katten, varkens, maar ook vuurmieren – zijn uitroeiingprogramma’s opgesteld en een fokprogramma voor reuzenschildpadden heeft meerdere (onder)soorten van de ondergang gered. Zo zijn eind 2017 ruim zevenduizend juveniele schildpadden teruggezet op oorsprongseilanden. Een politiek beladen onderwerp is de regulatie van de vangst aan eetbare zeekomkommers, met name van de in Azië geliefde – maar ook bedreigde – pepino del mar (Isostichopus fuscus, foto).


De eetbare zeekomkommer of pepino del mar (Isostichopus fuscus). Foto: Rein Ketelaar.


Vanaf 14 augustus 2023 vaart het Nederlandse zeilschip de Oosterschelde in 2 jaar en 32 etappes de Darwin200 Global Voyage om bijna twee eeuwen na Darwins wereldreis te inventariseren hoe natuur en milieu er wereldwijd voorstaan.


Etappe 14 - Callao - Puerta Lucia - 31 maart-7 april 2024


1835

Darwin brengt vanaf 19 juli 1835 zo’n zeven weken door in Peru. Hij zette nooit voet aan wal in continentaal Ecuador en heeft dus ook Puerto Lucía niet bezocht. Afgezet in de havenstad Callao reist Darwin per postkoets naar Lima in gezelschap van zijn toen 19-jarige assistent Sym Covington, een scheepsjongen die hij tijdens de reis in dienst nam. Van Covington zijn acht aquarellen bekend die hij op reis naar Lima maakte en op zeven daarvan figureren vrouwen (zie: drie Lima-aquarellen). Ook Darwin was blijkbaar onder de indruk van de ‘Lima Ladies’, gekleed in weinig onthullende mantels. ‘De dames overtroffen, zoals zeemeerminnen, alles; ik kon mijn ogen niet van hen afhouden’, schrijft Darwin en hij roemt hun ‘witte zijden kousen’ en ‘zeer mooie voeten’. Intussen evacueert kapitein FitzRoy de overlevenden van het Britse schip HMS Challenger, die in Chili op de klippen is gelopen, en zet ze in Concepción op terugreis naar huis. Begin september pikt hij de zich vervelende Darwin en reisgenoten weer op bij Callao en de Beagle vaart daarna in zo’n tien dagen rechtstreeks naar de Galapagoseilanden.


Drie tekeningen die Sym Covington in Lima maakte. Beeld: Australian Science Archives

2024

Het voormalige vissersdorpje Puerto Lucía functioneert nu vooral als jachthaven en ligt ten westen van havenstad Guayaquil, nu de grootste stad in Ecuador. Het ligt vlak bij de populaire zandstranden van Chipipe en Salinas. Daar bevindt zich ook het Museo de Ballenas, een walvismuseum dat is opgericht door de Fundación Ecuatoriana para el Estudio de Mamíferos Marinos. Het museum herbergt de grootste collectie zeezoogdierskeletten van Ecuador, van vier soorten baleinwalvissen – met als pronkstuk een compleet skelet van de bultrugwalvis (Megaptera novaeangliae) –, tien soorten dolfijnen en tandwalvissen en drie soorten zeeleeuwen. April is een beetje te vroeg, maar tussen juni en september zijn er ook bootexcursies te boeken om voor de kust van Nationaal Park Machalilla de soms spectaculair uit het water springende bultruggen (foto) te observeren. De bultruggen migreren dan vanuit de Antarctische wateren naar de warmere wateren van de Stille Oceaan om zich voort te planten. Dat walvisspotten is eventueel te combineren met een bezoek aan Isla de la Plata, het ‘kleine Galapagoseiland’, waar in ieder geval alvast galapagoszeeleeuwen (Zalophus wollebaeki) en blauwvoetgenten (Sula nebouxii) te zien zijn.

Een springende bultrug bij Peru. Beeld: Wikipedia


Vanaf 14 augustus 2023 vaart het Nederlandse zeilschip de Oosterschelde in 2 jaar en 32 etappes de Darwin200 Global Voyage om bijna twee eeuwen na Darwins wereldreis te inventariseren hoe natuur en milieu er wereldwijd voorstaan.



Etappe 13 - Valparaíso - Callao - 12-23 maart 2024

1835

‘In rechte lijn noordwaarts bedraagt de afstand langs de kust slechts 420 mijl, maar door mijn manier van reizen werd het een heel lange tocht’, schrijft Charles Darwin over zijn reis te paard door Noord-Chili. In twee maanden reist hij over land van Valparaíso naar Copiapó om daar weer te worden opgepikt door de Beagle. Zijn tocht voert langs meerdere mijngebieden waar metalen worden gedolven en de trapvormige grindterrassen bij Huasco. In Arqueros geniet hij van zijn nachtrust: ‘door iets wat men in Engeland niet geheel zal begrijpen, namelijk de afwezigheid van vlooien!’ Volgens hem blijven vlooien op een hoogte van negen-tot twaalfhonderd meter simpelweg niet in leven, hoewel hij er geen goede verklaring voor heeft. In Peru bezoekt hij de ruïnes van het in 1746 door een aardbeving en vloedgolf verwoeste oude Callao en van een oud indiaans dorp. ‘Wanneer men kijkt naar hun aardewerk, wollen kleren, sierlijk gevormde voorwerpen (...), koperen gereedschappen, sierraden met edelstenen, paleizen en waterbouwkunde, moet men wel respect voelen voor hun aanzienlijke vorderingen in de beschavingskunsten’, constateert Darwin. Hun grafheuvels of huacas (zie foto: Huaca Pucllana) noemt hij zelfs ‘waarlijk verbijsterend’.


Huaca Pacllana, bij Lima. Foto: Paulo JC Noguiera.

2024

In Peru staan behalve Lima’s Circuito Mágica del Agua ook zeevogels en walvissen spotten of zwemmen met dolfijnen hoog op het programma van touroperators. Ze bevelen tevens een bezoek aan de Ballestas-eilanden – ‘het Galapagos voor de armen’ – hartelijk aan. Op die grillig gevormde eilanden leven zeeleeuwen of oorrobben (Otaria flavenscens) en zeevogels als humboldtpinguïns (Spheniscus humboldti, zie foto) en -aalscholvers (Leucocarbo bougainvillii). De eilanden bestaan uit kalksteen en guano, maar liggen te dicht bij de kust om unieke endemische soorten te herbergen. Een vergelijkbaar natuuruitje vormen de vier Palomino-eilanden – ‘het kleine Galapagos van Lima’ –, die dichter bij Callao liggen. Ze zijn vooral in zwang vanwege de grote kolonies zeeleeuwen. Het kan er vanwege vogelpoep flink stinken, maar zwemmen met zeeleeuwen schijnt veel te vergoeden. Ballestas en Palominos zijn onderdeel van Reserva National Sistema de Islas y Puntas Guaneras (RNSIIPG), die 22 eilanden(groepjes) met een totaaloppervlak van 140 duizend hectare langs de Peruaanse kust beheert. De organisatie beschermt de aanwezige soorten, bevordert wetenschappelijk onderzoek en educatie, en zorgt voor een duurzaam beheer van de guano en bestanden aan vissen en ongewervelde zeedieren.


Humboldtpinguïns (Spheniscus humboldti). Foto: Frank am Main.


Vanaf 14 augustus 2023 vaart het Nederlandse zeilschip de Oosterschelde in 2 jaar en 32 etappes de Darwin200 Global Voyage om bijna twee eeuwen na Darwins wereldreis te inventariseren hoe natuur en milieu er wereldwijd voorstaan.



Etappe 12 - Talcahuano (Concepción) - Valparaíso - 29 februari-3 maart 2024


1835

‘Nooit heb ik gedurende eenzelfde spanne tijds zoveel genoten’, schrijft Charles Darwin over de vier weken dat hij rondtrekt door de Cordillera achter Valparaíso en Santiago de Chili. Zijn metgezellen op zijn grootste geologische excursie door het Andesgebergte zijn een muildierdrijver, tien muildieren en een madrina . ‘De madrina (of peetmoeder) is een hoogst belangrijk personage, namelijk een oude, bezadigde merrie met een belletje om de nek; en overal waar ze gaat, volgen de muildieren haar als brave kinderen’, aldus Darwin. ‘Van onze tien dieren waren zes bestemd om op te rijden en vier voor het dragen van lasten.’ Hij gaat helemaal los op de geologie van het gebied en ontdekt bij Agua de la Zorra zowaar een versteend woud met zo vijftig boomstronken. ‘Er was weinig geologisch inzicht nodig om te begrijpen wat voor schitterende geschiedenis hier werd verteld.’ De flink leeggeroofde vindplaats staat nu bekend als Darwin Forest, een subtropisch bos uit het Midden-Trias met 240 miljoen jaar oude coniferen, corystospermen (‘zaadvarens’) en ondergroei van paardenstaarten en varens (zie reconstructie, Revista de la Asosciación Geológica Argentina, 2009).


Reconstructie Darwin Forest (Agua de la Zorra). Illustratie: Jorge Gonzalez


2024

Met de Humboldtstroom in de rug is het maar drie dagen zeilen van Talcahuano naar Valparaíso (‘Klein San Francisco’), waar nu de Ascensore (kabelbaan en liften) het belangrijkste openbare vervoermiddel is. Dicht naast het hoge Andesgebergte liggen voor de Chileense kust ook zeer diepe troggen. Veel zeevogels, zoals meeuwen en jan-van-genten, profiteren van de voedselrijke zeestroom en verzamelen zich op eilanden voor de kust. Die raakten in het verleden bedekt door dikke lagen geconcentreerde vogelpoep of guano. Vanaf 1840 kwamen grote Europese zeilschepen hier om scheepsladingen guano te winnen en toe te passen als ‘een voor den landbouw onmisbaren mestspecie’. Hiervoor werkten lokale arbeiders onder erbarmelijke omstandigheden en zorgden de afgravingen daarnaast ook voor grote verstoring van kolonies broedende zeevogels. Een situatie die eindigde door uitputting van de guanovoorraden, winning van chilisalpeter in de Atacamawoestijn in Noord-Chili en de opkomst van kunstmest. Het kustgebied bij Valparaíso, zoals Estuario del Rio Maipo, is nu juist in zwang voor het spotten van vogels als de Amerikaanse schaarbek (Rynchops niger, zie foto), de chili- of humboldtpelikaan (Pelecanus thagus) en Zuid-Amerikaanse zwarte scholekster (Haematopus ater).


Amerikaanse schaarbekken. Foto: Terry Foote



Vanaf 14 augustus 2023 vaart het Nederlandse zeilschip de Oosterschelde in 2 jaar en 32 etappes de Darwin200 Global Voyage om bijna twee eeuwen na Darwins wereldreis te inventariseren hoe natuur en milieu er wereldwijd voorstaan.



Etappe 11 - Puenta Arenas - Talcahuano (Concepción) - 9-21 februari 2024


1834-1835

Ruim een week na zijn 26ste verjaardag maakt Charles Darwin in de Chileense vestingstad Valdivia ‘de zwaarste aardbeving die de oudste inwoner zich kan herinneren’ mee. ‘De aarde, hét symbool van alles wat vast is, beweegt onder onze voeten als een korst boven een vloeistof’, schrijft hij. De enorme schade van de beving en daarop volgende tsunami ziet hij twee weken later in de haven Talcahuano van Concepción. ‘De hele kust was bezaaid met stukken hout en huisraad, alsof duizend grote schepen waren vergaan’, beschrijft Darwin. ‘In Concepción was elk afzonderlijk huis (...) een puinhoop (...) geworden; in Talcahuano echter (...) was weinig meer te zien dan een laag bakstenen, dakpannen en hout.’ De verwoesting van Concepción noemt hij daarom juist ‘schrikwekkender’ en – ‘als ik me zo mag uitdrukken’ – ‘schilderachtiger’ (zie tekening). Zijn observaties aan vulkanen en aardbevingen en de vondst van fossiele zeeschelpen op 4.000 meter hoogte in het Andesgebergte (Revista de la Asociación Geológica Argentina, 2009) overtuigen hem dat opheffing van gesteente (tektoniek) het gevolg is van ‘gewone’ en langdurige geologische processen.

Resten van de kathedraal van Concepcion na de verwoestende aardbeving in 1835. Tekening: John Clement Wickham



2024

Op weg naar Concepción passeert de Oosterschelde het bijna schiereiland Chiloé, waar Darwin uitgebreid veldwerk deed. Dat is nog steeds de plek waar de nu bedreigde en naar Darwin genoemde bekbroedende puntneuskikker (Bombinator darwinii, zie foto) en Darwins vos (Lycalopes fulvipes) leven. Het eerste exemplaar van deze hondachtige verzamelde hijzelf op het eiland San Pedro door het dier van achteren te besluipen en met een geologische hamer een tik op de kop te geven. Er leven nu nog minimaal 227 vossen op het Chileense vasteland en 412 op Chiloé, maar die populaties worden bedreigd door bosfragmentatie en verwilderde honden (IUCN Red List, 2016). De Oosterschelde vaart langs meerdere kolonies pinguïns, zeehonden en zeerobben en eindigt deze etappe in de haven van Concepción. Dit is de hoofdstad van de regio Biobío, met veel visserij, bos- en mijnbouw. De regio dankt haar naam aan de Río Biobío die bij Concepción uitmondt in de Stille Oceaan en wordt gevoed door de gletsjermeren Laguna Icalma en Galletué in de Andes. Meren omringd door gematigd regenwoud met de bizarre en altijd groene ‘pèhuen’, apenboom of slangenden (Araucaria araucana). De nationale boom van Chili die ook hier menig voortuin (ont)siert.

Bekbroedende puntneuskikker (Bombinator darwinii). Foto: Ong ranita.



Vanaf 14 augustus 2023 vaart het Nederlandse zeilschip de Oosterschelde in 2 jaar en 32 etappes de Darwin200 Global Voyage om bijna twee eeuwen na Darwins wereldreis te inventariseren hoe natuur en milieu er wereldwijd voorstaan.


Etappe 10 - Stanley- Puenta Arenas - 13-21 januari 2024

1834

‘Een naargeestiger uitzicht heb ik nooit gehad; de sombere met sneeuw bespikkelde wouden zijn slechts vaag zichtbaar door de nevelige lucht’, zo beschrijft Charles Darwin de baai van Puerto del Hambre in Tierra del Fuego. Hij bezoekt in 1834 voor de derde keer Vuurland en zowel het desolate landschap als de ‘naakte wilden’ in kano’s (zie afbeelding: schilderij Conrad Martens) maken een onuitwisbare indruk op hem. Dat geldt ook voor het totaal mislukte ‘experiment’ om drie eerder gegijzelde Vuurlanders van de Yaghan- of Yámama-stam – o’rundel’lico (Jemmy Button), el’leparu (York Minster) en yok’cushly (Fuegia Basket) – daar te ‘herintroduceren’ en hun stamgenoten te bekeren en beschaven. Het brengt Darwin tot het besef hoe dun en bepalend een laagje cultuur kan zijn. ‘Als je zulke mensen bekijkt, kun je je nauwelijks voorstellen dat het medeschepselen zijn en inwoners van dezelfde wereld’, schrijft hij. ‘De natuur heeft, door gewoontes almachtig en effecten ervan erfelijk te maken, Vuurlanders aangepast aan hun klimaat en de producten van hun land.’ De Beagle bereikt 10 juni 1834 via de Straat van Magellaan de Stille Oceaan.


HMS Beagle voor de kust van Tierra del Fuego. Schilderij Conrad Martens, National Maritime Museum, Greenwich

2024

Van de oorspronkelijke Vuurlanders is, mede door import van mazelen in 1883, niemand meer in leven. Op 16 februari 2022 stierf de laatste volbloed nazaat van de Yaghanstam, de 93-jarige door Britse missionarissen gedoopte Cristina Calderón, dankzij wie nog verhalen en een woordenboek in haar moedertaal zijn vastgelegd. In Vuurland herinneren het Beaglekanaal, de bergketen Darwin en Monte Fitz Roy aan de Britse bezoekers uit de 19de eeuw. Punto Arenas ligt niet ver van de voormalige nederzetting bij Puerto del Hambre (Port Famine) die de Beagle bezocht, maar is pas eind 1848 opgericht. De meest zuidelijke Chileense regiohoofdstad is nu een uitvalsbasis voor toeristen die de gletsjers, meren en fjorden van Vuurland bezoeken. De invloed van klimaatverandering is merkbaar in het in 2005 door Unesco uitgeroepen biosfeerreservaat Cabo de Hornos, dat bekendstaat om de bijzondere mossen en de meest zuidelijk gelegen regenwouden op aarde. Punto Arenas biedt ook een buitenkansje: bemanning en passagiers van driemastschoener Oosterschelde kunnen zonder gevaar voor zeeziekte rondlopen op de enige replica van de tweemastbrik Beagle op ware grootte (zie foto) in Museo Nao Victoria. Waar ook een replica ligt van de Victoria, het schip waarmee Magellaan als eerste rond de wereld zeilde.


Replica van HMS Beagle bij Museo Nao Victoria. Foto: Amanderson2


Etappe 8-9 - Puerto Madryn (AR)-Puerto Santa Cruz (AR)-Stanley (UK) - 20 december 2023-5 januari 2024

Vanaf 14 augustus 2023 vaart het Nederlandse zeilschip de Oosterschelde in 2 jaar en 32 etappes de Darwin200 Global Voyage om bijna twee eeuwen na Darwins wereldreis te inventariseren hoe natuur en milieu er wereldwijd voorstaan.

Etappe 8-9 - Puerto Madryn-Puerto Santa Cruz-Stanley


1832-1834

Tussen november 1832 en mei 1834 vaart de Beagle voor hydrografische metingen meerdere keren heen en weer langs de kust van Patagonië en bezoekt ook twee keer in maart de Islas Malvinas (Falklandeilanden). Die hebben de Britten toen net in bezit genomen, maar op Darwin maken ze een ‘troosteloze en ellendige indruk’. Hij spot daar ook het enige inheemse zoogdier: de extreem tamme en nieuwsgierige warrah of Falklandwolf (Dusicyon australis). Darwin voorspelt (correct) dat deze vos al spoedig ‘wordt geclassificeerd als de dodo, als een dier dat van de aardbodem is verdwenen’. Hij merkt ook op dat vossen op het westelijke eiland ‘kleiner en roder van kleur zijn dan die van het oostelijke eiland’, wat vast heeft bijgedragen aan zijn latere inzichten over evolutie van eilandsoorten door isolatie. Vlak voor ronding van Kaap Hoorn via Straat Magelaan maakt de Beagle op 16 april 1834 nog een ‘pitstop’ in de monding van Rio Santa Cruz in Patagonië om schade aan de kiel te repareren (zie iconische illustratie van Conrad Martens). Het droogvallen bij laag tij noemt Darwin ‘een netelige operatie’ waarvoor ‘slechts één tij voldeed’ om het schip te herstellen.


Kielinspectie HMS Beagle in monding Rio Santa Cruz. Illustratie: Thomas Landseer, naar schets Conrad Martens, 1839, British Library.


2023 -2024

De Oosterschelde heeft richting Falklandeilanden waarschijnlijk stevig de wind in de rug. Een bijzondere bestemming ‘niet alleen door de bewogen geschiedenis, maar ook door de overweldigende natuur’, staat op de website van het zeilschip. ‘Op de Falklandeilanden leven maar liefst vijf verschillende soorten pinguïns en de grootste kolonie albatrossen ter wereld.’ De eilanden zijn de favoriete bestemming van expeditieleider Steward McPherson en ze figureren prominent in zijn documentaireserie Britain’s Treasure Islands van 2016. Naast de veelvoorkomende Magelhaenpinguïn (Spheniscus magellanicus) zijn er ook kolonies rotspinguïns (Eudyptes chrysocom), macaronipinguïns (E. chrysolophus), koningspinguïns (Aptenodytes patagonicus) en ezelspinguïns (Pygoscelis papua). De laatsten zijn met 40 kilometer per uur de snelst zwemmende pinguïns en danken hun naam aan het balkend geluid dat ze voortbrengen. De Falklandeilanden herbergen ook grote kolonies zeeleeuwen, pelsrobben en zeeolifanten en worden frequent bezocht door dolfijnen, walvissen en orka’s. Voor de op het zuidelijk halfrond rondzwervende wenkbrauwalbatrossen (zie foto, in 1828 voor het eerst beschreven door de Nederlandse zoöloog en Naturalis-oprichter Coenraad Temminck als Thalassarche melanophris) zijn de eilanden van groot belang. Bijna twee derde van de ruim zeshonderdduizend broedparen aan wenkbrauwalbatrossen (Emu, 2007) broedt op de Falklandeilanden.


Een wenkbrauwalbatros. Foto: Jason Auch


ETAPPE 7 Punto del Este (UY)-Puerto Madryn (AR)- 4-12 december 2023


Vanaf 14 augustus 2023 vaart het Nederlandse zeilschip de Oosterschelde in 2 jaar en 32 etappes de Darwin200 Global Voyage om bijna twee eeuwen na Darwins wereldreis te inventariseren hoe natuur en milieu er wereldwijd voorstaan.

Etappe 7 - Puento del Este-Puerto Madryn

1832

‘Ik heb zojuist de geur geroken van enkele fossiele botten van een mammoet, wat het zijn weet ik niet, maar – al moet ik hemel en aarde bewegen – ze zullen van mij zijn’, schrijft Darwin over de vondst op 23 september 1832 van een enorme schedel ingebed in een rotswand bij Punta Alta in Argentinië. Hij spendeert drie uur om het fossiel uit het gesteente te halen en komt er pas na het invallen van de nacht mee terug op de basis. Het is een prima tijdsinvestering, want de naar Engeland opgestuurde skeletresten krijgen een juichend ontvangst. Ze worden herkend als resten van een Megatherium (illustratie: Memoir on the megatherium, Richard Owen, 1861), een reuzenluiaard en het grootste tweebenige zoogdier dat ooit rondliep, en in 1833 tentoongesteld op de bijeenkomst van de British Association for the Advancement of Science in Cambridge. ‘Door de felbegeerde botten van Megatherium naar huis te sturen, is je naam waarschijnlijk vereeuwigd’, schrijft een vriend aan Darwin. Van deze – en andere door Darwin gevonden spectaculaire fossielen – zijn nu gedigitaliseerde 3D-versies te bekijken op de website van het Natural History Museum in Londen.


Megatheriumschedel en -onderkaak. Bron: Memoir on the megatherium, or giant ground-sloth of America, Richard Owen, 1861.

2023

Oorspronkelijk stond als 7de etappe de simpele oversteek van Montevideo naar Buenos Aires over de Bahia Blanca op het programma, maar dat is inmiddels bijgesteld van Punta del Este naar Puerto Madryn. Nog steeds een overgang van Uruguay naar Argentinië en de Oosterschelde zet nu koers naar Patagonië, de door Magelhaan tot ‘Land van de grote voeten’ (Patagaõ) gedoopte staart van Zuid-Amerika. Hier strijdt het schip tegen de sterke Falklandstroom en de Pampero, de zeer plotseling opkomende zuidwestelijke valwind die vanaf de hoogvlaktes neerdaalt. Langs de kust kunnen passagiers naar hartenlust de valkachtige kuifcaracara (Caracara plancus) en chimango’s (Milvago chimango) spotten. De wateren rond Puerto Madryn staan verder bekend om de kolonies zeeleeuwen, zeeolifanten en pinguïns, maar in deze tijd vooral als gebied waar zuidkapers (Eubalaena australis, foto) afkalven. De walvissen bevallen en verzorgen hun jongen in het warmere water van Golfo Nuevo en zijn vanaf het strand te bekijken of anders (als skelet) in het moderne Centro de Visitantes Istmo Ameghino of historische Museo Provincial de Ciencias Naturales y Oceanografico van Puerto Madryn.


Een zuidkaper bij Puerto Madryn. Foto: Whale Watching Patagonia, Argentina.


ETAPPE 6 Rio de Janeiro (BR)-Punto del Este (UY) - 14-25 november 2023


Vanaf 14 augustus 2023 vaart het Nederlandse zeilschip de Oosterschelde in 2 jaar en 32 etappes de Darwin200 Global Voyage om bijna twee eeuwen na Darwins wereldreis te inventariseren hoe natuur en milieu er wereldwijd voorstaan.

Etappe 6 Rio de Janeiro-Punto del Este

1832

‘Mijn metgezellen waren gewapend met pistolen en sabels, een voorzorgsmaatregel die mij overbodig leek, maar het eerste nieuws dat we hoorden was dat de dag tevoren een reiziger uit Montevideo dood op de weg was aangetroffen, met doorgesneden keel’, meldt Darwin, die 26 juli 1832 voet aan wal zette bij Montevideo. Daar maakte de Beagle zich gereed om in twee jaar de Amerikaanse zuidoostkust in kaart te brengen, terwijl Darwin vooral te land en te paard de oevers van de Rio del Plata doorkuist. Vanuit Maldonado, nu vastgegroeid aan vakantieoord Punta del Este, schiet hij er tien weken lustig op los. In één ochtendwandeling verzamelt hij tachtig vogelsoorten (‘veel daarvan waren buitengewoon fraai’). Van de ‘patrijzen’ – eigenlijk Nothura’s uit de tinamoefamilie – constateert Darwin dat ze ‘zich niet verbergen zoals de Engelse soort’. ‘Het lijkt een heel gekke vogel. Een man te paard kan, door steeds maar rondjes te rijden in een cirkel, of beter gezegd in een spiraal, hem net zoveel op het hoofd slaan als hij wil.’ Een later door hem verzamelde Nothura-soort draagt desondanks zijn naam: Nothura darwinii (zie afbeelding van Joseph Smit: uit vogelcatalogus British Museum, 1895).


De Nothora darwinii. Illustratie Joseph Smit, Vogelcatalogus British Museum, 1895.

2023

In de etappe van Río de Janeiro naar Punta del Este verlaat de Oosterschelde de tropen en dat is op zee voelbaar. ‘De nachten zijn koeler en het weer is onstabieler’, waarschuwt de website van het zeilschip. ‘Ten zuiden van 35ste breedtegraad waait de wind steeds westelijker en om niet te veel westwaarts af te drijven blijven we dicht bij de kust.’ Punta del Este is nu een populair vakantieoord in Uruguay, met uitgestrekte badstranden en op Playa Brava het veel gefotografeerde kunstwerk van de Chileense kunstenaar Mario Irarrázabal, La Mano (foto): vier menselijke vingers en een duimtopje die uit het strand steken, een eerbetoon aan de drenkeling. Ook een bezoek aan het Lussich Arboretum in Maldonado lijkt onvermijdelijk. Hier startte de Uruguayaanse zeeman en schrijver Antonio Lussich (1848-1928) zo’n 125 jaar geleden onbewoonbaar terrein te beplanten met bomen, zoals Tamarix (zeeden), Eucalyptus en Acacia. Hij wilde zo de harde oceaanwind temperen en vogels aanmoedigen hier te nestelen. Zijn erfenis is een 182 hectare grote bomentuin met vierhonderd exotische en zeventig endemische boomsoorten en nu een van de belangrijkste bosreservaten ter wereld.


La Mano, kunstwerk van Mario Irarrázabal op Playa Brava bij Punta del Este. Foto: Coolcaesa


ETAPPE 5 Salvador da Bahía (BR)-Rio de Janeiro (BR) - 27 oktober-12 november 2023


Vanaf 14 augustus 2023 vaart het Nederlandse zeilschip de Oosterschelde in 2 jaar en 32 etappes de Darwin200 Global Voyage om bijna twee eeuwen na Darwins wereldreis te inventariseren hoe natuur en milieu er wereldwijd voorstaan.

Etappe 5 Salvador da Bahía-Rio de Janeiro


1832

‘De lucht en kalme wateren van de baai wedijverden met elkaar in schoonheid’ en ‘we kwamen in een oerwoud dat op alle punten onvergelijkelijk mooi was’, schrijft Charles Darwin over Rio de Janeiro. Hij verblijft daar drie maanden en bezoekt te paard meerdere plantages, waar hij zich verbaast over de leef-en eetgewoonten en ronduit ergert aan het ‘blind eigenbelang en de zelfzucht’ van slavernij. Het grootste deel van de tijd woont hij in een huis aan de baai van Botofogo aan de voet van de Corcovado, toen op de top nog niet voorzien van het Christusbeeld Cristo Rendentor (zie: Zicht op Rio vanaf de Cacavada van Beagle-schilder Augustus Earle). Op boshellingen vindt hij maar liefst acht soorten platwormen (Planaria) die zich ‘voeden met rottend hout’. Darwin ontdekt ook een Hymenophallus, een stinkzwam die met onaangename geur kevers lokt. Dit brengt hem tot deze bespiegeling over plant-dierrelaties: ‘Wanneer de mens een nieuwe soort invoert in een land wordt de relatie vaak verstoord. Als voorbeeld daarvan wil ik meedelen dat kool- en slablaadjes, die in Engeland door zoveel slakken worden opgegeten, in de moestuinen in de omgeving van Rio onaangetast blijven.’



Zicht op Rio vanaf de Cacavada. Illustratie: Augustus Earle, 1822, National Library of Australia.


2023

Darwin documenteerde als laatste de aanwezigheid van brulapen in Rio de Janeiro, maar sinds 2015 zijn vier bruine brulapen (Alouatta guariba) geherintroduceerd in het Nationaal Park Tijuca, dat ook de Corcovado omvat. Eerder is dat ook voor de inheemse goudhaas Dasyprocta punctata gelukt en er zijn ook plannen voor herintroductie van kinkajoes (rolstaartberen), luiaards en de bedreigde gouden leeuwaapjes of tamarins (Leontopithecus rosalia, foto). Deze soort raakte in Brazilië meer dan 95 procent van zijn oorspronkelijke habitat aan regenwoud kwijt en het Darwin 200-team volgt de inspanningen van Associação Mico-Leão-Dourado (AMLD, micoleao.org.br) om leeuwaapjes voor uitsterven te behoeden. De aantallen in het wild stegen in dertig jaar weer van zo’n 600 tot 3.700, tot in 2017 door gele koorts de populatie weer met een derde afnam. AMLD zet daarom nu een speciaal ontwikkeld vaccin in, een zeldzaam voorbeeld van vaccinatie van dieren in het wild. Tip: op 12 november is in Rio een Darwin Dag rond herbebossing met botanicus, Darwin200-beschermvrouw en achterachterkleindochter Sarah Darwin via het YouTube-kanaal van Darwin200 te volgen.



Gouden leeuwaapje. Foto: Associação Mico-Leão-Dourado (AMLD)


ETAPPE 4 - Fernando de Noronha (BR) - Salvador da Bahía (BR) - 9-17 oktober 2023 e.v.

Vanaf 14 augustus 2023 vaart het Nederlandse zeilschip de Oosterschelde in 2 jaar en 32 etappes de Darwin200 Global Voyage om bijna twee eeuwen na Darwins wereldreis te inventariseren hoe natuur en milieu er wereldwijd voorstaan.


Etappe 4 - Fernando de Noronha-Salvador da Bahía


1832

‘Het was een verrukkelijke dag. Verrukking op zichzelf is echter een zwak woord om de gevoelens uit te drukken van een natuuronderzoeker die voor het eerst in zijn eentje door een Braziliaans woud heeft kunnen dwalen’, schrijft Charles Darwin over zijn eerste uitstapje op het vasteland van Zuid-Amerika. ‘De sierlijke grassen, de ongewone woekerplanten, de prachtige bloemen, het glanzende groen van het gebladerte, alles vervulde me met bewondering. (...) Het lawaai van de insecten is zo luid dat men het zelfs kan horen aan boord van een schip dat honderden meters uit de kust voor anker ligt, en toch lijkt diep in het woud een volstrekte stilte te heersen’.

Hij raakt in Salvador (zie illustratie van reisschilder Augustus Earle) voor het eerst fel in debat met kapitein FitzRoy over het onrecht van slavernij, waardoor hij bijna van het schip wordt gezet. Een belangrijke waarneming doet Darwin aan de kust aan de egelvis Diodon antennatus (nu: Chilomycterus antennatus). Hij merkt op dat deze ook in opgeblazen toestand goed kan zwemmen al gaat de vis daarbij door het veranderde drijfvermogen ‘ondersteboven drijven’.

Fragment van Zicht op San Salvador. Illustratie: Augustus Earle, 1839


2023

Ok bij Salvador da Bahía gaat het Darwin200-team weer in zee met ngo Tamar – van Tartarugas Marinhas (zeeschildpadden) – die daar broedplaatsengebieden van onechte karetschildpadden (Caretta caretta) en warana’s of dwergzeeschildpadden (Lepidochelys olivacea) beschermt. Salvador ligt op het schiereiland Baia de Todos os Santos, dat wordt omzoomd door mangrovebossen. Die worden bedreigd door stadsuitbreiding en vestiging van kwekerijen van onder meer garnalen. In 2019 veroorzaakte een lekkende tanker met ruwe olie uit Venezuela een enorme milieuramp voor de Braziliaanse kust. De gevolgen hiervan voor dit kwetsbare gebied worden onder meer bestudeerd door de Universidade Federal da Bahia. Daarnaast werken natuurbeschermers aan herbeplanting van mangrove. Die zijn in Brazilië in 2002 wettelijk aangewezen als permanente beschermingszones. De poging van de voormalige Braziliaanse president Bolsonaro om deze bescherming in te trekken is in 2020 door een federale rechter geblokkeerd. Rond Salvador da Bahía ligt een ecozone van tweeduizend vierkante kilometer met zowel rode mangrove (zie foto), zwarte mangrove als witte mangrove, waarin veel jonge vis, schaaldieren, zeeschildpadden en vogels leven.


Rode mangrove. Foto: Ricardo Solar, ONE


ETAPPE 3 – Kaapverdië (CV)-Fernando de Noronha (BR) – 20 september-1 oktober 2023


Vanaf 14 augustus 2023 vaart het Nederlandse zeilschip de Oosterschelde in 2 jaar en 32 etappes de Darwin200 Global Voyage om bijna twee eeuwen na Darwins wereldreis te inventariseren hoe natuur en milieu er wereldwijd voorstaan.


Etappe 3 - Kaapverdië-Fernando de Noronha


1832

De net 23 jaar oud geworden Darwin bracht op 20 februari ‘een heerlijke dag door met dwalen door het bos’ op het hoofdeiland Fernando de Noronha van de kleine vulkanische en gelijknamige archipel. ‘Het hele eiland vormt één bos en dit is zo nauw verweven dat het grote inspanning vergt om er doorheen te kruipen’, aldus Darwin, die signaleert dat er magnolia’s, laurierstruiken en bomen met delicate vingerhoedskruidachtige bloemen groeien. Ondanks zijn ultrakorte bezoek en verslag beschrijft Darwin hier een situatie die al spoedig verloren gaat. Het afgelegen eiland werd toen al als strafkolonie gebruikt en – om te voorkomen dat gevangenen op zelfgebouwde vlotten ontsnappen – later in de 19de eeuw bijna volledig ontbost. De vegetatie op het eiland, sinds 1988 voor tweederde nationaal park, is nog steeds bezig zich hiervan te herstellen. Een bijzondere vlinderbloemige ‘koraalboom’, die Darwin wellicht ook heeft gespot, is de mulungu (Erythrina velutina). Die bloeit kort en wordt op dit eiland bestoven door drie endemische vogels – de Noronha duif (Zenaida auriculata noronha), vireo (Vireo gracilirostris) en elaenia (Elaenia ridleyana) – en de inheemse Noronha skink (Trachylepis atlantica, zie foto).

De Noronha skink bezoekt en bestuift bloemen van de koraalboom mulungu (Erythrina velutina). Foto: Tatiana Gerus




2023

Het Braziliaanse Fernando de Noronha is nu een paradijselijke bestemming voor duikers, snorkelaars en toeristen. De archipel en koraaleiland Atol das Rocas zijn in 2001 door Unesco op de Werelderfgoedlijst geplaatst. De omringende wateren zijn belangrijke paai- en voedergebieden van tonijnen, haaien, schildpadden en zeezoogdieren en op de eilanden leeft de grootste concentratie tropische zeevogels in de West-Atlantische Oceaan. Het Darwin200-team bezoekt het Projecto Golfinho Ratador rond de acrobatische langsnuit- of spinnerdolfijn (Stenella longirostris) en projecten voor haaien, rifvissen, koraalriffen en octopussen. Het eiland Fernando de Noronha zelf kampt vooral met problemen door invasieve soorten, waaronder veel narigheid rond de Teju-hagedis (Salvator merianae), nota bene in de jaren vijftig bewust geïntroduceerd om invasieve ratten te bestrijden. Deze tot wel 1,5 meter grote, dagactieve hagedis keerde zich niet zozeer tegen nachtactieve ratten, maar vergrijpt zich ook aan eieren (zie foto) en kuikens van zeevogels en aan pas uit het ei gekropen zeeschildpadjes op stranden. De ngo Tamar – van Tartarugas Marinhas (zeeschildpadden) – zet zich in om die broedgebieden te beschermen.

De geïntroduceerde Teju-hagedis heeft zich op Fernando de Noronha ontpopt tot een predator van eieren van inheemse zeevogels. Foto: Robert David Siegel MD PhD


ETAPPE 2 – Tenerife (ES)-Kaapverdië (CV) – 3-11 september 2023


Vanaf 14 augustus 2023 vaart het Nederlandse zeilschip de Oosterschelde in 2 jaar en 32 etappes de Darwin200 Global Voyage om bijna twee eeuwen na Darwins wereldreis te inventariseren hoe natuur en milieu er wereldwijd voorstaan.


Etappe 2 - Tenerife-Kaapverdië

1832

‘Een kind met nieuw speelgoed had niet blijer kunnen zijn’, schrijft Beagle-kapitein Robert FitzRoy over Charles Darwins eerste excursie op een tropisch eiland. Op 16 januari 1832 gaat hij aan land bij de havenstad Praia op het Kaapverdische eiland Santiago (toen: St. Jago) en maakt tijdens zijn bezoek van 21 dagen vooral veel notities over de geologie van dit eiland, als ‘interessantste onderdeel van zijn natuurlijke historie’.

De ontmoeting op Kaapverdië die op hem de meeste indruk maakt is die met een constant van kleur veranderende octopus in een getijdenpoeltje. ‘Deze inktvis toonde zijn kameleontische vermogen zowel tijdens het zwemmen als wanneer hij stil op de bodem lag. Ik vermaakte me kostelijk over de verschillende manieren waarop een van deze inktvissen ontdekking probeerde te vermijden – het dier leek heel goed te weten dat ik het in het oog hield’, aldus Darwin. Een octopus – mogelijk het exemplaar dat zich nu in de collectie van het Natural History Museum in Londen bevindt (foto) – blijkt hem even later vanuit een poeltje te bestoken met een straaltje water.



Octopus in de collectie van Natural History Museum. Foto: NHM.



2023

Het Darwin200-team bezoekt projecten van de Kaapverdische ngo’s Biosfera en Terrimar op en rond de bovenwindse eilanden Saõ Vicente en Santo Antão. Naast projecten over endemische flora en de invloed van visserij en toerisme op haaien, roggen en zeeschildpadden is er ook aandacht voor de unieke, endemische vogels van Kaapverdië. Zo lijkt er sprake van succesvolle herintroductie van de razoleeuwerik (Alauda razae) op het onbewoonde vulkanische eiland Santa Luzia. Met leeuweriken van het piepkleine eilandje Razo, waar deze soort wist te overleven. Het nabijgelegen Santa Luzia is kat- en ratvrij gemaakt en in 2020 telden onderzoekers daar weer negen nesten en vijftig razoleeuweriken. De in Rotterdam geboren beroemde Britse vogelillustrator John Gerrard Keulemans (1842-1912) portretteerde de razoleeuwerik in 1898 (zie illustratie). Keulemans ging voor het Rijksmuseum van Natuurlijke Historie in Leiden (nu: Naturalis) op expeditie naar West-Afrika en beschreef in 1866 als eerste de Kaapverdische rietzanger (Acrocephalus brevipennis), een iconische endemische soort die tot 2012 het 1000-escudobiljet van Kaapverdië sierde.

Razoleeuwerik. Illustratie: John Gerrard Keulemans, 1898.


ETAPPE 1 - Plymouth (UK)-Tenerife (ES) - 14-26 augustus 2023


Vanaf 14 augustus 2023 vaart het Nederlandse zeilschip de Oosterschelde in 2 jaar en 32 etappes de Darwin200 Global Voyage om bijna twee eeuwen na Darwins wereldreis te inventariseren hoe natuur en milieu er wereldwijd voorstaan.


Etappe 1 - Plymouth-Tenerife 

1832

Tenerife bezorgde Darwin misschien wel zijn grootste teleurstelling van zijn bijna vijfjarige Beaglereis. Hij had als student in Cambridge al geprobeerd een expeditie naar dit Canarische eiland op te zetten om in navolging van zijn held Alexander von Humboldt de vulkaan El Teide te beklimmen en El Drago Milenario met eigen ogen te aanschouwen. Zulke reusachtige drakenbloedbomen (Dracaena draco, illustratie) konden volgens Von Humboldt zelfs meer dan duizend jaar oud worden.


Toen de continu zeezieke Darwin op 6 januari 1832 met de Beagle de haven van Santa Cruz op Tenerife bereikte, kreeg kaptein Robert FitzRoy echter het bericht dat ze twaalf dagen in quarantaine moesten. Hij lichtte daarop meteen de ankers en zette koers naar Kaapverdië. Volgens FitzRoy een ‘ware ramp’ voor Darwin, maar een schrale troost is wellicht dat drakenbloedbomen aanzienlijk minder oud dan duizend jaar zijn. Juist de Canarische cederboom (Juniperus cedrus), op een vrijwel onbereikbare helling van El Teide, is met 1.481 jaar de oudste boom op Tenerife én van de Europese Unie (The Scientific Naturalist, 2022).

Tekening van een drakenbloedboom op schutblad Le Dragonnier de l’Orotava, A. von Humboldt & A. Bonpland, Paris 1810.



2023

Anno nu, vormen toerisme met zes miljoen vakantiegangers per jaar en soms ook illegale bouwpraktijken een belangrijke bedreiging voor de natuur op Tenerife, constateert geoloog Jaime Coello Bravo, directeur van de naar twee beroemde vulkanologen genoemde stichting Telesforo Bravo Juan Coello. Betonnen constructies aan de kust zorgen voor fragmentatie van natuurgebieden met ook geluid- en lichtvervuiling tot gevolg. Het Darwin200-project schenkt ook aandacht aan het plantaardig leven op El Teide dat steeds meer hoogte zoekt vanwege opwarming en voor de invloed van droogte door wateronttrekking op de endemische en bijna uitgestorven blauwe vink (Fringilla teydea) en de Canarische ondersoort van de grote bonte specht (Dendrocropos major canariensis).

Terwijl in de kustwateren van Tenerife vooral de toegenomen populariteit aan dolfijn- en walvisspotten door toeristen de nodige zorgen baart. Een populair zeezoogdier waarop rond de Canarische eilanden wordt ‘gejaagd’ is de kortvingriend (Globicephala macrorhynchus, foto), die met meer dan vierhonderd geïdentificeerde individuen een van de weinige residentiele griendenpopulaties ter wereld vormt. Massatoerisme zorgt voor verstoring en kan het voortbestaan van deze unieke populatie in gevaar brengen.

Een kortvin-griend (Globicephala macrorhynchus) voor de westkust van Tenerife. Foto: Cayambe.

Dit zijn de afleveringen van de Bionieuws-serie rond het Darwin200-project. Van 2023 tot 2025 vaart het Nederlandse zeilschip de Oosterschelde in 32 etappes de Darwin200 Global Voyage om bijna twee eeuwen na Darwins wereldreis inventariseren hoe natuur en milieu er wereldwijd voorstaan - darwin200.com en www.exploringbytheseat.com/darwin200 

Voor meer achtergrondinformatie over het Darwin200-project, zie interview met initiatiefnemer Stewart McPherson: ‘We creëren 's werelds opwindendste klaslokaal’ - Bionieuws, 2 juli 2022

Zie ook:
-‘It’s still within our power to change the world’ - (CNN, 6 januari 2024)